Ocena brak

Dzięcioł pstry duży

Autor /Epik Dodano /31.01.2012

Szybkość, z jaką dzięcioł pstry duży stuka mocnym dziobem w suche gałęzie drzew jest bliska tempu wyrzucaniu pocisków przez szybko­strzelny karabin maszynowy. Za pomocą swego dzioba rozkuwa korę i dostaje się do larw korni­ków, które chwyta ostrym końcem długiego języka.
W przeciwieństwie do większości innych gatunków ptaków dzięcioł potrafi kuć w drewnie. Dzięki temu dociera do po­karmu, który jest niedostępny dla innych ptaków i może wykuwać bezpieczne dziuple, w których buduje swe gniazda. Bębniący odgłos jego stuka­nia roznosi się po lesie na znaczną odległość, komu­nikując jednocześnie o zajęciu przez niego okre­ślonego terytorium.
Przy poszukiwaniu pokarmu i kuciu dziupli dzię­cioł posługuje się swym dziobem. Dziób dzięcioła jest długi i dłutowaty. Jest on przytwierdzony do czaszki w sposób, który zapewnia doskonałą amor­tyzację i chroni przed urazami mózgu, przy równoczesnym zapewnieniu odpowiedniej siły ude­rzenia. Mięśnie szyjne dzięcioła, które wprawiają w ruch głowę podczas kucia są nie tylko bardzo wytrzymałe, ale także są zdolne do pracy z nie­zwykłą prędkością—ptak czasami uderza dziobem o gałąź z prędkością około 13 razy na sekundę!
Aby móc odpowiednio wykorzystać siłę swego dzioba, dzięcioł musi pewnie utrzymać się na pniu drzewa. Jest to możliwe, gdyż w przeciwieństwie do większości innych gatunków ptaków, dzięcioł ma dwa palce skierowane do przodu i dwa do tyłu. To pozwala na mocne przytwierdzenie się do kory drzewa. W dodatku sterówki, czyli pióra ogona, mają wzmocnione stosiny i są bardzo sztywne, toteż gdy dzięcioł wisi zaczepiony pazurami na pniu, może podeprzeć się ogonem.

Ulubiony pokarm
Skacząc po pniu drzewa dzięcioł starannie przeszu­kuje korę i sprawdza, czy nie ma na niej śladów bytności larw korników, które stanowią jego głów­ne pożywienie. Larwy korników w pierwszej fazie swego życia żywią się drewnem. Drążą one w drewnie tunele, poszerzając je w miarę, jak same rosną. Ostatnie stadium rozwojowe, czyli rozwój poczwarki i wyłonienie się owada dorosłego, prze­biega tuż pod korą.
Otwory w drewnie pozostawione przez wycho­dzące chrząszcze, obszary próchniejącego drewna albo tylko cichutkie odgłosy wydawane przez gryzące drewno larwy to sygnały, które informują dzięcioła, że jest blisko źródła pokarmu. Gdy ptak znajdzie się w takim miejscu, zatrzymuje się i zaczyna gwałtownie stukać dziobem w pień.
Po przedostaniu się do labiryntu wydrążonych przez larwy korników korytarzy dzięcioł wsuwa w otwór swój długi język. Język dzięcioła pstrego dużego ma długość 40 mm. Może się wydawać, że to niezbyt wiele, jednak długość ciała samego ptaka wynosi około 22 cm. Przy takich proporcjach język człowieka musiałby mieć około 30 cm długości. Język dzięcioła jest cienki, na końcu ostro zakoń­czony i lepki. Ostry koniec wbija się w miękkie ciało larwy, a dorosłe chrząszcze, które są pokry­te twardą chityną, przyklejają się łatwo do lepkiej śliny. Głodny ptak wyciąga schwytane językiem owady z korytarzy i zjada je.

Kuźnie dzięciołów
Dzięcioł pstry duży, zwany też dzięciołem dużym, występuje na obszarze Europy i Azji - od Wysp Brytyjskich na zachodzie, po Chiny i Japonię na wschodzie. Zamieszkuje on przede wszystkim ogromne obszary borealnych lasów szpilkowych, gdzie w zimie ważnym źródłem jego pokarmu są nasiona świerka i sosny. Kiedy dzięcioł zjada na­siona drzew iglastych, zrywa z drzewa całe szysz­ki i przenosi je do swojej „kuźni". Kuźnią może być naturalnego pochodzenia szczelina w pniu lub wgłębienie wykute przez dzięcioła. W tę szczelinę dzięcioł wciska całą szyszkę, za pomocą dzioba usuwa z niej twarde łuski i zjada ukryte pod nimi pożywne nasiona. W zależności od rodzaju szysz­ki, jeden dzięcioł duży może zjeść w ciągu dnia około 7000 nasion.
Na wiosnę, kiedy w drzewach zaczynają krążyć soki, dzięcioł wykuwa w pniu drzewa ułożone koliście małe dziurki. Przez dziurki wypływa sok, który ptak spija. Miejsca te przyciągają też wiele owa­dów, które padają łupem dzięcioła.
Kiedy zbliża się pora lęgowa, dorosłe dzięcio­ły zaczynają bębnić w suche gałęzie, aby ogłosić swoją obecność na terytorium. Jeżeli gałęzie są odpowiednio suche i mają odpowiednią grubość, bębniącego dzięcioła można usłyszeć z odległości nawet 800 metrów. Stukając głośno dzięcioł wy­znacza granice swego terytorium i wabi partnera rozrodczego. W ten sposób zachowują się zarów­no samce, jak i samice.
Po założeniu terytorium rozpoczyna się żmud­na praca nad budową gniazda. Także i podczas tej czynności dzięcioł posługuje się swym mocnym dziobem, gdyż gniazdo tego ptaka znajduje się w wykutej w drzewie dziupli. Ptak najpierw wyszu­kuje na drzewie obszar, gdzie drewno zaczyna próchnieć, gdyż w takim miejscu łatwiej wykuć otwór. Następnie wykuwa poziomy korytarz wej­ściowy, a potem biegnącą w dół komorę gniazdo­wą. Ma ona około 12 cm szerokości i 30 cm głębo­kości. Na dnie dziupli, na pozostałych po kuciu wiórach, samica składa od czterech do siedmiu jaj.
Wykuwanie dziupli może trwać od dwóch do czterech tygodni i jest to ciężka praca. Gotowej dziupli dzięcioły muszą dobrze strzec przed inny­mi ptakami, szczególnie przed szpakami, które bar­dzo często próbują odebrać ją prawowitym wła­ścicielom. W większości przypadków dzięciołom udaje się przegonić intruzów, jednak jeżeli pod nie­obecność właścicieli szpaki naniosą do wnętrza gałązek, liści i traw, dzięcioły opuszczają dziuplę i przystępują do kucia nowej w innym miejscu.
Pisklęta wykluwają się około 12 dni od momen­tu rozpoczęcia wysiadywania jaj. Teraz rodzice muszą skupić się na zdobyciu dla nich pożywienia, by nazbierać jak najwięcej pokarmu w jak najkrót­szym czasie. Zbierają wszystko, co są w stanie zna­leźć w okolicy — pokarm stanowią też gąsienice motyli żerujące na liściach. Czasami rozkuwają dziuple ptaków innych gatunków i rabują ich małe pisklęta, nieraz ich łupem padają nawet noworodki mieszkających na drzewach gryzoni. Z kolei świe­żo wyklute pisklęta dzięciołów są łakomym kąs­kiem dla nadrzewnych gryzoni i kun.
Po zakończeniu sezonu lęgowego dorosłe ptaki starają się utrzymać w posiadaniu dziuplę i wy­korzystują ją jako miejsce noclegowe. Jeżeli uda im się ochronić ją przed intruzami do następnego roku, oszczędzą dużo pracy i energii, co zwiększy ich szansę na pomyślne wychowanie potomstwa w następnym roku. Nawet u ptaków o takich przy­stosowaniach jak dzięcioły duże, wszystko to, co pozwala zaoszczędzić energię, zwiększa szansę przetrwania i przekazania swoich genów następ­nym pokoleniom.

Dzięcioł pstry duży (Dendrocopus major) należy do rzędu Piciformes i rodziny Picidae.
Występuje w lasach liściastych, mieszanych i szpilkowych Europy i Azji. Wielkość: 22-24 cm
Środowisko: lasy, ogrody, małe zadrzewienia
Głos: głośne stukanie i daleko rozchodzące się bębnienie
Gniazdo: dziupla w drzewie
Jaja: 4-7; białe
Wysiadywanie: 10-13 dni, wysiaduje głównie samiec
Wylot młodych z gniazda: 20-21 dni
Lęgi: jeden lęg w maju-czerwcu

Do góry