Ocena brak

DRZEWICKI MACIEJ abp.

Autor /Cieszyryj Dodano /23.08.2012

ur. 22 U 1467 w Drzewicy (k. Opoczna), zm. 22 VIII 1535 w Łowiczu, Prymas Polski, wielki kanclerz koronny, humanista.

Uczył się w szkole katedralnej we Włocławku; od 1482 w Krakowie zdobywał human, wykształcenie jako sekretarz F. Kallimacha, któremu 1486 towarzyszył w poselstwie do ces. Fryderyka HI; odtąd był gorliwym zwolennikiem Habsburgów;

1498 przyjął święcenia kapł.; król Jan Olbracht mianował go sekretarzem wielkim koronnym, a 1501 podkanclerzym; 1503 został bpem przem. i 1505 w Rzymie przyjął sakrę; 1511-15 był kanclerzem; wpłynął na przychylność polskiej polityki w stosunku do Habsburgów; 1513 został bpem włoch; 1519 reprezentował króla Zygmunta I Starego, opiekuna małoletniego elektora czes. króla Ludwika na elekcji ces.; przyczynił się wtedy do wyboru króla hiszp. Karola I;

1525 poparł projekt sekularyzacji Prus; doceniał znaczenie związków Pomorza z Polską; jako zwolennik wzmocnienia władzy król. i Senatu poparł elekcję Zygmunta II Augusta za życia ojca. Po śmierci J. Łaskiego 1531 Zygmunt I na życzenie Bony mianował D. abpem gnieźn.; w czasie pobytu króla na Litwie 1533 kierował polityką wewn., przeciwstawiając się opozycji szlacheckiej.

Ważne funkcje państw, były przeszkodą dla stałego i osobistego kierowania przez D. sprawami diec., jednak duże doświadczenie adm. pozwoliło mu zaspokajać rei.-kośc. potrzeby diec. przemyskiej (m.in. przyczynił się do odbudowy katedry); troszczył się o rozkwit kultu Matki Bożej i św. Jana Jałmużni-ka, wprowadził uroczyście obchodzoną oktawę Wszystkich Świętych; 1511 odbył synod diec.; dbał o lepsze przygotowanie kandydatów do stanu duch. ; nie zaniedbywał również spraw gospodarczych.

We Włocławku, jako pierwszy z bpów pol., przeciwstawił się reformacji; tam też 1516,1525-26 (a prawdopodobnie także 1518 i 1523) odbył synody diec., a w Gnieźnie 1531,1532, 1543 synody prow.; troszczył się o wyższy poziom duchowieństwa; odbudował kościół św. Stanisława we Włocławku.

Dużą rolę odegrał w dziejach kultury umysłowej ; utrzymywał kontakty z humanistami wł. i węg.; zajął się wyd. spuścizny Kallimacha, przejmując od niego wytworność stylu i zamiłowanie lit.; jest prawdopodobnie autorem listu do królowej Elżbiety o wychowaniu syna; kontynuował zaczęte przez J. Długosza życiorysy bpów kujaw.;

1499-1505 prowadził też dziennik; dbał o bibliotekę kapitulną w Gnieźnie, której przekazał testamentem dzieła klasycznych autorów gr. i łac; 1516 wykonano dla niego w Wiedniu pierwszy pol. exiibris; wprowadził szyfr do korespondencji dyplomatycznej ; interesował się rozwojem górnictwa i hutnictwa szkła.

 

W. Pociecha, PSB V 409-412; tenże, Maciej D„ kanclerz, arcybiskup gnieźnieński (1467-1535), tir 1946; tenże, Polska wobec elekcji cesarza Karola V w roku 1519, Wr 1947 (passim) ; tenże. Królowa Bona. Czasy I ludzie odrodzenia, Pz 1949-58, I-IV (passim); H. Rybus, Prymas Maciej D. Zarys biografii (1467-1535), STV 2(1964) 79-308; tenże, Prymas Maciej D. Działalność kościelna w diecezji przemyskiej (1504-1513), Wwa 1968; tenże, Działalność synodalna biskupa Macieja D. w diecezji włocławskiej (1514-1531), STV 7(1969) z. 1, 133-171; EWK 618; A. Jobert, De Luther à Mohila. La Pologne dans la crise de la chrétienté ¡517-1648, P 1974, 67-68, 156-158; I. Pawlak, Gradual Macieja D. z 1536 roku. Dzieje i zawartość, SG 3(1977) 229-252.

Podobne prace

Do góry