Ocena brak

Dynamika systemu: ludność — gospodarka — środowisko przyrodnicze

Autor /piegus Dodano /05.05.2014

Geografia jest nauką o długiej tradycji. W procesie jej rozwoju ukształtowały się różne kierunki i szkoły naukowe. Jedne miały znaczenie przemijające, inne wniosły trwałe elementy do współczesnego stanu wiedzy geograficznej. Obecnie znaczenie mają przede wszystkim trzy następujące kierunki: regionalny, ekologiczny i przestrzenny. Ze względu na duże bogactwo myśli społeczno-ekonomicz-nej są to zarazem główne kierunki geografii społeczno-ekonomicznej.

W drugą połowę XX wieku geografia weszła jako nauka opisowa, której główne zadanie polega na dostarczaniu uporządkowanego opisu zmiennego charakteru powierzchni Ziemi. Zmienność uogólniano przez wydzielanie jednostek terytorialnych o jednorodnym charakterze i zwartych przestrzennie. Jednostki takie nazywa się regionami. Kierunek regionalny dostarcza mnóstwa informacji o środowisku przyrodniczym, ludności i gospodarce poszczególnych kontynentów, krajów, regionów, miast i wsi.

Obok niego uprawiany był kierunek ekologiczny, którego przedstawiciele zajmowali się badaniami wzajemnego oddziaływania środowiska przyrodniczego i społeczeństwa. Kierunek ten przeżywa obecnie renesans, z tym że człony tej relacji zamieniły się miejscami — społeczeństwo zajęło pozycję członu centralnego.

Najkrótszą historię ma kierunek przestrzenny. W formie obecnie uprawianej ukształtował się w trzecim ćwierćwieczu XX wieku. Przedmiotem jego badań są przestrzenne struktury i procesy oraz ich współzależności. Najpierw rozwinęła się naukowa penetracja struktur, które, z powodu ich stabilności, łatwiej poddawały się analizie i uogólnieniom. Następnie zaczęto się zajmować problemami wzrostu i rozwoju. Obecnie wzrost i rozwój jest rozpatrywany łącznie z ewolucją struktur. W mozaice struktur i procesów społeczno-gospodarczych wypełniających przestrzeń geograficzną usiłuje się wyodrębniać takie, które są powiązane relacjami współwystępowania, relacjami przyczynowo-skutkowymi, relacjami funkcjonalnymi itd. Tak uporządkowaną rzeczywistość geograficzną nazywa się organizacją przestrzenną, a w ujęciu dynamicznym — przestrzenną organizacją rozwoju społeczno-gospodarczego. Dąży się do jej przedstawiania w postaci modeli.

Te trzy kierunki rozwoju geografii przenikają się i uzupełniają wzajemnie (Wich 1996). Szczegółowe opisy regionów są użytecznymi elementami przy określaniu struktury i dynamiki systemów geograficznych, a pojęcia i metody wypracowane w toku badań strukturalnych i dynamicznych przyczyniają się do ulepszania opisów regionalnych. W badaniu systemu: społeczeństwo-środowisko przyrodnicze potrzebne są zarówno opisy dostarczające informacji o jego elementach i przejawach funkcjonowania, jak i modele pozwalające na odtworzenie jego struktury i dynamiki.

 

Do góry