Ocena brak

DVOŘÁK ANTONÍN

Autor /Twardoslawxxx Dodano /06.09.2012

ur. 8 IX 1841 W Nelahozevsi (n. Wełtawą), zm. 1 V 1904 w Pradze, Kompozytor, czołowy (obok B. Smetany) przedstawiciel czes. szkoły narodowej.

Studiował 1857-59 w szkole organistowskiej w Pradze; nast. grał w różnych zespołach jako altowiolista, m.in. w orkiestrze Tow. św. Cecylii, a 1862-71 był muzykiem w orkiestrze teatralnej pod dyr. Smetany; 1872 odniósł sukces hymnem na chór i orkiestrę Dědicové Bílé Hory; 1874-77 był organistą w kościele św. Wojciecha w Pradze, a 1892-95 dyr. konserwatorium w Nowym Jorku; po powrocie osiadł w Pradze.

Odbywał liczne podróże artyst. jako kompozytor i dyrygent, zwł. do Anglii, gdzie odbyło się prawykonanie wielu jego utworów. Do uczniów D. należą m.in. J. Suk i V. Novák. Twórczość D., silnie powiązana z muzyką eur., czerpała impulsy kolejno z muzyki klasycznej (zwł. w zakresie formy), romantycznej (wpływy J. Brahmsa i R. Wagnera) oraz impresjonistycznej;

jego dzieła są równocześnie silnie przepojone elementami rodzimymi (zwł. folklorem). Kompozycje D. odznaczają się śpiewnością, mistrzowską instru-mentacją, a powstałe po 1875 dojrzałością i samodzielnością kompozytorską; podobne cechy znamionują jego rei. kompozycje utrzymane w stylu wielkiej kantaty kośc., zachowującej odrębności nar. muzyki mimo wpływu ruchu cecyliańskiego (-> cecylianizm) na ówczesną rei. kulturę muzyczną.

D. skomponował m.in. 9 symfonii (najbardziej znana ostatnia Z nového světa op. 95 — 1893), uwerturę koncertową Husitská op. 67 (1883), TH slovanské rhapsodie op. 45 (1878) i cykl poematów symfonicznych. Spośród dzieł kameralnych do najcel-niejszych należy 14 kwartetów smyczkowych, Slovanské tance na 4 ręce, oprać, także na orkiestrę (I op. 46 — 1878, II op. 72— 1886).

Napisał też 2 koncerty wiolonczelowe (A-dur z 1865 i h-moll op. 104 z 1895), koncert skrzypcowy i fortepianowy, liczne pieśni (m.in. Moravské dvojzpěvy), pieśni na głos i fortepian (m.in. Biblické písně op. 99, oprać. 1895 na orkiestrę). Spośród 10 oper do najpopularniejszych należy Čert a Káča op. 112 (1899), baśń liryczna Rusalka op. 114 (1900) i Armida op. 115 (1903), ponadto Vanda op. 25 (1875) wg pol. legendy, oprać, przez J. Surzyckiego.

Religijny dorobek kompozytorski D. obejmuje m.in. Stabat Mater op. 58 (1877), oratorium na głosy solo, chór i orkiestrę, Žalm 149 op. 79 (1887) na chór mieszany (I wersja op. 52 na chór męski i orkiestrę z 1879), oratorium Svatá Ludmila op. 71 (1886) na sola, chór i orkiestrę, Mše D-dur op. 86 (1887) na chór mieszany i organy (lub orkiestrę), Requiem op. 89 (1890) na kwartet solistów, chór i orkiestrę; kompozycje organowe, m.in. 4 preludia i fugi (1859), ponadto pieśni z towarzyszeniem organów Ave Maria op. 19 b (1877), Hymnus ad laudes in festo Sanctissimae Trinitatis (1878) i Ave maris Stella op. 19 b (1879) oraz duet na alt i baryton z towarzyszeniem organów O Sanctissima (1879).

Dzieła D. wydał O. Šourek i in. (P 1955); w serii II (oratoria, kantaty i msze) ukazały się Stabat Mater (1958), Requiem (1961), Svatá Ludmila (1964) i Svatební košile (1969).

 

O. Šourek, Život a dílo Antonina D. I-IV, Pr 1929-33, 1954-573; P. Stefan, Anton D., NY 1941; V. Holzknecht, Antonin D„ Pr 1958; J. Burghauser, Antonin D. Thermatlcky katalog bibliograficky přehled života a dita, Pr 1960; A. Hetschko, Antonin D., L 1965; J. Clapham. Antonin D., Musician and Craftsman, Lo 1966; G. Erismann, Anton Ù. L'homme et son oeuvre, P 1966; L. Ginzburg, Antoni D. Sborník statici, Mwa 1967; G. Hughes, D. His Life and Music, Lo 1967; J. Berkovec, Antonin D., Pr 1969 (Dworzak, Kr 1976).

Podobne prace

Do góry