Ocena brak

Ekspansja kolonialna Wielkiej Brytanii 1747 - 1762

Autor /Twardoslaw Dodano /10.05.2012

 

Brytyjska ekspansja kolonialna była wynikiem starań jakie poczynił ówczesny premier Jego Królewskiej Mości, William Pitt, który przystąpił do rozbudowy potęgi morskiej. Głównym jego celem było zupełne zniszczenie francuskiego imperium kolonialnego.

Pitt, był przeciwnikiem bezpośredniego angażowania sił brytyjskich na kontynencie. Anglicy na wszystkich morzach i wybrzeżach podjęli ataki na francuskie kolonie, okręty handlowe, a także blokowali ich porty w metropoliach.

Na schyłek 1758 r. doszło we Francji do zmian w rządzie. Miejsce negocjatora traktatów wersalskich, Bernisa, zajął książę Choiseul, który chciał natychmiast skupić wszystkie siły do obrony imperium kolonialnego.

Nie mogąc pokonać Anglików w Ameryce i w Azji, zamierzał szukać rozstrzygnięcia na Wyspach Brytyjskich. Od początku 1759 r. podjęto przygotowania do desantu na Anglię i Szkocję. Francja miała jeszcze potężną flotę wojenną. Jednakże wkrótce została unicestwiona pod Lagos (19 VIII 1759) i pod Belle-Isle (25 XI 1759).

Odtąd Anglicy uzyskali zupełne panowanie na morzu. Mogli dokonywać nękających desantów na francuskie wybrzeża, porywać francuskie statki handlowe, zatrzymywać neutralne. Położona u brzegów Bretanii wyspa Belle- Isle została w 1761 r. zdobyta przez Anglików.

Wojna stała się zyskowna dla angielskich armatorów i kupców, którzy podtrzymywali kredyt rządu. Po 1759 r. nie można już było marzyć o inwazji na Wielką Brytanię i katastrofa francuskiej floty przesądziła losy kolonii.

27 VII 1758 r. w Kanadzie skapitulował Louisbourg. Jesienią padł fort Duquesne (dziś Pittsburgh). W 1759 r. Anglia podjęła ofensywę w górę Rzeki Św. Wawrzyńca. W bitwie pod Quebekiem angielski generał Wolfe zginał, ale bitwa została wygrana. Kapitulacja Quebeku (18 IX) przesądziła o losach Kanady. We wrześniu skapitulowała załoga Montrealu.

W strefie Morza Karaibskiego tradycyjną polityką Anglii było nie zdobywanie, lecz rujnowanie wysp francuskich. 1758 r. Anglicy zajęli francuskie Antyle. W 1759 r. Anglicy bez powodzenia atakowali Martynikę, zdobyli natomiast Gwadalupę.

W Indiach od 1756 r. główne siły angielskie zaangażowane były w podbój Bengalu, w toku którego Clive zajął również bengalską faktorię Francji, Chandernagore (13 III 1757). Po podboju Bengalu, Anglicy w 1759 r. przeszli do działań ofensywnych w Hajdarabadzie i Karnataku. 22 I 1760 r. w bitwie pod Wandawesz, Anglicy pokonali siły francuskie dowodzone przez Lally-Tollendala. 8 I 1761 r. skapitulował Pondichery.

W 1761 r. całe imperium kolonialne Francji (poza Luizjaną, resztą Antyli i Isle de France) było podbite przez Wielką Brytanię. Od 1759 r. Holandia starała się pośredniczyć w zawarciu pokoju między Anglią a Francją. Do tych negocjacji włączył się król Hiszpanii Karol III. Niepokoiła go przewaga Anglii w Ameryce.

Pitt odrzucał hiszpańską mediację, w odpowiedzi na co Karol III i Ludwik XV zawarli 15 VIII 1761 r. przymierze (trzeci pakt familijny). Karol III postawił ultimatum, iż jeśli Anglia do 1 V 1762 r. nie podpisze pokoju z Francją na proponowanych warunkach, Hiszpania przystąpi do wojny.

W Anglii król Jerzy III, dążył do osobistych rządów i był przeciwnikiem Pitta, a także dalszego prowadzenia wojny. Pitt domagał się natychmiastowego wypowiedzenia wojny Hiszpanii. Spotkawszy się z opozycją, Pitt 2 X podał się do dymisji.

Upadek Pitta nie zapobiegł przystąpienie do wojny z Hiszpanią. Francja odbudowała flotę i gotowała się do ofensywy w strefie karaibskiej. Hiszpania zażądała od Portugalii, aby zamknęła dla Anglików swe porty. Dnia 2 I 1762 r. Hiszpania wypowiedziała wojnę Anglii i w lutym armia hiszpańska wkroczyła do Portugalii.

Ofensywa hiszpańska ugrzęzła w Portugalii. Anglicy zdobyli Martynikę (5 II 1762) i wkrótce wszystkie francuskie wyspy na Antylach (poza Santo Domingo). Anglicy wylądowali na Kubie i zmusili do kapitulacji Hawanę (13 VIII 1762). Anglicy uderzyli również na Filipiny, gdzie bez oporu poddała się Manila (22 IX).

Był to aż nadmiar sukcesów dla zmierzającego do pokoju rządu brytyjskiego. Kapitulacja Hawany wywołały w Londynie wielki entuzjazm, przypływ nastrojów wojennych i popularność Pitta.

Na szczęście dla rządu, wiadomość o zajęciu Manili dotarła do Europy już po podpisaniu francusko-angielskich preliminarzy pokojowych (3 XI), przeciwko którym demonstrowała londyńska ulica. Niefortunna interwencja Hiszpanii jedynie pomnożyła brytyjskie atuty w rokowaniach z zawiedzioną i wyczerpaną Francją.

Podobne prace

Do góry