Ocena brak

Dowody i postępowanie dowodowe

Autor /Victoria Dodano /02.04.2011

 

Celem każdego postępowania podatkowego jest dokładne wyjaśnienie podatkowego stanu faktycznego sprawy, aby jej załatwienie opierało się na udowodnionych faktach i aby do tych faktów zostały zastosowane właściwe normy materialnego prawa podatkowego. Realizacja prawdy obiektywnej wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie podatkowej wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem.

Zasada swobodnej oceny dowodów zakłada , iż organ podatkowy nie jest krępowany przy ocenie określonych dowodów kryteriami formalnymi, ma on bowiem swobodnie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Środki dowodowe w postępowaniu podatkowym klasyfikowane być mogą na podstawie różnych kryteriów. I trak z uwagi na sposób zetknięcia się organu podatkowego z faktem, można ogół środków dowodowych podzielić na bezpośrednie tj., takie przy których organ ma możliwość bezpośredniego spostrzegania i stwierdzenia prawdziwości określonego faktu i dowody pośrednie, gdzie pewne fakty są stwierdzane na podstawie innego faktu.

Wg kryterium rodzaju informacji – środki dowodowe można podzielić na rzeczowe, gdy, źródłem informacji są cechy danej rzeczy lub dowodowy osobowe, w których źródłem informacji są osoby.

Z uwagi na kryterium dopuszczalności środka dowodowego można je podzielić na podstawowe tj. takie których przeprowadzenie nie jest obwarowane określonymi przesłankami i dowody posiłkowe, tj. środki, których dopuszczalność jest uzależniona od spełnienia określonych przesłanek. Ze względu na kryterium prawnej regulacji środków dowodowych można je podzielić na takie, które określono w Ordynacji podatkowej oraz tzw. dowody nienazwane.

Dowodem w postępowaniu podatkowym mogą być: księgi podatkowe, rozumiane jako księgi rachunkowe, podatkowa księga przychodów i rozchodów, ewidencje i rejestry itd.

Kontrola podatkowe jest istotnym środkiem pozwalającym w wielu sytuacjach organom podatkowym pierwszej instancji na ustalenie rzeczywistego stanu podatkowego oraz zweryfikowanie danych wynikających z deklaracji podatkowych i ksiąg podatkowych.

Celem kontroli podatkowej przeprowadzonej na podstawie imiennego upoważnienia przez organ podatkowy pierwszej instancji jest sprawdzenie wywiązywania się przez podatników, płatników i inkasentów ze swych obowiązków.

Dlatego przebieg czynności kontrolnych dokumentowany musi być protokołem.

Osobie kontrolowanej przez organ podatkowy przysługuje cały szereg gwarancji procesowych. I tak, nie zgadzając się z ustaleniami zawartymi w protokole – podmiot kontrolowany może zgłosić niezwłocznie do protokołu odpowiednie wyjaśnienia lub zastrzeżenia. Może również swoje zastrzeżenia i wyjaśnienia zgłosić w terminie 21 dni od daty doręczenia protokołu, wskazując równocześnie stosowane wnioski dowodowe. Organ podatkowy – pamiętając o uprawnieniach podatnika wynikających z art. 291 par. 2 o.p. – winien wstrzymać się z wydawaniem decyzji co najmniej przez okres 21 dni od doręczenia protokołu kontroli.

Adnotacja jest rodzajem notatki urzędowej sporządzanej przez organ podatkowy w sytuacjach nie wymagających sporządzenia protokołu. Adnotację od protokołu odróżnia m.in. to, iż dotyczy ona kwestii mających znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, ale kwestie te nie mają znaczenia istotnego.

Istotne znaczenie dowodowe w postępowaniu podatkowym mają składane przez strony deklaracje podatkowe. Deklaracje podatkowe stanowią oświadczenie wiedzy strony o faktach, które mają znaczenie dla powstania obowiązku i zobowiązania podatkowego.

Organ podatkowy związany jest z domniemanie prawdziwości złożonej deklaracji.

Podstawowe znaczenie w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organy podatkowe mają księgi podatkowe. Przez księgę podatkową należy rozumieć księgi rachunkowe, podatkową księgę przychodów i rozchodów, ewidencje oraz rejestry, do których prowadzenia do celów podatkowych, na podstawie odrębnych przepisów obowiązania są podatnicy, płatnicy lub inkasenci.

Ustawodawca księgi podatkowe nakazuje uważać za rzetelne tylko wtedy, gdy dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywistości, faktyczny.

Za niewadliwą księgę podatkową nakazuje natomiast ustawodawca uznawać księgę prowadzoną prawidłowo pod względem formalnym tj. zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów szczególnych.

Oprócz dokumentów prywatnych, w jurysdykcyjnym postępowaniu podatkowym dowodami mogą być również dokumenty urzędowe, które stanowią dokumenty pochodzące od organów państwowych oraz samorządu terytorialnego, instytucji i organizacji, które wydają je w określone formie w ramach swych kompetencji prawnej, dla uzewnętrznienia swej woli. Dokumenty urzędowe korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania pochodzenia od organu widniejącego jego wystawcy oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Istotnym dowodem w postępowaniu podatkowym mogą być także informacje bankowe /informacja instytucji finansowych/.

Świadkiem w postępowaniu podatkowym nie może być osoba niezdolna do postrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń.

W sprawie wymagającej wiadomości specjalnych organ podatkowy może powołać biegłego lub biegłych w celu wydawania opinii.

Środkiem dowodowym bardzo podobnym w swej istocie do zeznań świadków jest przesłuchanie strony.

Obligatoryjne podstawy zawieszenia postępowania podatkowego, do których zaliczono: śmierć strony, jeżeli postępowanie nie ulega umorzeniu jak bezprzedmiotowe, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego przez inny organ lub sąd; w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej przed upływem terminów przewidzianych w art. 108 par 2 o.p.

Zawieszenie fakultatywne toczącego się postępowania może nastąpić na wniosek strony tylko i wyłącznie w sprawie udzielania ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych.

Tylko strona lub jej przedstawiciel ustawowy lub pełnomocnik ma prawo przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w lokalu organu podatkowego i w obecności pracownika tego organu.

Ustawodawca w art. 200 o.p. nakazał, by organ podatkowy wyznaczał zawsze stronie 3-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Niewyznaczenie takiego terminu lub wcześniejsze wydanie decyzji /przed upływem 3 dni/ powoduje, iż tak wydana decyzja narusza jaskrawo prawa strony i nie może być utrzymana.

Podobne prace

Do góry