Ocena brak

Dyplomacja –geneza, cele, metody i formy

Autor /Wacek Dodano /24.07.2011

Dyplomacja – geneza, cele, metody, formy i funkcje. Dyplomacja; oficjalna działalność organów państwa realizujących politykę zagraniczną państwa oraz zapewniających ochronę praw i interesów państwa i jego obywateli. W tym znaczeniu jest ona jednym z instrumentów polityki zagranicznej państwa. Jest to sztuka właściwego prowadzenia i utrzymywania stosunków międzynarodowych. Słowo dyplomacja wywodzi się od grec. diploma oznaczającego podwójne tabliczki wręczane w starożytnej Grecji posłańcom jako dwóch ich pełnomocnictw. Od XVIII w Europie Zach. Pojęcie dyplomacja stało się synonimem działalności zewnętrznej państw oraz ogółu organów i osób prowadzących tę działalność.

Cele działań dyplomatycznych:

1. pierwotny, jakim było i pozostaje nawiązywanie i utrzymywanie kontaktów międzynar., odnawianie kontaktów zerwanych i zacieśnianie kontaktów rozluźnionych;

2. odpowiednie reprezentowanie kraju i interesów własnego państwa oraz społeczeństwa;

3. prawidłowe obserwowanie polityki zagranicznej innych państw oraz całej rzeczywistości międzynarodowej i informowanie tych rządów o wnioskach płynących z tej obserwacji;

4. negocjowanie uzgodnień i porozumień, zarówno dwu jak i wielostronnych.

Metody dyplomacji:

1. przyjacielskie: utrzymywanie przyjaznych stosunków, prowadzenie bezpośrednich rozmów i negocjacji, dobre usługi, mediacje i arbitraż;

2. nieprzyjacielskie: stosowanie retorsji, represaliów, presji psychologicznej, nacisków politycznych, bluffu, gróźb;

3. neutralne: obejmują rutynowe działania dyplomatyczne, które mogą być stosowane równocześnie z metodami przyjacielskimi lub nieprzyjacielskimi.

Funkcje dyplomacji:

1 określająca- polega na określeniu zadań polityki zagranicznej własnego państwa;

2. oceniająca- dotyczy działalności innych państw i rządów, polega na ocenieniu celów i zadań ich polityki zagranicznej, również w odniesieniu do własnego kraju;

3. selekcjonująca – polega na eliminowaniu zagadnień, które tworzą strefę niezgodności między własną a obcymi politykami zagranicznymi i wybraniu tych, które tworzą strefę zgodności celów i zagadnień;

4. proskrypcyjna – oznacza wskazywanie przez dyplomację najbardziej odpowiednich metod osiągania przez politykę zagraniczną jej celów i zadań oraz doboru środków do celów w każdym etapie fazy realizacyjnej tej polityki.

Organy Zewnętrzne Do organów zewnętrznych, występujących w stosunkach międzynarodowych, należą przedstawicielstwa dyplomatyczne stale i doraźne, przedstawicielstwa handlowe, przedstawicielstwa przy organizacjach międzynarodowych, misje wojskowe oraz urzędy konsularne.

Od wieków głównym instrumentem realizacji stosunków dwustronnych są stałe przedstawicielstwa dyplomatyczne. Są to urzędy jednoosobowe , akredytowane przy głowie państwa pobytu, mają charakter przedstawicielski, korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych, stale przebywają w państwie pobytu.

Misje specjalne – różnego rodzaju doraźne delegacje i przedstawicielstwa w celu załatwienia określonych spraw. Cele misji mogą być: polityczne, ceremonialne, techniczne.

Przedstawicielstwa handlowe – obok reprezentacji interesów państwa w dziedzinie handlu zagranicznego, zajmują się one także badaniem sytuacji ekonomicznej kraju pobytu, uczestniczą w przygotowaniu umów z zakresu międzynarodowych stosunków ekonomicznych, udzielają pomocy przedsiębiorstwom handlu zagranicznego.

Przedstawicielstwa przy organizacjach międzynarodowych - ustanowienie przedstawicielstwa czy organizacji pozwala państwu na utrzymanie stałego kontaktu z sekretarzem organizacji, zapewnia szybkie otrzymywanie dokumentacji i informacji, pozwala utrzymywać stosunki i uzgadniać stanowisko z innymi państwami członkowskimi także w okresie między posiedzeniami i sesjami organów.

Urzędy konsularne – do zadań urzędów konsularnych należy obecnie nie tylko ochrona interesów obywateli, lecz także ochrona interesów państwa oraz popieranie przyjaznych stosunków między państwem wysyłającym a przyjmującym.

Misje wojskowe – Obok misji wojskowych doraźnych, wysyłanych dla załatwienia określonej sprawy, złożenia wizyty czy rewizyty, po drugiej wojnie światowej upowszechniają się stałe misje wojskowe w wyniku umów międzynarodowych i przebywające stale na terytorium innego państwa. Rozróżniamy misje wojskowe mające uprawnienia do ogólnej reprezentacji państwa oraz wysyłane na podstawie umów o pomocy i współpracy wojskowej.

Misje specjalne Trzy klasy szefów misji dyplomatycznych. Szefowie misji dyplomatycznych mogą należeć do jednej z trzech klas: a) ambasadorów i nuncjuszy b) posłów nadzwyczajnych i ministrów pełnomocnych oraz internuncjuszów c) charges d’affaires.

Precedencja – pierwszeństwo między szefami placówek. Regulamin wiedeński z uwagi na to , że nie udało się uzgodnić kolejności państw , rozstrzygnął problem, pragmatycznie stanowiąc, że w każdej klasie funkcjonariusze dyplomatyczni zajmują między sobą miejsce według daty urzędowej notyfikacji ich przybycia. Konwencja wiedeńska w 1961r. potwierdziła tę normę.

Prawo Legacji Wszystkie państwa suwerenne mają prawo legacji, czyli prawo wysyłania własnych i przyjmowania obcych przedstawicieli dyplomatycznych. Prawo wysyłania nazywane jest czynnym prawem legacji, a przyjmowania – biernym.

Nawiązanie stosunków dyplomatycznych Porozumienie o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych jest pierwszym krokiem do ustanowienia stałych misji. Kolejnym jest znalezienie odpowiedniego kandydata na szefa misji. Kandydat musi spełniać warunki państwa wysyłającego i równocześnie zostałby zaakceptowany przez państwo przyjmujące.

AGREEMENT

Zgoda przez państwo przyjmujące na proponowaną osobę nazywa się agreement. W przypadku odmowy nie ma obowiązku podawania państwu wysyłającemu jej przyczyn. W stosunkach dyplomatycznych odrzucenie proponowanego szefa placówki nie jest czymś wyjątkowym. Odmowa może mieć charakter generalny, lub przyczyną odmowy jest działalność czy postawa proponowanej osoby, krytyczna lub wroga wobec państwa przyjmującego.

LISTY UWIERZYTELNIAJĄCE

Po uzyskaniu agrement szef państwa w przypadku ambasadora czy posła i minister spraw zagranicznych w odniesieniu do charge d’affaires wystawiają listy uwierzytelniające, które są składane głowie państwa lub ministrowi spraw zagranicznych specjalnie uroczystej oprawie protokolarnej. Po złożeniu listu uwierzytelniającego ambasador jest przyjmowany przez głowę państwa na audiencji prywatnej, w której uczestniczy z reguły minister spraw zagranicznych.

Główne funkcje misji dyplomatycznej polegają na:

a) reprezentowanie państwa wysyłającego w państwie przyjmującym

b) ochronie interesów państwa wysyłającego i jego obywateli

c) ustalaniu za pomocą wszelkich środków dozwolonych przez prawo warunków rozwoju w państwie przyjmującym oraz składanie o tym sprawozdań swemu rządowi

d) prowadzeniu rokowań z państwem pobytu

e)popieraniu przyjaznych stosunków między państwem wysyłającym a państwem przyjmującym i rozwijaniu stosunków gospodarczych, kulturalnych i naukowych.

Szef misji dyplomatycznej jest ogólnie politycznym reprezentantem państwa wysyłającego i z tego tytułu podporządkowana jest mu i koordynowana przez niego działalność wszystkich placówek, biur czy przedstawicielstw państwa wysyłającego w państwie pobytu.

Korpus dyplomatyczny W węższym znaczeniu obejmuje wszystkich szefów placówek dyplomatycznych akredytowanych w danej stolicy. W szerszym zaś odnosi się do wszystkich osób zaliczanych do personelu dyplomatycznego i korzystających z przywilejów dyplomatycznych, którzy są wpisani na specjalną listę prowadzoną przez protokół dyplomatyczny miejscowego MSZ. Świadectwem przynależności do korpusu jest posiadanie legitymacji czy zaświadczenia dyplomatycznego wydanego przez MSZ. Na czele korpusu dyplomatycznego stoi dziekan.

Z reguły jest nim najstarszy rangą przedstawiciel dyplomatyczny, a więc ambasador najdłużej przebywający w danym kraju. W krajach katolickich jest to najczęściej nuncjusz Stolicy Apostolskiej. Obowiązki jego ograniczają się do sfery protokolarnej i reprezentacyjnej. Korpus dyplomatyczny nie jest ani organizacją polityczną, ani prawną nie posiada osobowości prawnej. Odgrywa on niemal wyłącznie rolę ceremonialną.

RZYWILEJE I IMMUNITETY- Przywileje i immunitety misji dyplomatycznych: *nietykalność *ochrona pomieszczeń misji prawo porozumiewania się nietykalność kurierów oraz korespondencji

Przywileje i immunitety osobowe przedstawicieli dyplomatycznych: *nietykalność przedstawiciela dyplomatycznego *wyłączenie spod jurysdykcji karnej, cywilnej i administracyjnej państwa przyjmującego *zwolnienie z opłat i podatków.

TEORIE IMMUNITETÓW Wyłączenia, ulgi, prawa i szczególna ochrona, z jakiej korzystają przedstawiciele dyplomatyczni poza granicami swego kraju, określane są łącznie jako przywileje i immunitety dyplomatyczne. Podstawy przywilejów i immunitetów dyplomatycznych :

Teoria eksterytorialności – wychodzi z fikcyjnego założenia, że misja dyplomatyczna powinna być traktowana tak, jak gdyby ambasada czy poselstwo, znajdujące się poza krajem pobytu, było cząstką państwa wysyłającego.

Teoria reprezentacji – wychodzi z założenia przedstawiciel dyplomatyczny reprezentuje naród i państwo, a skoro wszystkie państwa są równe, to organy jednego państwa nie powinny podlegać organom drugiego.

Teoria funkcjonalna – wychodzi z założenia, że warunkiem wykonywania przez personel misji powierzonych mu zadań jest korzystanie z określonych przywilejów i immunitetów. Gdyby dyplomaci podlegali jurysdykcji państwa przyjmującego, nie mogliby funkcjonować niezależnie.

KONIEC MISJI DYPOLMATYCZNYCH Stosownie do art. 43 Konwencji wiedeńskiej zakończenie misji dyplomatycznej może nastąpić na skutek notyfikacji przez państwo wysyłające państwu przyjmującemu o zakończeniu misji i odwrotnie, że odmawia uznawania przedstawiciela dyplomatycznego za członka misji. Odmowa dalszego uznawania przedstawiciela za członka misji przez państwo przyjmujące związana jest ze stwierdzeniem, że jest on persona non grata. Zakończenie misji dyplomatycznej na skutek wypadków losowych są to m.in. śmierć szefa placówki, zmiana stanowiska głowy państwa.

Szef placówki może także złożyć dymisję. Zerwanie stosunków dyplomatycznych – np. ogłoszenie stanu wojny, rewolucji w państwie wysyłającym lub przyjmującym, a także w przypadku utraty podmiotowości przez państwo wysyłające lub przyjmujące..

Podobne prace

Do góry