Ocena brak

DOKTOR

Autor /Konkordiusz Dodano /10.08.2012

(łac. uczony), Stopień naukowy, nadawany przez uniwersytety i in. wyższe uczelnie po obronie rozprawy zw. doktorską, oraz tytuł przyznawany wybitnym uczonym. W starożytności i średniowieczu używany w odniesieniu do osób pełniących funkcję nauczycielską (m.in. do Jezusa Chrystusa, apostołów, bpów oraz nauczycieli, zwł. teologii, uznanych przez Kościół).

1. Stopień — Wraz z rozwojem uniwersytetów doktorat uważano w XIII w. za najwyższy stopień nauk. na wydz. artium, medycyny, prawa i teologii (w późnym średniowieczu absolwentów wydz. artium nazywano magister, a wydz. lekarskiego, prawa kan. i teologii prawie zawsze d.);

na wydz. teologii uzyskiwano go po 6 latach studiów i 4 latach prowadzenia kursorycz-nych wykładów Biblii oraz Sentencji Piotra Lombarda, nadaniu stopnia -»• bakałarza (bibl. i sentencjariusza) i -* licencjatu przez kanclerza lub wicekanclerza uniw. w imieniu Stolicy Apost. oraz przedstawieniu i obronie tezy w obecności całej społeczności uniw. ;

uroczysta promocja odbywała się po złożeniu przez doktoranta przysięgi, odczytaniu formuły promocyjnej i wręczeniu mu insygniów (pierścienia i biretu doktorskiego); stopień d. teologii dawał prawo do inkorporacji na wydziale teol. i objęcia katedry, a po złożeniu profesji do tytułu prof.; w podobny sposób odbywa się obecnie promocja na niektórych wydz. teologii katolickiej. W średniowieczu d. teologii i prawa kan., który uzyskał stopień z nominacji pap., nazywano d. bullatus.

Doktorat jest w większości krajów najwyższym stopniem nauk.; osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury uczelnie wyższe nadają doktorat honorowy.

W Polsce stopień d. uzyskują absolwenci wyższych uczelni ze stopniem magistra, magistra inżyniera, lekarza lub in. równorzędnym (na kośc. wydziałach teologii ponadto licencjatu) po opracowaniu pod kierunkiem promotora rozprawy (z rozwiązaniem problemu nauk.) i jej pubi, obronie; jest on podstawą do ubiegania się o stanowisko adiunkta i o stopień d. habilitowanego; d. teologii ma prawo noszenia (poza czynnościami liturg.) doktorskiego biretu i pierścienia z kamieniem szlachetnym.

2. Tytuł — Od średniowiecza tytuł d. nadawano wybitnym uczonym, np. Augustynowi d. łaski, Bonawenturze d. seraficki, R. Lullowi d. oświecony, Tomaszowi z Akwinu d. anielski, J. Dunsowi Szkotowi d. subtelny; także przedstawiciela określonej orientacji doktrynalnej zwano d. (np. d. realis — zwolennik realizmu);

w XV w. wśród filozofów wyróżniano słynną triadę d. — Bonawentura, Tomasz z Akwinu, Duns Szkot oraz małą triadę— Henryk z Gandawy, Idzi Rzym., Franciszek z Mey-ronnes. Wybitnym nauczycielom i pisarzom chrzęść, zasłużonym dla rozwoju teol. podstaw nauki Kościoła papieże nadawali tytuł -doktor Kościoła.

 

G. Kaufmann, Die Geschichte der deutschen Universitäten, St 1896, II 274-286; H. Rashdall, The Universities of Europe in the Middle Ages, Ox 1936. I 474-486; N. Hilling, LThK III 435-436; M. Markowski, Spis osób dopuszczonych do wykładów i do katedry na Wydziale Teologii Uniwersytetu Krakowskiego w XV w., w: Materiały i Studia Zakładu Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej, Wr 1965, IV 127-269.

Podobne prace

Do góry