Ocena brak

DRUGI OKRES FILOZOFII SCHOLASTYCZNEJ, SYSTEMY ŚREDNIOWIECZNE (XIII n.e.)

Autor /Emil12345 Dodano /21.04.2011

CECHY OKRESU - Okres dojrzałości filozofii średniowiecznej, scholastycznej

  • Powstanie uniwersytetów – zrzeszenia nauczycieli i uczniów (Paryżstudia teologiczne; Oksford – studia humianistyczne, przyrodnicze, matematyczne; potem uniwersytety włoskie), które stały się prawie wyłącznym miejscem pracy naukowej i dyskusji;

    • 4 fakultety: artyści (filozofowie), teolodzy, dekretaliści (prawnicy), medycy

    • cechy uniwersytetów: wolność nauki (bez immatrykulacji), międzynarodowość, hierarchiczność i ciągłość fakultetów oraz wykształcenia (od ucznia do nauczyciela w arts, do ucznia i nauczyciela w teologii)

  • Udział zakonów w pracy naukowej (dominikaniezakon kaznodziejski; franciszkanie – bracia mniejsi św. Franciszka) – opanowali katedry uniwersyteckie (Aleksander, Bonawentura, Albert Wielki, Tomasz z Akwinu), stopniowo między zakonami uwidaczniały się różnice (dominikanie – nowa doktryna; franciszkanie – konserwatywni) i między nimi rozgrywały się filozoficzne spory; dzięki nim nastąpiła recepcja Arystotelesa i stworzenie arystotelesowsko – chrześcijańskiej filozofii;

    • zalety: przewaga myśli zbiorowej nad indywidualną, skoncentrowanie wysiłków na określonych przez tradycję zagadnieniach

  • Schematy w nauczaniu i nauce – „Szkolarz” przechodził kurs nauki: bakałarz, licencjat (mógł wykładać), magister (czytanie i komentowanie określonych tekstów – Arystoteles, Porfiriusz, Boecjusz i Gilbert; w teologii dodatkowo czytanie pism Piotra Lombarda); praca nauczycieli i pisarzy była komentowaniem, a także systematyką i kompletnym zestawianiem zagadnień (sumy)

  • Odzyskanie pism starożytnych za pośrednictwem Żydów i Arabów (XII/ XIII n.e.) i przyswojenie ich do scholastyki łącznie z żydowskimi i arabskimi komentarzami – Arystoteles, neoplatończycy (Proklos i ekscerepta z Plotyna), Sekstus Empiryk, Lukrecjusz, Laertios Diogenes, Euklides, Galenus; również odzyskanie pism naukowych (optyka, astronomia, matematyka, medycyna) i filozofii patrystycznej [początkowo tłumaczono z arabskiego na łacinę, potem poszukiwano greckich oryginałów greckich]

    • pisma sceptyków, epikurejczyków itp. (obce duchowi średniowiecza) – bez echa

    • pisma Arystotelesa (znanego i interpretowanego, zwłaszcza początkowo, w duchu neoplatońskim)– początkowo odrzucany, potem stopniowa zmiana prądów w scholastyce na bardziej empiryczny, obiektywny, intelektualny (z mistycznego, subiektywnego, emocjonalnego – taki był prąd augustyńsko – platoński), ostatecznie dwie wielkie modyfikacje Arystotelesa (Albert Wielki, Tomasz z Akwinu) i uznanie go za najważniejszego filozofa („Filozof”)

    • Psychologia: definicja duszy (Platońsko – Augustyńska i Arystotelesowska), stosunek duszy do stanów organicznych, czynności, klasyfikacja władz psychicznych, rozum czynny (ogólny czy jednostkowy? śmiertelny czy nieśmiertelny?)

    • Filozofia przyrody: hilemorfizm (tomiści) i teoria zarodków (szkoła augustyńska)

    • Etyka: etyka normatywna, psychologiczna, socjologiczna – cel ostateczny, prawa moralne, podział cnót, natura cnót, udział woli i rozumu, wolność woli itp.

  • Sposób pisania: sumy (ogólne albo szczegółowe – etyka, logika, semantyka, filozofia przyrody), encyklopedie wiedzy pozytywnej (podobnie jak na początku średniowiecza) – Bartłomiej Anglik, Wincent z Beauvais

  • Terminy: istnienie/ istota, substancja/ akcydens, forma/ materia, akt/ potencja itp. (podstawowe terminy filozofii scholastycznej)

Chronologia XIII n.e.:

(1200 – Uniwersytet Paryski, inne: w Neapolu, Tuluzie, Cambridge, Salamanka, Sorbona, Lizbona), rozwój wielkiej sztuki – gotyk we Francji, Niemczech, Włoszech; prekursorzy renesansu; dzieła erudycyjne i literackie – Dante; wielkie odkrycia - Marco Polo, technikaokulary, papier, busola; walki i wojnywyprawy krzyżowe; najazd Tatarów; nowe formy ustrojowe, które przyjęły się – Szwajcaria, Anglia, Rzesza)

    • pierwsze ćwierćwiecze: powstanie uniwersytetów, zakonów, studia filozofii starożytnej – jeszcze niezgodnej z chrześcijaństwem (Dawid z Dinant, Amalryk z Bene – potępieni przez Kościół)

    • drugie ćwierćwiecze: porozumienie scholastyki z antykiem (Wilhelm z Owernii, Aleksander z Hales, Robert Grosseteste – konserwatyści augustyńscy; Albert Wielki – „tomizm”)

    • trzecie ćwierćwiecze: najpłodniejszy i najświetniejszy okres (Albert Wielki, Tomasz z Akwinu – tomiści; Bonawentura – augustynizm, Roger Bacon) – okres ostatecznego formowania się prawowiernej filozofii, ponadto awweroizm (Siger z Brabantu)

    • czwarte ćwierćiwecze – uczniowie, broniący i rozwijający doktryny, coraz mniejsza samodzielność (Henryk z Gandawy) i nowy mistrz (Duns Szkot – skotyzm)

Podobne prace

Do góry