Ocena brak

EKSPLIKACJA

Autor /Lod Dodano /14.09.2012

(łac. rozwijanie), operacja precyzowania treści lub sensu wyrażeń bez zmiany ich zakresu; w języku franc, niekiedy utożsamiana z -»• wyjaśnianiem (czyli eksplanacją).

W logice tradycyjnej funkcję e. pełniły -»- definicje; odrębną procedurą badawczą stała się e. wówczas, kiedy zadanie definicji ograniczono do ustalania albo ustanawiania przekładalności wyrażeń.

Wg I. Kanta pojęcie empiryczne nie może być zdefiniowane, lecz poddane e., czyli wyłuszczeniu zawartych w nim cech diagnostycznych; natomiast wg E. Husserla e. (Auslegung) dotyczy sensu nie wyrażonego, nie artykułowanego i nie wyróżnionego. R. Carnap traktował e. jako konstrukcję pojęcia bardziej precyzyjnego (explicatum) w miejsce mniej precyzyjnego (expli-candum);

e. różni się od definicji regulującej tym, że modyfikuje nie zakres, lecz treść pojęcia i nie podlega kwalifikacji prawdy; warunkami adekwatności e. są — podobieństwo sensu między expllcandum oraz explicatum, a także prostota, ścisłość i nauk. płodność explicatum; e. może przybrać postać analizy log. tez ]ub problemów w drodze przekładania terminów mętnych na jasne i wyraźne terminy języka logiki.

 

J.F. Hanna. An E. of ..E.", PhS 35(1968) 28-44; W. Marciszewski, MEL 62; Les e. causales, P 1971; M. Käsbauer. Definitionen der wissenschaftlichen Erklärung, Erkenntnis 10(1976) 255-273; CM. Meyers, Circular E., Meta-philosophy 9(1978) 1-13; T. Pawłowski, Tworzenie pojęć l definiowanie w naukach humanistycznych, Wwa 1978, 145-180.

Podobne prace

Do góry