Ocena brak

EDYKT PRETORSKI

Autor /Pompejusz Dodano /21.11.2011

1. Wymiar sprawiedliwości (iurisdictio) w okresie republiki znajdował się w rękach konsula a od 367 r. p.n.e. w rękach pretora

2. W 242 r. p.n.e powołano pretora dla peregrynów – praetor peregrinus  – a urząd już istniejący zmieniono na pretora miejskiego – praetor urbanus

3. Urząd pretora sprawowany był przez jeden rok

4. Pretor nie miał władzy ustawodawczej, ale wydawał na początku urzędowania własny edykt, w którym zawarł zasady, jakimi zamierzał się kierować podczas swojego jednorocznego urzędowania, niekiedy tworzył instytucje, których wcześniej nie było lub wykluczał niektóre przepisy (wyjście z użycia)

5. Treść edyktu podana do publicznej wiadomości na tablicy początkowo pretora nie wiązała, od 67 r. p.n.e. –  lex Cornelia – pretor związany tym, co przyrzekł w swoim edykcie

6. Obejmując urząd kolejny pretor przejmował główne zręby edyktu poprzednika – w ten sposób wykształciła się stała część edyktu – edictum tralaticium, do tego każdy pretor mógł dodać własne postanowienia podyktowane potrzebami obrotu prawnego – ta działalność pretorów wywarła w okresie przedklasycznym największy wpływ na rozwój prawa prywatnego

7. Edykt pełnił też rolę pomostu między prawem rzymskim a innymi prawami antycznymi, z których szereg instytucji przetransportowano na teren prawa rzymskiego

8. Ius praetorium – prawo wytworzone w toku działalności pretorów, nie powstało ono drogą ustawodawczą, ale przez odpowiednie operowanie znajdującymi się w gestii pretora środkami procesowymi i sankcjami (to właśnie te dwie rzeczy były dostosowywane do potrzeb praktyki prawniczej i składały się na treść edyktu)

9. Pretor decydował czy może się toczyć proces, czy należy zagwarantować ochronę prawną

10. Budowa edyktu:

           - Część normatywna – zawierała zapowiedzi udzielania ochrony procesowej w określonych sytuacjach

           - Część formularna – w niej były zredagowane konkretne formuły, jakimi miały się strony posługiwać   w toku procesu

11. Ius honorarium:

           - Edykt edyla kurulnego (wykonywał jurysdykcje na targowiskach

           - Edykty namiestników prowincjonalnych

12. Cel prawa pretorskiego – wspierać, uzupełniać i korygować !!!

13. Prawotwórcza rola pretora kończy się w okresie pryncypatu (rośnie znaczenie roli pryncepsa jako legislatora); polecenie cesarza by zredagowano jednolity tekst edyktu pretora i edyla kurulnego – powstaje edykt wieczysty (edictum perpetuum), zatwierdzony uchwałą senatu

Podobne prace

Do góry