Ocena brak

DZIECIĘCE STOWARZYSZENIA RELIGIJNE

Autor /Tyburcjusz Dodano /06.09.2012

Organizacje zakładane w celu pomnożenia kultu oraz formacji religijno-moralnej i apostolskiej dzieci, kierowane przez dorosłych (duszpasterzy, wychowawców lub działaczy społecznych), stanowiące jedną z podstawowych metod dzieci duszpasterstwa albo działań opiekuńczo-wychowawczych i oświatowych na rzecz -> dziecka (IV B 2).

I. W KOŚCIELE POWSZECHNYM — Jedno z wcześniejszych d.s.r. założyli 1579 w Kolonii jezuici jako sodalicję z małą regułą dla chłopców poniżej 14 lat; choć eksperyment ten pochwaliła Stolica Apost., sprzeciwiły się mu władze zak. i dopiero 1610, dzięki specjalnej interwencji prowincjałów niem., została afiliowana do rzym. Primae Primariae jako jedna z form sodalicji ; założyciele natomiast uważali stowarzyszenie za rzeczywistą sodalicję dzieci, wymagając od nich wypełniania przepisanych ustawami obowiązków rei. i społ. tak wobec rówieśników, jak i in. osób w mieście, szpitalach czy więzieniach, które członkowie kongregacji odwiedzali i wspomagali na miarę swych możliwości ; sodalicję te, zw. anielskimi (często patronem był anioł stróż), rozpowszechniły się we Francji i Niemczech, a w Niderlandach istniały przy wszystkich kościołach jez. i przyjmowały także dzieci nie uczęszczające do szkół jez. ; przetrwały do kasaty zakonu (1773).

Przy kolegiach i kościołach kanoników regularnych later, istniały stowarzyszenia Dzieciątka Jezus, zainicjowane ok. 1634 w Marsylii przez św. Piotra Fourier CRL dla dzieci pozbawionych rodzicielskiej opieki mor. i rei.; w nawiązaniu do idei Fouriera zrodził się kult, a nast. Arcybractwo Dzieciątka Jezus z Betlejem u braci szkolnych, otwarte dla wszystkich dzieci chrzęść. (-»• Dziecię Jezus IV).

Od pap. Piusa X (1903-14) rozpowszechniano w świecie kat. przez niego powołane dziecięce apostolstwo modlitwy, zw. ->• Krucjatą Eucharystyczną. Formację liturg. dzieci miała na celu Union des Enfants de Choeur, utworzona 1919 w Paryżu z wcześniej rozwijających się zespołów śpiewaczych -»• kantorów i -*• ministrantów; afiliowana została 1922 do Arcybractwa NMP Królowej Duchowieństwa (-> kapłańskie bractwa), którego członkowie przejęli jej kierownictwo duchowe przez systematyczne wykłady, rekolekcje zamknięte i in. kontakty, zwł. stwarzające okazję do praktycznego szkolenia w ceremoniach i śpiewie liturg. (Centrum Pastoralne i Liturg. też delegowało swego eksperta); od 1945 wydawano dla nich w Paryżu ilustrowany dziennik „Le choeur";

1944 powstały diec. federacje Enfants de Choeur, a 1950 Union des Fédérations Diocésaines des Enfants de Choeur, zrzeszająca 72 federacje diec. ; w celu propagowania formacji liturg. u szerszego kręgu dzieci kat. kontakty z różnymi stowarzyszeniami rei. i społ. (np. ze ->• skautingiem) nawiązuje Coeurs Vaillants et Ames Vaillantes; przy wielu parafiach franc, powstały Associations de Mères et Marraines d'Enfants de Choeur, z centralą w Paryżu, mające na celu materialne i duchowe wspieranie zrzeszonych dzieci, m.in. odprawianie mszy w ich intencji, przejmowanie opieki i organizacji w czasie pielgrzymek, rekolekcji, występów i in. imprez urządzanych dla ministrantów.

We Włoszech zaś pod opieką Unione Donne di Azione Cattolica rozwijało się Associazione Fanciulli di Azione Cattolica, zał. 1925 na życzenie Piusa XI, grupujące dzieci zależnie od wieku we Fiamme Bianche (4-6 lat), Fiamme Verdi (6-8) i Fiamme Rose (8-10); celem jest rei. wychowywanie dzieci, zwł. do apostolatu, i przygotowywanie ich do późniejszej działalności w młodzieżowych sekcjach -+ Akcji Katolickiej (I), dó których przechodzą w 11 roku życia; od członków wymaga się przyrzeczenia służby Bogu, Kościołowi i ojczyźnie, uczęszczania na katechizację, zachowania czystości mor. oraz przestrzegania ustaw stowarzyszenia.

Ponadto d.s.r. podobne do kultowych bractw kośc. zakładano pod patronatem MB lub świętych — w Lisieux założono 1929 Bractwo św. Teresy od Dzieciątka Jezus w celu szerzenia kultu Dziecięcia Jezus i patronki oraz chronienia dzieci przed zepsuciem mor.; na przynależność dziecka do stowarzyszenia wymagana jest zgoda rodziców, którzy tym samym zobowiązują się zapewnić mu wychowanie chrzęść, i przygotowanie do sakramentów oraz stworzyć warunki do zachowania ustaw bractwa; wpisywane mogą być dzieci do lat 12, po czym przechodzą do Stow. Uczniów św. Teresy od Dzieciątka Jezus.

Wpisywano też do ksiąg członkowskich różnych bractw kośc. całe rodziny z dziećmi i niemowlętami celem otrzymania dla nich błogosławieństwa i in. łask, a w łonie niektórych bractw powstały dziecięce sekcje, jak -> szkaplerzne bractwo dzieci czy -»• różańcowe bractwa, zwł. kółka -*• żywego różańca, tworzone wśród dzieci szkolnych; w Pompei przy sanktuarium MB Różańcowej istnieją kółka różańcowe dzieci w wieku przedszkolnym z sierocińca Bartolo Longo. Dzieci mogły być również członkami Katholische Verein der Kinderfreunde w Austrii i Niemczech (-> dziecko IV B 2); sekcję dziecięcą ma też Duń. Młodzież Kat. (Danmarks Unge Katolikker); we Francji rozwijały się od 1959 ekipy różańcowe dzieci (5-9 lat) i młodzieży (9-12) z ośrodkami regionalnymi w Paryżu, Lyonie, Tuluzie i Rouen.

Zakony o celach wychowawczych prowadzą w swych szkołach własne d.s.r.; salezjanki we Włoszech mają Stow. Aniołów Stróżów dla dzieci (7-10 lat), zw. angioletti, Stow. Marii Dominiki Mazzarello dla dziewczynek (10-13) i mis. Stowarzyszenie Apostolstwa Niewinności dla dzieci w różnym wieku, zw. propagandiste missionarie; organizacje te, aprobowane dekretem Stolicy Apost. 5 V 1959, afiliowane są do Arcybractwa MB Wspomożycielki Chrześcijan w Turynie; rozpowszechnione zostały też w mis. placówkach salezjanek.

II. W POLSCE — rozwój d.s.r. zaznaczył się od pocz. XX w. ; przy współpracy członkiń sodalicji mariańskiej, -» Dzieci Maryi i in. działaczek kat. oraz nauczycielstwa rozpowszechniły się wśród dzieci szkolnych związki anioła stróża, grupujące 30-40 członków w celach opiekuńczych i wychowawczych; pod wezw. Anioła Stróża zakładali też pol. jezuici kongregacje dzieci; w Starej Wsi k. Brzozowa 1916 W.M. Baudiss SJ zorganizował Stow. Anioła Stróża dla dzieci z sierocińca służebniczek (istniało do likwidacji zakładu 1953), które miało na celu rozmiłowanie dzieci w czystości mor., motywowanej względami rei. (dlatego drugim patronem wyznaczono św. Alojzego Gonzagę).

Członkinie Kat. Związku Polek organizowały wśród dzieci kółka eucharyst., różańcowe, sodalicyjne, św. Imeldy, św. Teresy od Dzieciątka Jezus; oblatki Serca Jezusa prowadziły w szkołach sodalicję, krucjatę eucharyst., drużyny harcerskie i kółka charytatywne dzieci (np. sierociniec w Częstochowie).

Zakładane od 1924 przez ks. J. Majchrzyckiego kółka św. Teresy od Dzieciątka Jezus miały charakter raczej elitarny; przyjmowano dziewczynki wykazujące predyspozycje do głębszego życia rei., gdyż celem stowarzyszenia była ascet.-mist. formacja członkiń przez indywidualne kierownictwo duchowe wg karmelitańskiej tzw. małej -*• drogi życia duchowego; członkinie kontaktowano z karmelitankami i in. zakonnicami, wpajano kult św. Teresy oraz Dzieciątka Jezus, któremu składały przyrzeczenie wierności ; kółka św. Teresy rozpowszechniono we wszystkich diecezjach w porozumieniu z proboszczami i prefektami szkół; członkinie (zw. tereskami) podzielone były na młodsze i starsze, którym powierzono pewne funkcje w zarządzie i opiekę nad najmłodszymi; od 1925 Majchrzycki wydawał dla stowarzyszenia pisemko „Płatki Róż";

w Warszawie i in. większych miastach istniało po kilka kółek dzielnicowych, z których rekrutowały się później członkinie -*• Katolickiego Związku Młodzieży Żeńskiej i -» sodalicji mariańskiej ; w łonie stowarzyszenia istniało też mis. Dzieło Świętego Dziecięctwa (-»• papieskie dzieła II). Chłopców zrzeszano w kółka ministranckie, często prowadzone na zasadach stowarzyszenia pod różnymi wezwaniami świętych, zwł. patronów młodzieży czy dzieci; przy kościele Farnym w Poznaniu kółko ministrantów pod wezw. św. Stanisława Kostki działało podobnie jak in. farne d.s.r.;

od 1919 istniało tam kółko eucharystyczne dla dzieci 8-14-letnich, po 1930 rozszerzono granice wieku na 5-20 lat; Dzieło Świętego Dziecięctwa również działało tu jako d.s.r., kierowane przez nauczycielki szkół na terenie parafii; dzieliło się na oddziały — misji wewn., eucharyst., sportowy, sanitarny i wakacyjny, współpracujący z pozn. Towarzystwem Kolonii Wakacyjnych Stella (dziecko IV B 2); miało własną biblioteczkę, chór (im. św. Tereni) i in. zespoły artyst., a ze swych funduszów wspierało farną ochronkę i ubogie dzieci w parafii, zwł. z okazji przyjęcia przez nie I komunii. Abstynenckie bractwa Dzieciątka Jezus zakładano wśród dzieci archidiecezji pozn. od 1913. W zakładach braci szkolnych istniało Bractwo Dzieciątka Jezus z Betlejem (-» Dziecię Jezus IV).

Po II wojnie świat, wznowiono niektóre d.s.r.; wśród dzieci katechizowanych powstawały kółka żywego różańca; w latach 50-ych rozpowszechniano we wszystkich diec. zainicjowaną w Katowicach dziecięcą krucjatę trzeźwościową pod wezw. MB Niepokalanej Królowej Polski.

W ramach katechizacji tworzy się grupy dzieci mające na celu pogłębienie rei., liturg. przygotowanie służby ołtarza lub zaangażowanie w działalność mis. albo charytatywną na terenie parafii; grupy te przybierają patronat lub nazwy zależnie od swego celu, np. radosne dziewczęta, radosne dzieci Boże, biel, liturg. służba dziewcząt czy -+ schola cantorum pod wezw. patronów młodzieżowych ; katecheci zak. prowadzą w spolonizowanej formie działalność analog, do d.s.r. istniejących w ich zakonach w Kościele powszechnym.

Polonijne ośrodki w Europie i Ameryce przez d.s.r. sprawują opiekę duszpast. i wychowanie patriotyczne młodego pokolenia; nawiązując przeważnie do przedwojennych stowarzyszeń pol., nierzadko łączą je ze świeckimi organizacjami dziecięco-młodzie-żowymi, jak zespoły śpiewacze, taneczne, sportowe, a zwł. -*• harcerstwo.

W RFN istnieją np. harcerze-sodalisi, harcerze--ministranci, harcerze-członkowie Krucjaty Eucharystycznej. Polskie Zjednoczenie Kat. we Francji (naczelna organizacja -* Akcji Katolickiej Polonii franc.) posiada jako swój oddział Związek Dzieci Polskich. W Stanach Zjedn. Polska Unia Rzym. kat. ma także oddział dziecięco-młodzieżowy oraz tradycyjne d.s.r., jak Tow. Anioła Stróża (np. zał. 1922 przy kościele Serca Jezusa w New Britain, stan Connecticut).

 

ArPz: Protokólarz Papieskiego Dzieła iw. Dziecięctwa Jezusowego przy kolegiacie farnej w Poznaniu 1923-36 (KF 742), Papieskie Dzieło Dziecięctwa Jezusowego parafii farnej 1928-38 (KF 873), Akta wychowania dzieci (KF 881). Organizacje parafialne 1935-37 (KF 977), Dziecięca Krucjata Trzeiwoict 1958 (KF 977) ; Bractwo Dzieciątka Jezus, Pz 1913 ; Bcringer II80-83 ; J. Majchrzycki, Instrukcja dla kółek iwiętej Teresy od Dzieciątka Jezus, Wwa 1927; Statut Stowarzyszenia Dzieci Pozostających pod Opieką iwiętej Teresy od Dzieciątka Jezus, Glos Karmelu 3(1929) 306-307; J. Majchrzycki, W jaki sposób mamy pracować w organizacji kółek religijnych iwiętej Teresy od Dzieciątka Jezus, Wwa 1934; J. Pihan, La formation religieuse dans les mouvements de l'enfance, LV 5(1930) 461-488; M. Sola, ECat XII 811-812; G. Capetti, Cenni storici sulle ple associazioni giovanili dell'Istituto Figlie di Maria Ausillatrìce, Tn 1955; R. Desaubliaux, Catholicisme IV 157-161; G. Jacquemet, Catholicisme IV 139-140; A. Kamiński, Prehistoria polskich związków młodzieży, Wwa 1959 (passim); E. Labouriau. Le rosaire des enfants. Cahiers saint Dominique 2(1960) 385-390; H. Łopata-Znaniecki, Funkcje stowarzyszeń dobrowolnych w polonijnej wspólnocie etnicznej, w: Studia polonijne, Lb 1977, II 83-89; F. Jagła, Specyficzne formy duszpasterstwa polonijnego w relacji do duszpasterstwa parafii miejscowych. Jego powstanie, rozwój 1 stan obecny, w: Studia polonijne, Lb 1979, III 324-329; B. Kumor. Archiwa parafii polonijnych jako iródlo do badań nad dziejami Polonii w United States of America, w: Studia polonijne, Lb 1979, III 378-388; A. Nadolny, Opieka duszpasterska nad dziećmi i młodzieżą polską na terenie Niemiec Zachodnich w latach 1945-1965, Lb 1980, 123-142 (passim).

Podobne prace

Do góry