Ocena brak

DUSZA LUDZKA - TEORIA FILOZOFICZNA

Autor /Twardoslawxxx Dodano /06.09.2012

Platon, Augustyn, Descartes i in. myśliciele uważali, że d.i. można poznać bezpośrednio z uwagi na to, że jej koncepcja dana jest doświadczalnie (w specyficznym rozumieniu doświadczenia) ; ponieważ jednak doświadczalnie dana jest człowiekowi tylko jaźń (jako podmiot podmiotujący akty człowieka), koncepcja d.i. ma jedynie charakter teorii filoz. uniesprzeczniającej istnienie wyższych aktów psych. (poznanie, -» miłość, decyzja), przeżywanych jako „moje".

Struktura aktów poznania intelektualnego w postaci pojęć, sądów, rozumowania jest niematerialna; aktom tym brak bowiem cechy materialności, czyli kontinuum czasoprzestrzennego i mierzalnego, której w żaden sposób wprost nie podlegają, podobnie jak akty miłości i decyzji, mimo że ich następstwa organiczne mogą być mierzalne; nieustannie emanując z ludzkiego „ja", implikują istnienie współmiernego do struktury bytowej tychże aktów niematerialnego podmiotu, który przyjęto nazywać d.i. ; jest ona zatem podmiotem uniesprzeczniającym istnienie aktów psych., niematerialnych.

D.I., będąc podmiotem tych aktów, jest bytem istniejącym samodzielnie i z nią związane jest istotowo i pierwszorzędnie istnienie człowieka jako akt właściwy duszy. Samodzielnie istniejąca d.i. jest zarazem organizatorką materii (jej formą substancjalną), która ma zostać ludzkim ciałem. Funkcja organizatorki materii, będąc wtórna w stosunku do samodzielnego sposobu istnienia, jest jednak dla d.i. tak dalece istotna, że bez tej funkcji (formy substancjalnej) nie byłaby w stanie dojść do poznania świata, a przez to poznanie do samowiedzy; jest nieustannie doświadczana od strony bytowej struktury jako ,ja" imma-nentne i zarazem transcendujące wszystkie akty psych., podobnie jak od strony funkcjonalnej czynnikiem uniesprzeczniającym akty psych, jest ciało ludzkie. Jest racją podmiotowości ludzkiego „ja", a będąc immanentna w aktach ludzkich, tłumaczy swą funkcję bycia formą — organizatorką materii, transcendentując zaś te akty, ujawnia swoją samodzielność bytową jako podmiot.

Jako byt niematerialny nie może więc być złożona z podziel-nych części ; nie może też powstać na drodze przemian ilościowych, ale jedynie dzięki stworzeniu przez współmierną przyczynę, którą może być tylko Byt Pierwszy (->• kreacjonizm); moment zaistnienia d.i. jest niemożliwy do ustalenia, nie może to jednak stanowić podstawy ewentualnego usprawiedliwienia przerywania ciąży (płód jest człowiekiem). Dusza jest nieśmiertelna, gdyż istniejąc samodzielnie (istnienie przysługuje duszy wprost, a przez nią ciału, które jest materią organizowaną przez duszę), nie traci istnienia wraz z rozpadem ciała (-» nieśmiertelność), które zresztą w ciągu życia nieustannie organizuje.

Ze względu na istotne przyporządkowanie d.i. materii nie do przyjęcia jest -> metensomatoza dusz; każda materia organizowana przez duszę jest tym samym bytem tak, że nie jest możliwa różnorodność bytów przy koncepcji duszy jako organizatorki materii — dusza jako forma jest jedyną podstawą tożsamości człowieka.

Podobne prace

Do góry