Ocena brak

Działalność dyplomatyczna intelektualistów w Stolicy Apostolskiej i na soborach - Kontakty z papiestwem do 1409 r.

Autor /Salwin Dodano /03.05.2012

 

Problem ważności małżeństwa. Polskie starania w Kurii

  • Skomplikowana sytuacja wynikła bezpośrednio po zawarciu małżeństwa Jadwigi z Jagiełłą ze względu na pretensje Wilhelma Habsburga. Sprawy nie rozwiązała misja specjalnego wysłannika papieskiego, który przebywał w lipcu 1386 r. w Krakowie.

    Odebrał on przysięgę wierności wobec Kościoła rzymskiego i Urbana VI, złożoną na Ewangelię. Ponadto stwierdził szczere przyjęcie chrztu i chrześcijaństwa przez Jagiełłę oraz zawarcie i dopełnienie przez niego małżeństwa.

  • Habsburgowie, porzuciwszy obediencję awiniońską, wytoczyli w 1387 r. w Rzymie proces kanoniczny przeciwko małżeństwu Andegawenki z Jagiełłą.

    Do Urbana VI posłował wówczas bp poznański Dobrogost z Nowego Dworu (doktor dekretów), dobrze znany w Kurii, gdyż pełnił urząd kolektora Kamery Apostolskiej w Polsce.

    U papieża przebywał już w 1387 r., a później na przełomie 1387/1388 r.

  • Dobrogost kierował wszelkimi działaniami związanymi z obroną królewskiego małżeństwa. Służył mu pomocą doktor obojga praw Piotr Wysz, a może także doktor dekretów Jakub z Kurdwanowa.

    Równocześnie zabiegał o papieskie potwierdzenie chrystianizacji Litwy i decyzję Stolicy w sprawie organizacji Kościoła wileńskiego.

  • Strona polska zdołała proces wygrać i zyskać akceptację swoich działań chrystianizacyjnych na Litwie. Wyrazem pomyślnego przebiegu misji Dobrogosta były bulle papieskie z 1388 r.

  • Wyjątkowe stanowisko w stosunkach między dworem a stolicą zyskał doktor obojga praw Piotr Wysz. Zdobył najpierw zaufanie Bonifacego IX jako nuncjusz i kolektor generalny Kamery Apostolskiej na Węgry i Polskę w latach 1389- 1390. Potem stał się powiernikiem Jadwigi, powołany przez nią na kanclerza w 1391 r. Z kolei król angażował go w rokowania polsko- krzyżackie.

    Papież wyznaczył Piotra Wysza na pośrednika pomiędzy Stolicą a Jadwigą w sprawach poufnych.

    W charakterze posła pary monarszej Wysz występował w Rzymie od początku 1391 r. do początku 1392 r.

  • Wkrótce, na początku 1392 r., wybuchł poważny konflikt pomiędzy parą królewską a Stolicą w związku z obsadą bp krakowskiego, opustoszałego po śmierci Jana Radlicy.

    Kapituła wybrała na bp jednego z Kurozwęckich, którzy dążyli do zachowania wpływów w elicie władzy. Pod naciskiem pary królewskiej elekt został zmuszony do rezygnacji, a kapituła zgodnie z wolą Jagiełły i Jadwigi wybrała na bp Piotra Wysza.

    W międzyczasie Bonifacy IX, nie oglądając się na stanowisko kapituły i pary monarszej, mianował bp swojego kandydata spoza Polski, abp Messyny.

  • W tej sytuacji Jadwiga podjęła próbę dyplomatycznego rozwiązania konfliktu, nie chcąc ustępować. Wysłała do Rzymu poselstwo, któremu przewodniczył Wojciech Jastrzębiec. Spór przeciągał się, gdyż żadna ze stron nie chciała ustąpić. Został rozwiązany pod koniec 1392 r. w ten sposób, że paliusz płocki, po rezygnacji tamtejszego bp, przyznano kandydatowi papieskiemu, przenosząc go z Krakowa, a na opróżnione bp krakowskie powołano Piotra Wysza.

  • Miejsce Piotra Wysza w Kurii rzymskiej zajął Wojciech Jastrzębiec. On to pośredniczył w sporze o abp gnieźnieńskie w 1393 r., związanym z nominacją papieską Jana Kropidły, którą odrzucał dwór krakowski. Ostatecznie w 1394 r. powołano na abp faworyta dworu, Dobrogosta z Nowego Dworu, przeniesionego z bp poznańskiego. Na opróżnione miejsce powołano Mikołaja Kurowskiego, protonotariusza królewskiego, zaufanego człowieka Jagiełły.

  • W kontakty ze Stolicą Apostolską został zaangażowany Jan Śledź z Lubienia, kapelan królewski. W 1399 r. uczestniczył wraz z Wojciechem Jastrzębcem w poselstwie wysłanym do Bonifacego IX celem powiadomienia o ciąży Jadwigi. Poproszono, aby papież został ojcem chrzestnym przyszłego potomka pary królewskiej.

    Przy okazji załatwiono kilka innych spraw, m.in. przeniesienie Mikołaja Kurowskiego z Poznania na bp włocławskie oraz prowizję dla na Wojciecha Jastrzębca na opróżnione bp poznańskie.

    W wyniku zabiegów posłów papież ogłosił krucjatę przeciwko Tatarom.

  • Po śmierci Jadwigi jednym z najważniejszych elementów ponownej legitymizacji władzy Jagiełły stało się małżeństwo z Anną Cylejską. Ze względu na 3 stopień pokrewieństwa między Anną a Jadwigą, konieczna była dyspensa. Starał się o nią, przy poparciu panów małopolskich, magister Piotr Strzelicz, bliski zaufany zmarłej królowej.

  • Na przełomie 1406/1407 r. Piotr Wysz, jako oficjalny poseł polski, przybył do Rzymu, by złożyć obediencję nowo wybranemu po śmierci Bonifacego IX papieżowi, Innocentemu VII. Wysz znał nowego papieża z okresu studiów na Uniwersytecie Padewskim, gdzie wykładał prawo. Później spotkali się w Kurii.

    Wysz podejmował w Stolicy działania w celu przyznania mu kapelusza kardynalskiego. Pierwsze wzmianki o tych krokach znane są na kilka miesięcy przed śmiercią Jadwigi. Ostatecznie nie udało mu się to, m.in. dlatego, że nowy papież rychło zmarł, jeszcze w 1407 r. Kapelusz zapewniłby Wyszowi w Królestwie drugie miejsce po królu.

  • Po elekcji Grzegorza XII na Stolicę w 1407 r. stanęła sprawa obediencji. Nowy papież chciał pozyskać dwór krakowski dla swych planów zażegnania schizmy. Od razu po elekcji, w 1407 r., wysłał do Polski, Czech i na Węgry poselstwo, któremu przewodniczył bp Lodi Jakub.

    Równocześnie Grzegorz XII prosił, by król przysłał do Stolicy Wysza, jako zaufanego człowieka.

  • Piotr Wysz i Jagiełło zaangażowali bp krakowskie w starania podejmowane w Europie na rzecz zażegnania schizmy. Polski delegat uczestniczył w rokowaniach mających doprowadzić do spotkania Grzegorza XII z Benedyktem XIII i usunięcia podziałów w Kościele. Nie przyniosły one jednak spodziewanego rezultatu.

  • Wiosną 1408 r. Wysz powrócił do Polski, by ochrzcić narodzoną córkę królewską Jadwigę.

    Po naradach z Jagiełłą i radą królewską Wysz powrócił do Italii, ustanawiając swoim wikariuszem generalnym Jana Szafrańca. Bp krakowski miał na bieżąco śledzić sytuację w Kościele i uczestniczyć ze strony polskiej we wszystkich działaniach mających doprowadzić do zażegnania schizmy.

  • Najpierw Wysz udał się do Sieny na wielki zjazd biskupów, obradujący w obecności Grzegorza XII do końca 1408 r. nad problemem schizmy. Spotkanie sieneńskie zakończyło się jednak niepowodzeniem. Bp krakowski odsuwał się powoli od papieża, gdyż ten nie uwzględnił jego kandydatury w nominacjach kardynalskich.

  • Zawiedziony postawą papieża, Wysz wycofał się pod koniec 1409 r. z dworu papieskiego i przeniósł się ze Sieny do Padwy, skąd obserwował rozwój sytuacji w Kościele.

  • W poł. 1409 r. część kardynałów z obediencji rzymskiej, zrażona oporem Grzegorza XII, porozumiała się z grupą kardynałów obediencji awiniońskiej Benedykta XIII w sprawie zwołania soboru powszechnego do Pizy na 1409 r. Jego celem stało się zażegnanie schizmy.

  • W odpowiedzi Grzegorz XII podjął decyzję o zwołaniu konkurencyjnego soboru powszechnego do Cividale. Odpowiednie zaproszenie wystosował z końcem 1408 r. do króla polskiego. Niewątpliwe za radą Wysza wstrzymano się z wysyłaniem poselstwa do Cividale.

Do góry