Ocena brak

Dobra-środki do zaspokajania potrzeb

Autor /Paige Dodano /15.04.2011

 

Środkami zaspokajania ludzkich potrzeb są najogólniej rzecz biorąc różnego rodzaju dobra ( ang. goods). Mogą one to robić w sposób bezpośredni, gdy są to dobra konsumpcyjne lub pośrednio, gdy jedynie przyczyniają się w procesie produkcji do powstawania innych, zaspakajających potrzeby ludzkie dóbr konsumpcyjnych. Termindobra „ odnoszony jest zazwyczaj do czegoś, co jest dla człowieka pożyteczne, służy mu, jest dla niego cenne, czyli musi mieć dlań jakąś wartość. W tym sensie do dóbr należą także usługi, czyli te szczególne dobra, które zaspakajają nasze potrzeby będące rezultatem bezpośredniego wykonywania jakieś pożytecznej dla konsumenta pracy np. strzyżenie, czy naprawa zepsutego telewizora. Patrząc na to z tego punktu widzenia należałoby szeroko rozpowszechnione wyrażeniedobra i usługi „ uznać za niezbyt precyzyjne.

Pewnych korzyści dostarczają człowiekowi także określone, ale nie będące dobrami, stany. Możemy do nich zaliczyć np. czyste środowisko naturalne, niskie natężenie hałasu, poczucie bezpieczeństwa itp. Kategorie te także będziemy zaliczać do dóbr.

Interesujące ekonomię dobra można klasyfikować z różnych punktów widzenia, co w sposób oczywisty prowadzi do tego, że to samo dobro może być zliczane do wielu grup dóbr, w zależności od przyjętych zasad podziału.

 

Wg. pierwszego ze stosowanych podziałów, wśród ogółu dóbr wydzielamy:

  • dobra wolne (ang.free goods), występujących w otaczającym nas świeci w formie nieprzetworzonej przez człowieka , gotowej do natychmiastowego użycia i w zasadzie w ilościach nieograniczoną .Dobra te to najczęściej dary natury otrzymywane są zatem bezpłatnie. Do kategorii tej możemy zaliczyć: powietrze wodę, energię słoneczną itp. Zwróćmy uwagę na fakt, że również niektóre wytwarzane przez człowieka dobra mogą posiadać znamiona dóbr wolnych, mogą być np. dostarczane bezpłatnie.

  • dobra ekonomiczne (ang. economics goods ),. Mają one dwie istotne cechy. Po pierwsze do ich wytworzenia trzeba użyć pewnych ilości (nakładów) ludzkiej pracy oraz innych dóbr ekonomicznych i wolnych. Dobra ekonomiczne wytwarzane są z ograniczonej ilości zasobów występują zatem również w ograniczonych ilościach. Dóbr tych nigdy nie starcza dla wszystkich chętnych do ich posiadania i użytkowania, musi zatem istnieć jakiś sposób ich rozdziału. Wiąże się z tym druga cecha dóbr ekonomicznych. Ponieważ czynniki wytwórcze są zawsze czyjąś własnością, za ich użycie do wytwarzania czegokolwiek trzeba płacić. Użycie czynników wytwórczych wymagać będzie zawsze poniesienia pewnych wydatków pieniężnych, które określać będziemy jako koszty produkcji. Podsumowując dobra ekonomiczne wytwarzane z ograniczonej ilości zasobów są dobrami rzadkimi tzn. takimi, które w danym czasie mogą być wytworzone w ograniczonej, zależnej od dostępności czynników wytwórczych i obecnej technologii, ilości. Nie mogą być zatem dostarczane bezpłatnie, czyli inaczej mówiąc mają one rynkową cenę.

 

Drugim stosowanym często podziałem dóbr jest klasyfikacja na :

  • dobra prywatne, wytwarzane kupowane i sprzedawane przez pojedyncze osoby albo członków dobrowolnie tworzących grupę np. firmy ludzi,

  • dobra publiczne, wykorzystywane przez cała społeczność najczęściej na zasadach braku bezpośredniej odpłatności np., oświata, policja zdrowie, obrona narodowa itp. Ich specyfika polega na tym, że najczęściej wymagająca użycia ograniczonych zasobów ich produkcja nie leży w sferze zainteresowań sektora prywatnego, a są one społecznie pożądane. Jednym z problemów, nie pozwalającym często na wytwarzanie towarów w sektorze prywatnym są kłopoty ze ściąganiem płatności za korzystanie z tych dóbr, tak jak jest to w przypadku np. latarni morskiej, parku itd. Stąd też konieczność dostarczania ich przez państwo.

 

Trzecim sposobem podziału dóbr jest ich klasyfikacja z punktu widzenia ich przeznaczenia. Wyodrębniamy na tej podstawie:

  • dobra konsumpcyjne (ang. consumer goods) , które bezpośrednio zaspokajają ludzkie potrzeby. Dobra te służą ostatecznej konsumpcji, nie są zatem ani używane ani przetwarzane w procesach produkcji. Do dóbr konsumpcyjnych zaliczmy z jednej strony dobra trwałego użytku np.: meble, samochody, sprzęt gospodarstwa domowego itp. Z drugiej strony mamy do czynienia z dobrami nietrwałymi (jednorazowego użytku) np.: żywność, lekarstwa, środki czystości itp. Do dóbr nietrwałych zaliczać będziemy również konsumowane w momencie ich powstawania usługi konsumpcyjne.

  • dobra produkcyjne (ang.production goods ), służące do wytwarzania innych towarów i usług. Dobra te zaliczane są również do grupy rzeczowych czynników produkcji, a dokładniej do kapitału rzeczowego. Podobnie jak w przypadku dóbr konsumpcyjnych rozróżniany dobra produkcyjne wielokrotnego użytku (rzeczowy kapitał trwały) oraz dobra produkcyjne, które w procesie produkcji przekształcane są w całości w inne (rzeczowy kapitał obrotowy).

Na podkreślenie zasługuje fakt, że dobra wolne, jako dobra w zasadzie nie wytwarzane przez człowieka, występują w nieograniczonych ilościach i dostępne są bez ponoszenia kosztów ich uzyskania. Dobra te nie stawiają zatem człowieka przed koniecznością dokonywania jakichkolwiek wyborów. Ile chcesz tyle masz. Dlatego też dobra nie są one przedmiotem zainteresowania ekonomii.

Ekonomię interesują jedynie dobra ekonomiczne, które jako dobra rzadkie stawiają nas przed alternatywą: jeśli więcej dobra A, to siłą rzeczy mniej dobra B, a zatem wcześniej czy później musimy rozstrzygnąć problem ilości jednego i drugiego.

Na uwagę zasługuje fakt, że we współczesnym świecie stale i w zastraszającym tempie kurczy się zakres występowania i ilości pożytecznych człowiekowi dóbr wolnych i nieustannie zmniejszają się ich ilości. Mamy coraz mniej nieskażonego powietrza, zdatnej do picia w stanie naturalnym wody, tworzących ekosystem roślin i zwierząt Nic więc dziwnego, że obecnie również dobra wolne stają się przedmiotem zainteresowanie ekonomii.

 

Podobne prace

Do góry