Ocena brak

Dojrzewanie płciowe chłopców

Autor /reva Dodano /24.06.2014

Okres dojrzewania u chłopców trwa zazwyczaj 5-6 lat. Dwufazowość tego okresu jest trudniejsza do zróżnicowania niż u dziewcząt. Wiek pierwszej połu-cji (przeciętnie ok. 13,5 rż.), będącej biologicznym odpowiednikiem menarche, na ogól niełatwo określić. Dlatego też jako punkt graniczny fazy przedpokwita-niowej i pokwitaniowej u chłopców często przyjmuje się szczyt przyrostu wysokości ciała. Pierwsze objawy dojrzewania płciowego chłopców są przede wszystkim wynikiem gwałtownej aktywności hormonalnej gonad, zwłaszcza wpływu testosteronu. Początek rozwoju narządów płciowych, przede wszystkim jąder, jest zwykle niezauważalny dla otoczenia. Rozwój jąder trwa ok. 6 lat, z przyspieszeniem między 13 a 14 rż. Około roku wcześniej następuje wydłużenie worka mosznowego i ścieńczenie jego skóry, co uwidacznia jądra.

Rozwój prącia zaczyna się ok. 13 rż., czyli po 12 miesiącach od zapoczątkowania rozwoju jąder, i trwa ok. 2 lat. Uzależniony jest on od stężenia testosteronu. Wielkość prącia jest indywidualnie zmienna. Wystąpienie pierwszej polu-cji nie jest jednoznaczne z możliwością zapłodnienia. Spermatogeneza, poza udziałem testosteronu, prawdopodobnie kontrolowana jest również przez FSH. Stopień zaawansowania dojrzewania zewnętrznych cech płciowych chłopców zwykle ocenia się łącznie.

Większy niż u dziewcząt skok pokwitaniowy wysokości ciała obejmuje zwykle okres 2-3 lat. W tym czasie cały dotychczasowy przyrost postnatalny zwiększa się o ok. 25%. Jego szczyt przypada na ok. 14 rż., kiedy rozwój narządów płciowych i owłosienia łonowego jest już zaawansowany (u większości stadium G4).

Skok pokwitaniowy wysokości ciała u chłopców jest uwarunkowany przyśpieszeniem wzrastania tułowia i kończyn dolnych. Przyśpieszenie wzrastania stopy na długość wyprzedza o pół roku skok pokwitaniowy podudzia i uda. Zwiększają się wymiary pasa barkowego i klatki piersiowej (wpływ androge-nów). Powyżej 14 rż. następuje przyśpieszenie przyrostu masy ciała (w szczycie ok. 10 kg rocznie).

Skok pokwitaniowy wysokości ciała u chłopców dokonuje się pod wpływem testosteronu pochodzenia jądrowego i hGH. Hormony te decydują również

0    prawidłowym rozwoju mięśni, kości kończyn i obręczy barkowej. Do zarośnięcia nasad kości długich konieczny jest współudział hormonów tarczycy

1    kortyzolu. Roczny przyrost wzrostu w okresie skoku pokwitaniowego u chłopców może przekraczać 12 cm.

Około 2 lat po rozpoczęciu rozwoju jąder i ok. 1,5 roku po stadium P9 owłosienia łonowego zaczyna pojawiać się owłosienie pachowe. Pełny jego rozwój trwa ok. 3 lat, z dużym zakresem zmienności. Ostatnie stadium owłosienia łonowego (P5) przypada na 15-16 rż. Ok. 13-14 rż. występuje ponadto zarost na twarzy, najpierw w okolicy wargi górnej. Ciemnieniu ulega owłosienie głowy.

Szybki wzrost chrząstki tarczowatej krtani i wydłużenie strun głosowych prowadzi do zmiany zabarwienia głosu, czyli tzw. mutacji. Proces ten, z reguły powolny, następuje między 13 a 15 rż., zawsze w powiązaniu z zaawansowanym stadium rozwoju płciowego. Nie stanowi on jednak dostatecznie obiektywnego kryterium zaawansowania pokwitania.

'li chłopców w tym czasie dość często współistnieje zwiększone wydzielanie oiruczołów łojowych skóry, tzw. trądzik młodzieńczy (acne iuvenile).

~ Dłuższy cykl okresu dojrzewania płciowego chłopców prowadzi do dużego zróżnicowania ich wieku rozwojowego. W 13-14 rż. (klasa VI-I gimnazjum) można spotkać wszystkie stadia dojrzewania płciowego. Stopień zróżnicowania te^o procesu zależy również od typu budowy ciała. W skrajnych przypadkach między typem endomorficznym i ektomorficznym różnica początkowego stadium pokwitania sięgać może nawet 3 lat. Podobnie jak u dziewcząt, w końcowych stadiach pokwitania istnieje tendencja do wyrównywania tych różnic na skutek większej dynamiki przemian u późno dojrzewających.

W wyniku zmian warunków biomechanicznych, na skutek pokwitaniowego skoku wysokości ciała, w okresie dojrzewania płciowego następuje zakłócenie rozwoju ruchowego. Z chwilą stabilizacji morfologicznej i biohormonałnej objawy nadpobudliwości ruchowej zwykle przemijają.

W końcowej fazie okresu pokwitania dojrzały już biologicznie organizm integruje się wewnętrznie i dostraja funkcjonalnie. Organizm osiąga biologiczną dojrzałość gatunkową, stając się zdolnym do reprodukcji. Nadal jednak trwa dojrzewanie psychiczne i społeczne.

Uzyskanie dojrzałości płciowej jest praktycznie równoznaczne z wkroczeniem w okres młodzieńczy. W tym czasie ustalają się proporcje i ostateczna wysokość ciała. Pułap swego rozwoju osiągają czynności fizjologiczne i biochemiczne. Około 18 rż. kończy się również dojrzewanie układu mięśniowego. Rozwija się jednak jeszcze siła.

Człowiek przygotowany jest do biologicznie najważniejszej funkcji - do rozrodu. Wkracza jednocześnie w najbardziej wydajny okres działalności zawodowej. Następuje stabilizacja większości cech somatycznych. Dochodzi do równowagi procesów anabolicznych i katabołicznych. Jest ona jednak tylko pozorna. Wkrótce po uzyskaniu pułapu rozwojowego, po okresie stabilizacji większości cech, zaczyna się powolna regresja.

 

Podobne prace

Do góry