Ocena brak

ELEMENT

Autor /AlbertK Dodano /31.10.2012

 

ELEMENT <łc. = pierwia­stek, pierwotny żywioł, pierwotna substancja) gr. stoicheton; ang. element; fr. element; nm. Element

1. W starożytności i średniowieczu: ele­menty {stoicheia, elementu) — termin wystę­pujący w co najmniej dwóch głównych znaczeniach: (a) pierwotnym — ontologicznym, i (b) pochodnym od niego — epistemologicznym. Oprócz tych dwóch Ary­stoteles wyróżnia jeszcze znaczenie (c) metaforyczne; dla wszystkich tych znaczeń wspólne jest to, że elementy każdej rzeczy stanowią jej konstytutywną i zarazem im-manentną — niezmiermą zasadę.

a) W starogreckiej kosmologii i fizyce: pierwotne tworzywo, z którego powstał świat. Znaczenie to jest reliktem mitologicz­nej tradycji, występującym w początkach fi­lozofii greckiej. Bliskoznacznikiem kosmicz­nych elementów (po polsku — żywiołów) była pierwsza zasada wszedirzeczy > arche. Teoria elementów przybierała różne po­stacie w zależności od znajdujących w niej wyraz ontologicznych wyobrażeń, np.: dla Empedoklesa elementarne tworzyTVo stano­wią cztery zróżnicowane jakościowo skład­niki: ogień, woda, powietrze, ziemia {quaternio elementorum), do których później doda­wano piąty — eter; dla Epikura są to naj­mniejsze, niepodzielne cząstki materii — atomy. Aż po czasy nowożytne elementy--żywioły występują w opisach i wyjaśnia­niu budowy świata razem z takimi wyobra­żeniami i obiegowymi pojęciami, jak próż­nia, miejsce, sfera itp.

b) To, co podstawowe dla wiedzy i jej struktury; elementami jakiejś nauki są jej najprostsze pojęcia, zasady i podstawowe twierdzenia, np. wyłożone w Elementach Euklidesa.

c)  Według definicji Arystotelesa: to, co będąc pojedyncze, małe i niepodzielne, ma zastosowanie do wielu rzeczy. Znacze­nie to, nazywane „metaforycznym", wy­daje się bardziej ogólne od wyżej wymie­nionych {aib)ibliższe aniżeli tamte współ­czesnemu znaczeniu słowa „element" w języku potocznym.

2. Przedmiot wchodzący w skład dane­go —> systemu, pozostający w określonych relacjach z innymi przedmiotami należą­cymi do tego systemu. Bez elementów nie ma systemu, chyba że się wprowadzi poję­cie systemu pustego, tj. takiego, który nie zawiera żadnego elementu.  

3. log. Element zbioru — przed­miot należący do danego —> zbioru (1).

4. pot. Część składowa jakiejś całości (np. maszyny, organizmu), człon, czyrmik; najczęściej — coś nierozkładalnego, co ist­nieje jako składnik czegoś.

Do góry