Ocena brak

Dynamiczne elementy osobowości – potrzeby, presje, wartości w teorii Murraya

Autor /Poldek Dodano /05.07.2011

Podstawowe pojęcia to: potrzeba, presja, temat, integrat potrzeby i wektor wartości.

Potrzeba wg Murraya to konstrukt hipotetyczny, który reprezentuje siłę występującą w określonej okolicy mózgu. Jest to siła o nieznanej naturze fizykochemicznej. Siła ta organizuje zachowanie: percepcję, apercepcję, myślenie, dążenia, działania w taki sposób aby zmienić w określonym kierunku niezadowalającą sytuację. Siła jest traktowana jako motyw. Każdej potrzebie towarzyszy stan emocjonalny, w efekcie te emocje stają się sterem potrzeb. Potrzeba może być słaba lub silna, chwilowa lub stała. M. po badaniach niewielkiej liczby osób stworzył listę 20 potrzeb wśród których są m.in.: potrzeba agresji, autonomii, dominowania, odrzucania, opiekowania, pokazania się, porządku, samoobrony, seksu, ulegania, zabawy, zrozumienia.

Murray rozróżnia:

  • potrzeby pierwotne czyli wiscerogeniczne – są związane z procesami organicznymi a ich zaspokojenie zwykle pociąga za sobą zadowolenie fizyczne. Np. potrzeba pokarmu, wody, wydalania moczu, seksualna.

  • Potrzeby wtórne czyli psychogeniczne – przypuszcza się, że wywodzą się z potrzeb pierwotnych, charakteryzuje je brak specyficznych powiązań z określonymi procesami organicznymi lub zadowoleniem fizycznym, np.: potrzeba nabywania, osiągnięć, pokazania, autonomii, uległości.

Rozróżnia się również:

- potrzeby zewnętrzne czyli jawne – są widoczne i wyrażają się na ogół w zachowaniu

motorycznym,

- potrzeby ukryte czyli utajone – są wynikiem świata fantazji, można je odczytać poprzez

marzenia.

Są również potrzeby skoncentrowane i rozproszone, potrzeby proaktywne i reaktywne oraz potrzeby formy, aktywności i skoncentrowane na wyniku.

Presja – są to wyznaczniki zachowania działające w środowisku. Najprościej mówiąc presja jest właściwością czy cechą obiektu środowiskowego lub osoby, ułatwiającą bądź utrudniającą wysiłki jednostki, zmierzające do osiągnięcia danego celu. Presja wiąże się z osobami lub obiektami, które mają bezpośredni wpływ na starania danej jednostki, dążącej do zaspokojenia swych potrzeb. Obiekty środowiskowe mogą być takie, jak spostrzega i interpretuje je jednostka - są to wtedy presje beta lub też takie jakie istnieją w rzeczywistości i odkrywa się je za pomocą badania – są to wtedy presje alfa.

Przykłady presji: niezgoda w rodzinie, choroba w rodzinie, brak oparcia, wypadek, agresja, seks.

Temat – to jednostka interakcyjnego zachowania człowieka, obejmuje sytuację wzbudzającą czyli presję oraz obejmuje działającą potrzebę czyli jednostkę. Temat odnosi się do interakcji między potrzebami i presjami. Temat jednostkowy jest zawsze pojedynczym układem pojedynczej potrzeby i pojedynczej presji, ale mogą być również tematy bardziej złożone.

Integrat potrzeby – jest to dobrze ukształtowana „dyspozycja tematyczna”, potrzeba pewnego rodzaju interakcji z pewnego rodzaju obiektem bądź osobą. Takich integratów potrzeby jest wiele, np.: widzę mięso, więc mięso jest presją i wyzwala potrzebę, z czasem tworzą one jedność, to jest temat. Jednocześnie przez powtarzalność stają się zintegrowną potrzebą, więc ja nie najem się niczym innym tylko mięsem.

Ważne jest również pojęcie wektora wartości. M. przyjmuje, że potrzeby działają zawsze w służbie jakieś wartości, czyli z intencją doprowadzenia do pewnego stanu końcowego, do realizacji wartości. Wartością może być ciało, władza, ideologia.

Do góry