Ocena brak

DYNASTIA SASKA - Początki ingerencji Rosji, Prus i Austrii w sprawy Rzeczypospolitej

Autor /Kanizjusz Dodano /11.05.2012

 

W 1724 r. w Toruniu wykonano wyroki śmierci na kilku osobach (protestantach) odpowiedzialnych za zamieszki, w których złupiono kolegium jezuickie. W 1733 r. sejm zabronił innowiercom dostępu do urzędów i godności oraz posłowania na sejm. Decyzje te, umiejętnie wykorzystane przez propagandę Rosji i Prus, posłużyły jako pretekst do wtrącania się, ingerencji tych państw w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej.

Car Rosji i król pruski, surowo i nieraz okrutnie rządzący w swych państwach, w których prawosławieluteranizm były zawsze wyznaniami panującymi (uprzywilejowanymi), nagle występowali jako obrońcy tolerancji i praw „uciskanych” mieszkańców Rzeczypospolitej.

Za rządów Piotra I (1689-1725) Rosja, z kraju leżącego dotąd na uboczu Europy, stała się państwem uczestniczącym w znaczących wydarzeniach politycznych: zdobyła dostęp do Morza Czarnego i do Bałtyku, pokonała w wojnie północnej silną Szwecję, opanowała Inflanty, Estonię, Ingrię i Karelię. Car starał się możliwie szybko zmniejszyć różnice istniejące między jego państwem i poddanymi a państwami i mieszkańcami Europy Zachodniej.

Zreorganizował na wzór zachodni władze państwa i armię, zmienił kalendarz, wprowadzał nowe obyczaje i stroje, nakazał budowę nowej stolicy — Petersburga. Pozostał jednak jedynowładcą, a swoje cele osiągał m.in. dzięki dobrze uzbrojonej i stale rozbudowywanej armii, liczącej u schyłku jego panowania ok. 200 tys. żołnierzy.

Ponieważ Piotr I pośredniczył w rozwiązaniu konfliktu między Augustem II a konfederatami tarnogrodzkimi i doprowadził do zatwierdzenia przez sejm „niemy” warunków porozumienia, Rosja rościła sobie prawa do gwarantowania umowy, chociaż jej tekst tego nie przewidywał.

Sytuacją wewnętrzną w Rzeczypospolitej interesowały się także Prusy. W 1701 r. książę elektor Brandenburgii i książę pruski Fryderyk Hohenzollern koronował się na „króla w Prusach”, gdyż w tej części swojego państwa był niezależny od cesarza Rzeszy.

Podstawę państwa pruskiego od połowy XVII w. stanowiła silna, karna i stale powiększana armia. W miarę wzrostu potęgi królestwa pruskiego coraz wyraźniejsze stawało się zainteresowanie jego władców sprawami wewnętrznymi Rzeczypospolitej — polskie Pomorze Gdańskie dzieliło przecież ziemie Hohenzollernów na dwie części.

Władcy Prus nie tracili z oczu także spraw Rzeszy i cesarstwa. Gdy w 1740 r. zmarł cesarz Karol VI i tron po nim objęła jego córka Maria Teresa, król pruski Fryderyk II zajął Śląsk. W ten sposób państwo pruskie graniczyło z ziemiami centralnej Polski od północy, zachodu i południa.

Piotr I porozumiał się z władcami Prus i Austrii. Wszystkie trzy państwa obawiały się reform wewnętrznych w Rzeczypospolitej.

Uważały, że należy dążyć do utrzymania w sejmie polskim liberum veto, ułatwiało ono bowiem wpływanie na decyzje parlamentu. Wystarczało przekupić jednego posła, aby zapobiec niepożądanej uchwale. Podobne możliwości wpływania na obiór panującego (przekupywania głosujących) zapewniała wolna elekcja.

Rosja, Prusy i Austria podpisały kilka umów dotyczących wspólnej polityki wobec Rzeczypospolitej. Najważniejszą z nich był traktat „trzech czarnych orłów” z 1732 r., w którym zobowiązywały się do wprowadzenia na tron polski i litewski po śmierci Augusta II odpowiadającego wszystkim kandydata.

Przewidywano rozmieszczenie wzdłuż polskich granic wojsk trzech państw i użycie „wszelkich środków”, aby wybrano króla, „który byłby w stanie utrzymać pokój i dobre stosunki z sąsiadującymi państwami”.

Podobne prace

Do góry