Ocena brak

DOKTRYNA SUWERENNOŚCI CIAŁA ZBIOROWEGO (LUDU LUB NARODU) I JEJ USTROJOWE KONSEKWENCJE

Autor /Rudolf21 Dodano /13.12.2011

Zrodziła się u schyłku średniowiecza, jej celem nie było upodmiotowienie społeczeństwa tylko uzasadnienie niezależności państwowej od potęg uniwersalistycznych funkcjonujących w Europie. Chodzi o ochronę państw mniejszych przed roszczeniami potęg funkcjonujących w danym miejscu i czasie. W ostatnich latach zasada ta uległa zdewaluowaniu.

Pierwszy wyłom nastąpił w Anglii. W wyniku rewolucji, która m.in. ograniczyła władzę królewską suwerena w stosunkach wewn. Cel jakim było ograniczenie władzy królewskiej osiągnięto tam na drodze rozszerzenia podmiotu suwerenności na organ złożony. Wyraziło się to w postaci kompromisowej formuły „król w parlamencie” parlamencie. W ten sposób podmiotem suwerenności stał się organ złożony w postaci króla i parlamentu.

Drugim celem tej zasady było umocnienie pozycji władzy centralnej, co w warunkach rodzących się państw narodowych było niezwykle ważne. W Polsce to nie nastąpiło i doprowadziło do upadku państwa, do rozbiorów, czyli osłabienia wewnętrznego.

Do suwerenności zalicza się samowładność, czyli samodzielność w regulowaniu stosunków wewn. i całowładność czyli pełną władzę w stosunkach wewn.

W stosunkach zewnętrznych atrybuty władzy suwerennej służą do teraz, w stosunkach wewnętrznych atrybuty te dają władzę władzy – absolutnemu monarsze. Mógł on stanowić prawo, stosować prawo oraz sądzić. Król musiał powoływać urzędników w pełni mu podporządkowanych, on określał ich kompetencje, mógł ich zmieniać, mógł przejąć sprawę urzędnika i zadecydować sam, mógł ich powoływać i odwoływać, posiadał warunki dla realizacji władzy.

Atrybut władzy suwerennej został przeniesiony na ciało zbiorowe w postaci króla i parlamentu (Anglia). W Wielkiej Brytanii suwerenem jest król i parlament. Cechy decyzji suwerena mają tylko te akty, które są dziełem wspólnym parlamentu i króla np. ustawodawstwo, wszędzie indziej jest działem narodu nie suwerena.

Doktryny rewolucyjne i rewolucje przeniosły suwerenność z organu złożonego na ciało zbiorowe – lud, naród. Suwerenem większości państw (poza Wielką Brytanią) jest zbiorowość zwana ludem bądź narodem. Władza suwerena należy do ludu.

Władzę suwerenną przypisuje się podmiotowi, który, na co dzień nie jest w stanie realizować jej. W istocie rzeczy tworzy się pewną fikcję o sporych konsekwencjach politycznych.

Ingerencja suwerena w systemie sprawowania władzy jest możliwa, ale rzadka np. rewolucje.

Jeśli suweren nie może spełniać atrybutów władzy suwerennej (czyli nie może rządzić), wobec tego musi to być jakaś inna suwerenność. Jeśli konstytucja deklaruje suwerenność ludu lub narodu to taka konstytucja musi przyznać suwerenowi przynajmniej jedno prawo: prawo wybierania i powoływania organów państwowych.

Początkowo prawo do odnosiło się wyłącznie do Parlamentu. W miarę upływu czasu ten krąg organów uległ poszerzaniu. W większości krajów kształtował się samorząd terytorialny, który pochodził z wyborów powszechnych. W niektórych państwach ukształtowała się zasada powoływania głowy państwa w wyborach powszechnych (Stany Zjednoczone). Gdzie indziej, mechanizm wyborczy komponuje się w sposób pośredni przy wyborze szefa rządu. W Wielkiej Brytanii szef partii, która uzyskała większość staje na czele rządu. W RFN w latach 70-tych partie polityczne wobec zbliżających się wyborów dokonują wyboru kandydata na stanowisko kanclerza, czyli szefa rządu. Głosując na określoną partię wie się z góry, kto zostanie szefem rządu.

Proces wyboru pogłębia proces wpływu suwerena na ukształtowanie polityki państwa. Kampania wyborcza stwarza suwerenowi możliwość na dokonanie opcji o charakterze personalnym, społeczeństwo szuka nowych twarzy, co z punktu widzenia higieny społecznej jest niezwykle ważne. W strukturach demokratycznych społeczeństwo ma możliwość wpływu na władzę.

Drugą konsekwencją zasady suwerenności jest prawo podejmowania bezpośrednich decyzji przez władzę. Chodzi o pewne instytucje demokracji bezpośredniej, które współistnieją z zasadą demokracji przedstawicielskiej – mają one charakter zróżnicowany.

FORMY WŁADCZOŚCI:

Najłagodniejszą formą jest inicjatywa ludowa, co oznacza, że określona liczba obywateli ma prawo zgłosić projekt ustawy, jeśli on skierowany jest do parlamentu to parlament najczęściej go odrzuca. Jeżeli projekt musi zostać poddany pod referendum to musi ono być zarządzone i los projektu zależy od wyniku referendum. W niektórych stanach amerykańskich jest tak, że jeśli parlament uchwali projekt to nie zarządza się referendum. Natomiast musi ono być zarządzone, jeśli parlament nie uchwali projektu.

Weto ludowe- prawnie określona liczba obywateli może zgłosić sprzeciw przeciwko ustawie i wówczas musi być zarządzone referendum.

Referendum- może mieć dość szeroki charakter, bo może dotyczyć nie tylko aktów ale różnego rodzaju decyzji.

Wyróżnia się 2 rodzaje referendum:

- r e f e r e n d u m o b l i g a t o r y j n e – zachodzi, gdy istnieje jedna procedura podjęcia decyzji i ta procedurą jest referendum. Są kraje, gdzie zmiana konstytucji wymaga weryfikacji w drodze referendum. Występuje ono bardzo rzadko, władza go nie lubi, gdyż władza lubi swobodę.

- r e f e r e n d u m f a k u l t a t y w n e – jest najczęstsze. Istnieją co najmniej 2 procedury podjęcia decyzji: w drodze referendum oraz podjęcie decyzji przez parlament. Określony organ, gdy stwierdzi, że musi podjąć decyzję, decyduje którą procedurę podjąć i na podstawie tego podejmuje te decyzje.

Referendum daje wynik wiążący o ile prawo to przewiduje.

Trzecią konsekwencją suwerenności jest prawo do reprezentacji.

I pogląd: jest to uprawnione oczekiwanie ze strony społeczeństwa, że to władza, która zostanie wyłoniona w wyborach będzie działała zgodnie z wolą wyborców. Jest to koncepcja nierealistyczna, zrodziła się w Niemczech, została przyjęta w Rosji, Związku Radzieckim. Miała ona jedną zaletę: suweren ujawnia tylko to co chciało społeczeństwo.

II pogląd: koncepcja reprezentacji interesów – osoby powołane przez suwerena mają obowiązek reprezentować interesy – koncepcja ulubiona przez polityków.

III pogląd: przedmiotem reprezentacji są opinie, oparte jest to na założeniu, że istnieje wolność wyrażania opinii i że system ten jest bardzo elastyczny.

Najczęściej suweren odzwierciedla opinie zasugerowane (przykłady koncentracji prasy: prasa sugeruje opcje partii). Większość opowiada się za systemem rządów opinii. Jedyną opinią, która wywoła skutekwybory. Jeśli opinie przedkładają się na akt głosowania to jego wynik pod warunkiem, że wybory mają charakter demokratyczny.

W głównej mierze dotyczy to parlamentu, organów samorządu terytorialnego oraz prezydenta.

A więc prawne zasady suwerenności narodu polegają na tym że:

- zapewnia ona suwerenowi prawo do współdecydowania z organami państwa w procesie zarządzania przed referendum;

- determinuje obowiązek prawny przedstawicieli do powoływania się w swoim działaniu na dobro i interesy wszystkich obywateli, czy całego narodu;

- jest punktem oparcia dla innych demokratycznych zasad i rozwiązań ustrojowych.

Podobne prace

Do góry