Ocena brak

DOJRZAŁOŚĆ

Autor /Konkordiusz Dodano /10.08.2012

Stan doskonałości osiągnięty w wyniku rozwoju fizjologicznego (m.in. płciowego), psychicznego i społecznego (osobowego) struktury i funkcji człowieka (dorosły I).

W sensie szerszym oznacza osiągnięcie cielesnych lub psych, cech, właściwych dla danego etapu rozwojowego (np. o d. płodu świadczy jego zdolność do życia poza organizmem matki, a o d. szkolnej dziecka — jego zdolność do sprostania zadaniom stawianym przez szkołę), i przejawia się przede wszystkim w zdolności rozwiązywania problemów przez operacje myślowe, zwł. logiczne (d. intelektualna), wchodzenia w relacje międzyosobowe (d. emocjonalna), opanowywania zwyczajów i przystosowywania się do wymogów grupy (d. społeczna) ; stopnie tych przejawów d. mierzy się psychol. testami.

W sensie socjol. utożsamia się z wiekiem dojrzałym (np. pełnoletności prawnej lub -» inicjacji, której reminiscencją jest egzamin d.), dającym prawa i nakładającym obowiązki społ. oraz polityczne.

Cechą dojrzałej osobowości jest wzrastające uniezależnianie się od wpływów otoczenia, z równoczesnym wykształceniem wewn. ośrodka kierującego, który zapewnia osobie samodzielność (-> autonomia), poczucie -*- odpowiedzialności za własne postępowanie, aktywność w relacjach ze środowiskiem, odporność na sytuacje frustrujące, realizm w ocenie sytuacji, rozumowe rozwiązywania problemów;

wg psychoanalityków (A. Adler, CG. Jung) konieczne jest usamodzielnienie się wobec rodziców w celu uzyskania autonomii wobec in. autorytetów, osiągalne przez umocnienie jaźni (ego), mogącej skutecznie przeciwstawiać się impulsom popędowym (id) oraz zewn. zinterioryzowa-nym nakazom (superego); psychoanalitycy kulturowi za cechę d. uważają szacunek dla samego siebie, warunkujący szacunek dla in. osób (H.S. Sullivan), oraz zdolność do miłości (E. Fromm), która umożliwia integrację osobowości w nią zaangażowanych (D. de Rougemont); cechą d. jest również poczucie wspólnoty z szerszymi grupami społ., zwł. z własnym narodem (Z. Wieczorek).

D. etyczna polega na przyjęciu podstawowych norm mor. za obowiązujące oraz wierność samemu sobie w kształtowaniu wg nich swego -> sumienia, rozpoznającego i realizującego -*• czyny ludzkie zgodnie z nakazem miłości Boga i bliźniego; dla człowieka rei. poddanie się temu nakazowi jest posłuszeństwem wobec Boga, stwórcy sumienia (F. Scholz), a grzech czynem, w którym nadużył on swej wolności (J. Gründel).

D. religijna wyraża się w odnoszeniu całej osobowości ludzkiej do Boga, czyli uznaniu go za stwórcę całej rzeczywistości kosmicznej i podstaw moralności, oraz w przekonaniu o sensie istnienia i działania człowieka jedynie w świecie dążącym do swego stwórcy (J.M. Pohier, A. Vergole);

dlatego modlitwa, mająca charakter dialogu, jest odniesieniem się do Boga jako do osoby (-» akt ludzki V).
Kościół, nakazując chrześcijanom dążenie do d., podkreśla konieczność wychowania chrzęść., które prowadzi nie tylko do pełnego rozwoju osoby, ale także do doskonałości „na miarę pełni Chrystusa" (DA 12);

alumnów seminariów duch. zobowiązuje do zdobywania umiejętności podejmowania rozważnych decyzji, właściwego osądu zdarzeń i ludzi, kierowania sobą, rozsądnego korzystania z wolności i przypomina im, że wyrzeczenie się małżeństwa (celibat) należy zrekompensować wzrastaniem ku pełnej d. życia i działania (DFK 11);

kapłanom natomiast zaleca okazywanie d. w posłuszeństwie wobec hierarchii, a także w śmiałych inicjatywach i przedkładaniu potrzeb swych wiernych (DK 15), a misjonarzom roztropność w pracy nad powstawaniem dojrzałych lokalnych Kościołów rodzimych (DM 6).

 

D. de Rougemont, L'amour et l'Occident, P 1939.19723 {Miłość a świat kultury zachodniej, Wwa 1968, 262-263); V.E. Franki, Homo patiens, W 1950 {Homo patiens, Wwa 1971, 76-78); E. Fromm, The Art of Loving, NY 1956 (O sztuce miłości, Wwa 1971); H. Schelsky, Soziologie der Sexualität, H 1956; A.T. Jersild, Emotional Development, w: Educational Psychology, NY 1962, 238-289 {Psychologia wychowawcza.V/vm 1971, 266-278); F.F.Powers, Social Development, w: Educational Psychology, NY 1962, 290-324 (Psychologia wychowawcza, Wwa 1971, 229-280); B. Winid, Z zagadnień niedojrzałej osobowości, RF 12(1964) z. 4, 41-47; E. Fromm, Szkice z psychologii religii, Wwa 1966; A. Vergote, Psychologie religieuse. Bru 1966; J.M. Pohier, Psychologie et théologie. P 1967; S. Gerstman, Wprowadzenie do psychologii osobowości, Wr 1968, 176-185; A.H. Chapman, The Physician's Guide to Managing Emotional Problems, Ph 1969 (Leczenie zaburzeń emocjonalnych, Wwa 1973); J. Gründel, Überlegungen zum Wesen und zur Eigenart der Sünde, w: Herausforderung und Kritik der Moraltheologie, Wü 1971, 131-148; Psychologiczne aspekty dojrzałości do celibatu. Znak 23(1971) 1577-1637; F. Scholz, Das Gewissen-Phänomen. Funktion und Entfaltung, w: Herausforderung und Kritik der Moraltheologie, Wü 1971, 24-45; G. Teichtweiler, Die menschliche Geschlechtlichkeit als Weg zum Mitmenschen, w: Herausforderung und Kritik der Moraltheologie, Wü 1971, 323-342; Z. Wieczorek, Neopsychoanaliza lmarksizm, Wwa 1973; W. Łukaszewski, Osobowość, struktura i funkcje regulacyjne, Wwa 1974, 313-318; F. Scholz, Czy wierność sumienia jest ryzykowna?. Wieź 17 (1974) z. 1, 28-36; Z. Uchnast, Psychologiczne aspekty d. religijnej, CzST 3(1975) 147-161; AJ. Nowak, Kryteria dojrzalej osobowości I dojrzałej wiary, CS 8(1976) 223-231; Jan Pawel II, Kardynalne przymioty człowieka dojrzałego, WDr 7(1979) z. 5, 30-40.

Podobne prace

Do góry