Ocena brak

DOMINIKANA, República Dominicana

Autor /Filemon Dodano /13.08.2012

Państwo w Ameryce Lac, we wsch. części wyspy Haiti, o powierzchni 48 734 km2; 1979 liczyło 4,9 min mieszkańców.

Wyspę zamieszkałą przez Indian plemienia Arawaków i odkrytą 1492 przez K. Kolumba nazwano początkowo Hispanio-lą, a później Santo Domingo od miasta zał. 1496; II wyprawie Kolumba (1494) towarzyszyło 13 księży i zak. pod przewodnictwem Bernala Boyla, którzy nie podjąwszy akcji mis. powrócili pod koniec roku do Hiszpanii;

1500 razem z 2500 kolonistami hiszp. przybyło tu 12 franciszkanów (w pierwszym roku ochrzcili 3000 Indian), 1509-10 pracę mis. podjęli dominikanie, nast. benedyktyni, augustianie-eremici, trynitarze i jezuici. Indianie, dziesiątkowani przez przymusową pracę, przemoc i choroby eur., na skutek interwencji -> Antoniego z Montesino OP uzyskali 1511 od króla hiszp. Ferdynanda V szersze uprawnienia, a dzięki staraniom Bartolomea de Las Casasa OP zostali otoczeni opieką;

od ok. 1515 do pracy przy plantacjach trzciny cukrowej sprowadzono Murzynów (1520-30 ok. 8000); kolonizacja wyspy Murzynami, opanowanie jej zach. części przez Francję 1697 i narzucenie miejscowej ludności języka franc, spowodowały podział etniczny, kulturalny i językowy wyspy na zach. Saint-Domingue (-> Haiti) z językiem franc, i wsch. Santo Domingo z językiem hiszpańskim.

W ślad za chrystianizacją rozbudowano organizacje kośc; 1504 pap. Juliusz II postanowił utworzyć w Santo Domingo metropolię z 2 sufr. dla Antyl ; jednak na skutek sporu o prawa patronackie Hiszpanii dopiero 1511 erygował w Santo Domingo pierwsze bpstwo, które 1545 pap. Paweł III podniósł do rangi metropolii (pierwszej w -* Ameryce Łacińskiej II A 1), poddając jej 6 diecezji (z wysp M. Karaibskiego i części stałego lądu); parafie powierzano najczęściej zakonnikom; pierwszy uniw. w Ameryce powstał 1538 w Santo Domingo.

Panowanie Francuzów, którzy 1795 na mocy pokoju w Bazylei otrzymali także wsch. część wyspy (Santo Domingo), trwało na całym jej terytorium do 1808; faktycznym jej władcą był jednak od 1793 François D. Toussaint Louverture, przywódca miejscowych Murzynów; po ogłoszeniu przez niego 1801 konstytucji, w której proklamował niepodległość wyspy, ces. Napoleon I wysłał 1802 armię gen. Charla V.E. Leclerca (w jej skład wchodziły także oddziały Legionów Dąbrowskiego), która stłumiła powstanie Murzynów.

W 1808-21 D. należała do Hiszpanii; w wyniku zwycięskiego powstania 1821 utworzono republikę D., która 1822-44 była włączona do republiki Haiti; 1844 ukonstytuowała się ponownie jako niepodległe państwo; mimo przejściowej zależności od Hiszpanii (1861-65) utrzymała swą niezawisłość państwową.

W niepodległej D. katolicyzm uznano za religię państw.; wakujące od 1798 abpstwo Santo Domingo, z którym pap. Pius VII związał 1816 tytuł prymasa Indii Zach., obsadzono 1870, odłączając od niego dotychczasowe sufraganie, a 1884 rząd nawiązał stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską.

Korzystne warunki dla dominacji katolicyzmu istniały szczególnie za rządów generalissimusa Rafaela Leonidasa Trujillo Molina (1930-61), zw. wielkim protektorem Kościoła, którego popierały koła kośc; rozwijała się wtedy zał. 1930 -» Akcja Katolicka, wywierająca wpływ na rozwój i odnowę życia rei., a po II wojnie świat. tygodnie społeczne", które budziły świadomość reform; zaznaczył się też wówczas wzrost powołań kapł. i zakonnych.

Papież Pius XII bullą Si magna et excelsa z 25 IX 1953 przywrócił Santo Domingo rangę metropolii i poddał jej diec. Santiago de los Caballeros, La Vega i prałaturę samodzielną San Juan de la Maguana (diec. od 1969);

1959 utworzono diec. Nuestra Señora de la Altagracia en Higüey, a 1978 diec. Mao--Monte Cristi oraz San Francisco de Macoris. Konkordat ze Stolicą Apost. zawarto 16 VI. 1954, uzupełniając go 1955 „instrukcją uzgodnioną z rządem w sprawach małżeństw"; Kościół otrzymał zapewnienie o całkowitej wolności, a katolicyzm uznano za religię narodu dominikańskiego; 1958 utworzono wikariat polowy.

Rząd zagroził zerwaniem konkordatu, kiedy 1960 episkopat przy poparciu nuncjusza pap. Lino Zaniniego potępił w liście pasterskim gwałty policyjne, torturowanie więźniów i mordowanie ich bez sądu; po zamachu stanu i śmierci dyktatora (30 V 1961) oraz po krótkiej prezydenturze Juana Boscha (do 25 IX 1963) D. była w stanie wojny domowej, do której zaprzestania kilkakrotnie wzywał pap. Paweł VI; do zakończenia działań wojennych przyczynił się m.in. nuncjusz pap. Emanuele Clarizio.

Po interwencji wojskowej Stanów Zjedn., a nast. Organizacji Państw Amer, doszło w D. do stabilizacji; 28 XI 1966 uchwalono nową konstytucję uznając tolerancję in. wyznań rei. oraz przyznając katolicyzmowi przywileje religii państw.; prezydentem republiki został Joaquin Balaguer, wybrany ponownie 1970, reprezentant partii reformistycznej.

D. odwiedził 26 i 27 I 1979 pap. Jan Paweł II w drodze na konferencję CELAM do Puebli w Meksyku, przywitany przez prezydenta Silvestro Antonio Guzmána Fernandeza; celebrował mszę na placu pubi, w Santo Domingo przy udziale ok. 250 000 osób podkreślając w kazaniu konieczność sprawiedliwego podziału dóbr materialnych (-» dobro wspólne) i przestrzegania praw osoby ludzkiej zgodnie z chrzęść wizją -» osoby ludzkiej.

Wyższe seminarium duch., zał. 1844 w Santo Domingo, afiliowano 1952 do wydz. teologicznego Kat. Uniwersytetu w Waszyngtonie, a 1962 w Santiago erygowano Universidad Católica Madre y Magistra; 1965 w Santo Domingo odbył się międzynar. kongres mariologiczny, zakończony pielgrzymką i uroczystościami rei. w Higüey, gdzie znajduje się schronisko dla bezdomnych i ubogich, tzw. Miasteczko Nazaret, wzniesione za pieniądze przeznaczone na budowę nowej katedry w Santo Domingo. W duszpasterstwie pracują w większości zakonnicy; centrum pielgrzymkowym jest Santo Cerro, a patronką D. od 1614 Nuestra Señora de los Mercedes.

Od 1889 akcję mis. prowadzili metodyści, a od 1951 również 20 in. wyznań protest.; 1924 liczba ich wyznawców wynosiła 3068, a 1961 - 43 765.

W 1912 D. miała 1 archidiecezję, 58 parafii, 66 księży diec. i 8 zak., 27 alumnów, 3 zakonników, 43 siostry, 600 000 mieszk., w tym 400000 katolików; 1945 — 1 archidiecezję, 65 parafii, 44 księży diec. i 65 zak., 217 sióstr; 1960— 1 metropolię, 5 diecezji, 117 parafii, 99 księży diec. i 184 zak., 238 zakonników, 829 sióstr, 2,9 min katolików na 2,94 min mieszk.; 1966 — 1 metropolię, 5 diecezji, 132 parafie, 114 księży diec. i 273 zak., 54 alumnów, 331 zakonników, 705 sióstr, 3,48 min katolików na 3,56 min mieszk.; 1976 — 1 metropolię, 5 diecezji, 190 parafii, 105 księży diec, 61 alumnów, 372 księży zak., 516 zakonników, 1318 sióstr, 4,34 min katolików na 4,84 min mieszkańców; 1979 — 1 metropolię, 7 diecezji, 209 parafii, 155 księży diec, 88 alumnów, 378 księży zak., 507 zakonników, 1557 sióstr, 4,62 min katolików.

 

C. Nouel, Historia eclesiástica de la arquidiocesis de Santo Domingo, primada de América I-II, R 1913-15; P. Streit, Atlas hierarchicus. Pa 1913, 114; L. Hanke, The First Social Experiments in America, C 1935; E. Perez Sanchez, Nuevo capitulo para la historia eclesiástica de la arquidiocesis de Santo Domingo, Ciudad Trujillo 1948; D. Olmedo, La primera evangelizzación en América 1494-1504, Mexico 1953, 35-67; AAS 46(1954) 132-135,443-457, 47(1955) 628-654, 57(1965) 376-378,400-403,659-661 ; C. de Utrera, Episcopologio do-minicopolitano. Santo Domingo 1956; A.R. Marrero, La República Dominicana. Origen y destino del pueblo cristiano más antiguo de America I-II, Ciudad Trujillo 1957 ; V. Duran, Trujillo y la Iglesia en Santo Domingo, Santo Domingo 1960; D. Biermann, Die ersten Missionen Amerikas, w: Festschrift 50 Jahre katholischer Missionswissenschaft, Mr 1961, 115-120; I. Alonso, G. Garrido, La Iglesia en América Central v el Caraibe. Fri Bogota, Ma 1962, 61-121 ; SEC 1423-1426; BdM II 308-312; B. Picardo, Resumen de la historia de Santo Domingo, Santo Domingo 1964; L. Lopetcgui, F. Zubillaga, Historia de la Iglesia en la América Española. Mexico, America Central, Antillas, Ma 1965; Acta Congressus MariologiciMariani in República Dominicana anno 1965 celebrati (Maria in Sacra Scriptura) 1VI, R 1967; A.J. Cark, The Church and the Crisis in the Dominican Republic, Maryland 1967; R.W. Logan, Haiti and the Dominican Republic, NY 1968; S. Markiewicz, Katolicyzm w Ameryce Łacińskiej, Wwa 1969; H.E. Polanco Brito, El concilio provincial dc Santo Domingo y ordenación de negros y de indios, REDC 25(1969) 697-705; J.M. Salgado, Réflexions en marge des ,,Acta" du Congrès International de Mariologie de Santo Domingo (1965), Mar 32(1970) 177226; W. Grabendorff, Bibliographie zu Politik und Gesellschaft der Dominikanischen Republik, Fr 1973; AnPont 1979.

Podobne prace

Do góry