Ocena brak

EDWARD WYZNAWCA Św.

Autor /Cycyl Dodano /12.09.2012

ur. między 1002 a 1005 w Islip (k. Oksfordu), zm. 5 I 1066 w Westminsterze, król Anglii.

1. Życie — Ostatni z dynastii anglosaskiej, syn Etelreda II i księżniczki normandzkiej Emmy; z powodu opanowania kraju przez Duńczyków wychowywał się na dworze książąt norman-dzkich; 1042, dzięki poparciu barona Godwina, którego córkę Edytę poślubił, wybrany na króla ang. ( -> Anglia I C) ; według powsz. przekonania po zawarciu małżeństwa oboje złożyli ślub dziewictwa. E., nie radząc sobie w walkach stronnictw (normań-skim i anglosaskim), pozostawał pod wpływem Godwina, a później jego syna Harolda, którego przed śmiercią wyznaczył swym następcą.

Tryb życia, bardziej mniszy niż król., dał mu przydomek Wyznawca; zbudował kościół w Westminsterze, wspierał ubogich i opiekował się chorymi; kanoniz. 7 II 1161 przez pap. Aleksandra III, należy do bardziej popularnych świętych ang.; święto 13 X pap. Innocenty XI rozszerzył 1689 na cały Kościół; w MartRom 5 I i 13 X.

W średniowieczu powstało kilka biografii E. ; najwcześniejszą z 1138, napisaną przez Osberta z Clare, mnicha z Westminsteru, wydal M. Bloch pt. La vie de saint E. le Confesseur (ABol 41 (1923) 5-131); Vita E. późniejszej redakcji przełożył i wydał H.R. Luard pt. The Lives of E. the Confessor (w Rerum britanni-carum medii aevi scriptores, Lo 1858) oraz F. Barlow pt. The Life of King E. The Rests at Westminster (Lo 1962).

 

ASanc Ian I 290-304, Oct VI 161 ; BHL 2421-2427; M.R. James, La estoire de saint Aedward le rei, Rexburghe Club 1920; L.E. Tanner, Some Representations of Saint E. the Confessor, Journal of British Archaeological Association 15(1952) 1-12; W. Hunt. DNB VI 425-432.

 

2. W ikonografii — zgodnie z opisem w Vita I przedstawiany jest E. jako mężczyzna wysoki, o twarzy wąskiej, z brodą, odziany w strój król. (płaszcz, korona na głowie, berło); jego indywidualnym atrybutem jest pierścień (stosownie do legendy) i postać trędowatego.

Do najdawniejszych zabytków zalicza się srebrną monetę z wyobrażeniem E. z Winchester z 1066 (British Museum), kobierzec z XI w. z Bayeux, a z XII w. płaskorzeźbę transeptu opactwa Westminster i freski w kaplicy St. John z Tower w Londynie. Cykle przedstawień z życia, cudów i dziejów kultu występują w rpsie z Cambridge z XIII w. (Univ. Library) i reliefach z XV w. w kaplicy grobowej E., m.in. Narodziny, Koronacja, Król leczący chorych, Pielgrzym (opactwo Westminster).

Najczęściej przedstawiana jest scena ofiarowania pierścienia żebrakowi — nastawa ołtarza z kaplicy Saint-Germer-de-Fly k. Beauvais z 1275 (Museum w Cluny) i miniatura z XIV w. w Domesday Book (wyd. w: Public Record Office w Londynie) oraz E. jako opiekuna trędowatych — sztych H. Burgkmaira z XV w. i drzeworyt z XVI w. (Sipp- Mag-und Schwägerschaft Kaiser Maximilians 1);

ponadto znana jest scena składania ślubu czystości przez małżonków króla E. i Edytę, nad których głowami ukazuje się Duch Święty (witraż z XIV w. w kościele St. Trinity w Fecamp), oraz scena śmierci, ukazująca anioła zabierającego duszę E., która wychodzi z jego ust w postaci małego obnażonego dziecka (Brewiarz księcia Bed-forda z 1435, BN Paryż).

W XIII i XIV w. E. wyobrażano w towarzystwie św. Edmunda z Abingdon (witraż w katedrze w Amiens) oraz św. Edmunda i Jana Chrzciciela (dyptyk z Wilton z 1380-1400, National Gallery w Londynie).

 

Künstle II 193-194; Réau III 1, 411-413; A. Cardinali, BS IV 925-926; H. Farmer, LCIk VI 109-111.

Podobne prace

Do góry