Ocena brak

Drapacz lekarski

Autor /florida Dodano /21.02.2013

Jest to roślina jednoroczna z rodziny Złożonych (Compositae), występująca w stanie naturalnymw krajach basenu Morza Śródziemnego. W Europie Środkowej nie rośnie dziko. WPolsce drapacz bywa uprawiany na plantacjach i udaje się dobrze.Roślina z wyglądu przypomina oset. Łodygę ma wzniesioną, do 40 cm wysoką, silnie rozgałęzioną,podłużnie bruzdowaną, zwykle nieregularnie pięciokątną, pokrytą lepkimi, odstającymiwłoskami. Liście przyziemne w zarysie podłużnie lancetowate, do 20 cm długie, ogonkowe.Liście łodygowe mniejsze, bezogonkowe, nasadą obejmują łodygę i spływają po niej listewkowato.Blaszki liściowe nieregularnie zato-kowatowrębne, na brzegach kolczasto ząbkowane. Każdy wycinek zakończony jest kolcem.Kwiaty zebrane w duże kolczaste koszyczki o koronie żółtej.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się w lipcu lub w sierpniu górne części pędów wokresie rozkwitania, odrzuca grubsze, zdrewniałe fragmenty łodyg, a otrzymane liście i kwiatostanysuszy w suszarniach naturalnych w cieniu i przewiewie. Otrzymuje się jako surowiecziele drapacza lekarskiego - Herba Cnici benedicti, syn. Herba Cardui benedicti.

Podstawowe związki czynne. Ziele drapacza zawiera 7 związków pochodnych germakranu,zwanych kardolinami, zawierających w swej strukturze nienasycony lakton seskwiterpenowy.Wśród nich znajduje się znana wcześniej knicyna o gorzkim smaku. Według norm aptecznychwskaźnik goryczy powinien wynosić około 20. W testach farmakologicznych wykazano słabąaktywność przeciwbiałaczkową tych związków. Ponadto występuje w zielu interesujący związeko działaniu antybiotycznym - dodekanotetraina i kilka pokrewnych z grupy poliacetylenów,a także laktonowe lignany, jak nortracholozyd, trechelogenina i arktigenina, garbniki,flawonoidy, jak pochodne apigeniny i kemferolu, ponadto ślady olejku eterycznego i do 12%soli mineralnych.

Działanie. Substancje goryczowe ziela drapacza drażnią zakończenia nerwów w kubkachsmakowych i za pośrednictwem ośrodkowego układu nerwowego kierują bodźce do nerwówwydzielniczych w błonie śluzowej żołądka. Zwiększa się dzięki temu ilość śliny oraz wytworzonegosoku żołądkowego, obfitującego w kwas solny, niezbędny do pobudzania procesu trawieniabiałka. Gorycze poprawiają więc trawienie pokarmów i zwiększają łaknienie. Efekt pobudzeniajest niewielki, gdy procesy trawienia przebiegają prawidłowo, natomiast duży u osóbcierpiących na brak apetytu i dyspepsję. Ponieważ działanie związków goryczowych ujawniasię dopiero po upływie 30 do 60 minut, należy przyjmować je w takim właśnie czasie przedposiłkami.Ziele drapacza ma również słabe własności odkażające wobec niektórych bakterii, np. gronkowców,a nawet niektórych wirusów (m.in. półpasiec).Dzięki zawartości flawonoidów przetwory z drapacza zwiększają wydalanie moczu, a ponadtouważane są za dobry środek regulujący przemianę materii. Uzupełniają także zapotrzebowanieorganizmu na sole mineralne, a zwłaszcza na niektóre mikroelementy.

Działania niepożądane. W większych dawkach wyciągi z ziela drapacza wywołują nudności,wymioty i biegunki.

Zastosowanie. Napar lub odwar z ziela drapacza lekarskiego stosuje się jako dobry środekpobudzający wydzielanie soku żołądkowego w bezsoczności, stanach nieżytowych błon śluzowychprzewodu pokarmowego, wzdęciach spowodowanych nadmiernym rozwojem niepożądanejflory bakteryjnej i w trudnościach przyswajania składników pokarmowych. Przetworyz drapacza są szczególnie zalecane osobom w podeszłym wieku, cierpiącym na zanikowy nieżytbłony śluzowej żołądka, a nawet pomocniczo w chorobie nowotworowej jako środekwspomagający przed operacją i po niej oraz w trakcie zalecanego przez lekarza onkologa leczeniafarmakologicznego.Zaleca się je również osobom anemicznym i wycieńczonym oraz rekonwalescentom pociężkiej chorobie, z niedoborem soli mineralnych i ogólnym osłabieniem na tle wadliwejprzemiany materii. Ziele drapacza wchodzi w skład mieszanki ziołowej Digestosan (Herbapol),a wyciąg suchy z ziela jest składnikiem proszku Gastrochol (Herbapol).

Wyciągi z ziela drapacza przyjmuje się doustnie w stanach zapalnych skóry, trądziku, czyraczności,a nawet skazie limfatycznej u dzieci, wykorzystując obecność soli wapnia i składnikówregulujących procesy przemiany materii oraz związków hamujących rozwój bakterii. Zewnętrzniestosuje się w postaci okładów na wrzody, czyraki, zapalenie skóry, trądzik i wysypkęalergiczną. Podobnie jak przy większości surowców zielarskich najlepsze wyniki osiąga sięw połączeniu ziela drapacza z innymi surowcami o podobnym lub wspomagającym działaniu.

Przetwory. Odwar z drapacza: 1-11/2 łyżki rozdrobnionego ziela drapacza lekarskiego zalać1 szklanką wody gorącej i gotować pod przykryciem na bardzo słabym ogniu 5 min. Odstawićna 10 min i przecedzić. Pić po 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie na 30-60 min przed posiłkamijako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych i zwiększający łaknienie.Ten sam odwar pić po 1/3 do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami jako lek poprawiającyprzemianę materii i ogólnie wzmacniający. Zewnętrznie stosować do okładów.Wino z drapacz a: do butelki białego wytrawnego wina gronowego (0,7 1) wsypać 3-4 łyżkirozdrobnionego ziela drapacza oraz 1 łyżkę ziela krwawnika i pozostawić na 7 dni, częstowstrząsając. Przecedzić i pić po małym kieliszku 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkiemjako lek goryczowy, a między posiłkami jako wzmacniający (można wówczas nieco osłodzićlub dodać soku owocowego).Zioła wątrobowe: zmieszać po 50 g ziela drapacza i liści pokrzywy oraz po 25 g ziela bożegodrzewka, ziela krwawnika, ziela rdestu ptasiego i ziela fiołka trójbarwnego. Łyżkę ziół zalać1 szklanką wody ciepłej i gotować pod przykryciem 5 min. Odstawić na 10 min i przecedzić.Pić po 1/4 szklanki 2-4 razy dziennie na 30 min przed posiłkiem w dolegliwościach wątroby iżołądka jako środek mineralizujący, a także pobudzający wydzielanie soku żołądkowego i żółci

Podobne prace

Do góry