Ocena brak

EHRENBERG GUSTAW

Autor /ulasek Dodano /20.02.2012

EHRENBERG GUSTAW, ur. 14 II 1818 w Warszawie, zm. 28 IX 1895 w Krakowie, działacz polit., poeta. Syn naturalny cesarza ros. Aleksandra I i pol. arystokratki, studiował 1833-36 literaturę i filozofię na UJ. Jako emisariusz Stow. Ludu Pol. w Warszawie trzykrotnie aresztowany, skazany został na karę śmierci, zamienioną na katorgę. Powrócił z Syberii 1859 do Warszawy, gdzie 1861 współredagował tajne pismo,,Sternik"; 1870 przeniósł się do Krakowa. W debiutanckich rozprawkach estet. w krak. „Pamiętniku Powsz. Nauk i Umiejętności" 1835, definiując, pod wpływem Hegla, piękno jako „walkę kontrastu z harmonią", dowodził, że forma sztuki wyrasta z sytuacji polit. i historycznej. Realizację tych założeń przedstawił w poezjach powst. 1835-36, w których dysonans jest zasadą struktury ideowej i artyst.;. druk. w „Tygodniku Lit." 1838—42, wyszły osobno bezim. 1848 pt. Dźwięki minionych lat (1835 i 1836) tajnie w drukarni pozn. (?) z fikcyjnym miejscem wyd. „Paryż" (m. in. Szubienica Zawiszy; Bartłomiej Głowacki, inc. „Hej! tam w karczmie za stołem"). E. był jednym z twórców rewol. nurtu poezji krajowej, bezkompromisowym krytykiem magnaterii i szlachty, odpowiedzialnych za bezsiłę powstania (—» Szlachta w roku 1831); podejmując tradycję kościuszkowską, jednak bez jej solidaryzmu, stał się inicjatorem nowego poet. zwrotu do ludu. Epigonizmowi wobec romantyzmu przedpowstaniowego przeciwstawił wzór poety-trybuna ludu; wywarł znaczny wpływ na E. Wasilewskiego, z którym się przyjaźnił. Na zesłaniu odszedł od idei rewol.; w jego poezji dominowały odtąd akcenty mistyczne, niewiara w „złudzenia rozumu", poczucie wyobcowania ze społeczeństwa. Przełożył m. in. Powieść zimową Szekspira i Życie nowe Dantego.

700 lat 1831-1864; Wiersze, oprać. A. Zejman, Kr. 1969.

OLP III 1 (M. Janion, bibliografia M. Dernałowicz); FwP (Z. Herba); Z. NIESIOŁOWSKA-ROTHERTOWA Poglądy G.E. na sztukę i filozofię w latach 1833-1838, „Szt. i Kryt." 1956 z. 1/2; J. ZAORSKI Niezapomniane pieśni zapomnianego-autora. (Recepcja wierszy rewolucyjnych G.E.), Zesz. Nauk. UŁ 55 (1968); Stowarzyszenie Ludu Polskiego w Królestwie Polskim. G.E. i ,,świętokrzyżcy", red. W .A. Djakow, S. Kieniewicz, W. Śliwowska, Wr. 1978.

Maria Dernałowicz

Podobne prace

Do góry