Ocena brak

Działalność lodowca kontynentalnego w Polsce

Autor /Cyprian Dodano /23.09.2011

Ostatnim wielkim wydarzeniem geologicznym, które miało wpływ na budowę geologiczną Polski oraz jej ukształtowanie powierzchni, a także dużej części Europy było zlodowacenie plejstoceńskie. Na przełomie trzeciorzędu i czwartorzędu nastąpiło znaczne wychłodzenie klimatu przy jednoczesnym wzroście opadów. Sprzyjało to gromadzeniu się wielkich mas śniegu, które z czasem przekształcały się w lodowce. Głównym ośrodkiem zlodowaceń w Europie była Skandynawia, skąd grube masy lądolodu objęły dużą część Europy Środkowej.

W Polsce wyróżnia się co najmniej trzy zlodowacenia:

- południowopolskie ( Sanu II ), zwane krakowskim, które oparło się o Karpaty i Sudety,

- środkowopolskie ( Odry ), które zatrzymało się na pasie wyżyn środkowopolskich i Sudetach

- północnopolskie ( Wisły ), zwane bałtyckim, które wyznaczają pojezierza

Formy rzeźby wytworzone przez lądolód:

- młodoglacjalne - są one najlepiej zachowane i są wytworzone przez zlodowacenie bałtyckie, powstały one w wyniku działalności lądolodu i wód polodowcowych.

- formy powstałe przed czołem lądolodu:

# moreny czołowe - mają kształt wałów lub wzgórz, ciągnących się wzdłuż stojącego tutaj przez jakiś czas czoła lodowca. Wały moren czołowych tworzą między innymi wzniesienia takie jak: Wierzyca, Dylewska Góra, Szeskie Wzgórza.

# pola sandrowe - piaszczyste pola powstały przez akumulacyjna działalność wód roztopowych, są to między innymi: sandry tucholskie i augustowskie

# pradoliny - szerokie doliny o płaskim dnie utworzone przez wody wypływające spod lodowca, które łączyły się z wodami płynącymi od południa i wspólnie, jako wielkie rzeki płynęły na zachód. Należą do nich: pradolina Warszawsko-Berlińska, Toruńsko-Eberswaldzka, Wrocławsko-Magdeburska, Głogowsko-Barucka

- formy powstałe na terenie objętym lodowcem

# faliste moreny denne

# drumliny - zespoły wydłużonych wzgórz, o zaokrąglonych, ciągnących się w kierunku prostopadłym do czoła lodowca, są to między innymi: zespoły na Pojezierzu Dobrzyńskim,

# ozy - pagórki w kształcie długich, falistych wałów, zbudowane z piasków i żwirów, powstały w tunelu którym płynęła rzeka polodowcowa, są to miedzy innymi: oz koło Mrągowa, ozy w okolicach Poznania

# kemy - zwykle regularne w kształcie pagórki, utworzone w obniżeniach lub szczelinach, między bryłami, na które rozpadał się topniejący lód

# jeziora rynnowe - długie, wąskie, głębokie i o urozmaiconej rzeźbie dna

jeziora, są to miedzy innymi: jezioro Gopło, Raduńskie, Drawskie, Wdzydze

# jeziora moreny dennej - jeziora o urozmaiconej linii brzegowej i małych głębokościach, są to między innymi: Śniardwy i Wigry

# jeziora wytopiskowe

# głazy narzutowe

- formy rzeźby staroglacjalnej - obejmują zlodowacenie południowopolskie i środkowopolskie, są to zniszczone formy polodowcowe

- mniej wyraziste pradoliny

- brak jezior, czasami bagna

- rzadkie moreny czołowe

- formy peryglacjalne - formy utworzone na przedpolu lodowca wskutek procesów erozji, akumulacji i wietrzenia mrozowego

- gołoborza ( Góry Świętokrzyskie )

- wydmy piaszczyste

- pokrywy lessowe ( Wyżyna Lubelska, Wyżyna Kielecko-Sandomierska, przedgórze sudeckie)

Podobne prace

Do góry