Ocena brak

„DUNIN"

Autor /Twardoslawxxx Dodano /05.09.2012

Popularna nazwa modlitewnika autorstwa bpa J.K. Dąbrowskiego (był też jego inicjatorem), zred. przy współpracy rektora seminarium duch. w Gnieźnie ks. A. Ki-daszewskiego oraz prob, w Lesznie ks. A. Tyca i wyd. pt. Książka do nabożeństwa dla wszystkich katolików, szczególnie zaś dla wygody katolików archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej (Leszno 1841).

Dotację w wysokości 6000 talarów wyasygnował abp M. -* Dunin, który (m.in. za radą Dąbrowskiego) zamiast zwrócić duchowieństwu wlkp. otrzymaną od niego zapomogę (podczas uwięzienia w Kołobrzegu) przeznaczył ją na druk modlitewnika u E.W. Günthera w Lesznie (drukarze pozn. W.M. Stefański i J.K. Żupański żądali zbyt wysokich cen);

liczba subskrybentów z archidiecezji gnieźn. i pozn., którzy regulowali należność 5 sgr przy zapisie i 5 przy odbiorze, przekroczyła 50 000 (przewidywano 20 000) ; z I nakładu (59 000) subskrybenci otrzymali 51 240 egz., a z nast. 40 000. Autor zrzekł się prawa własności modlitewnika na rzecz abpa Dunina i jego następców, ponieważ oficjalnie uważano, że im jedynie przysługuje prawo dysponowania D.;

Dunin zawarł 1841 umowę z Guntherem na I i II wyd., abp L. Przyłuski 1859 na wyd. III, a abp F. Stablewski 1896 z drukarzem J.B. Langem w Gnieźnie na wyd. IV; oficyny drukarskie z zaboru ros. i austr. oraz ze Śląska nie starały się o pozwolenie abpa gnieźn.-pozn. na druk. Wyciągi z obszernej wersji D. drukowano u Stefańskiego w Poznaniu, który prawa nakładu i druku otrzymał od Dąbrowskiego i za jego życia wydał go 2-krotnie (Pz 1844.18502); wg K. Estreichera 1842-1900 wydano D. aż 46-krotnie (wliczając odrębne wersje dla kobiet i mężczyzn);

zmodernizowane i uzupełnione na polecenie abpa Stablewskiego nowymi nabożeństwami zalecanymi przez Stolicę Apost., ukazały się 4 wyd. dla niewiast i mężczyzn z 1901 (format większy ss. 840) i z 1902 (format mniejszy ss. 488); D. przetłumaczono i wydano również w języku niem. pt. Gebets- und Andachtsbuch für alle Katholiken, überhaupt, besonders aber für die Katholiken der Erzdiözese Gnesen und Posen... (Pz 1845).

Modlitewnik składa się z obszernego nabożeństwa codziennego i na wszystkie dni tygodnia oraz uroczystości i niedziele roku liturg., nabożeństwa przygotowującego do sakramentów i dziękczynnego za odebrane w nich łaski oraz nabożeństwa przygodnego; zawiera litanie do tajemnic Pańskich i różnych świętych oraz zbiór pieśni kośc., wielką liczbę modlitw na różne okoliczności, a także obfity materiał o charakterze ascet. oraz pouczającym o sprawach rel.-kośc. ; teksty odznaczają się piękną szatą lit., nadaną przez Dąbrowskiego.

Przeznaczony dla wszystkich środowisk społ., formował od poł. XLX w. aż do I wojny świat, religijność Polaków i przyczynił się do integracji społeczeństwa pol. żyjącego pod zaborami, przekazując i utrwalając system wartości rei.-mor. oraz przypominając wspólne tradycje kośc.-nar. ; bronił polskości, ucząc języka ojczystego na tekstach religijnych.

 

EstrZb IV 8-9, V 233-236; J. Nowacki, PSB V 477-478; A. Schletz. Ksiądz Jan Kanty Dąbrowski. Biskup tytularny helenopolitański i sufragan poznański (¡791-1853), NP 5(1957) 217-237; Nowacki DAP II (passim); P. Sczaniecki, Modlitewniki naszych dziadów i pradziadów. Przewodnik Katolicki 58(1968) 221-222; J. Glemp, Rektorzy Seminarium Duchownego w Gnieźnie po roku 1835, SG 2(1976) 345-376.

Podobne prace

Do góry