Ocena brak

Dobowe i roczne zmiany temperatury powietrza

Autor /Czesiek Dodano /27.05.2011

Temperatura powietrza przy powierzchni Ziemi zależy od ilości energii cieplnej wypromieniowanej przez podłoże. Ilość energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi a następnie pochłanianej przez podłoże i przetwarzanej na długofalową energię cieplną zależy od długości nagrzewania oraz wyso­kości Słońca nad horyzontem. Obydwa wymienione czynniki zmieniają się w zależności od pory dnia i pory roku. W ciągu doby największy dopływ promieniowania słonecznego jest w momencie górowania Słońca nad horyzontem. Natomiast najwyższe temperatury występują po upływie l - 2 godzin od momentu południa sło­necznego, ponieważ w okresie popołudniowym nadal dostawy energii sło­necznej są większe od wypromieniowywania energii cieplnej z powierzchni gruntu, którego maksimum pojawia się z pewnym opóźnieniem w stosunku do południa słonecznego. Nocą Ziemia oddaje zmagazynowane w ciągu dnia ciepło, dlatego moment najniższej temperatury przypada na czas wschodu Słońca. Różnicę między najwyższą! najniższą temperaturą w cią­gu doby nazywamy dobową amplitudą temperatury powietrza. Wielkość dobowych amplitud temperatury zależy głównie od:

szerokości geograficznej - najniższe są w szerokościach równikowych i podbiegunowych,

pory roku - zdecydowanie większe amplitudy są latem, zimą niewielkie,

zachmurzenia nieba - im większe zachmurzenie tym amplitudy niższe,

rodzaju podłoża - niewielkie amplitudy występują nad obszarami morskimi, znacznie większe na terenach lądowych,

pokrycia terenu - występowanie pokrywy roślinnej zmniej sza amplitudy,

rzeźby terenu - wklęsłe formy terenu mają większe amplitudy dobowe niż tereny wypukłe.

Zmiany temperatury powietrza w ciągu roku są przede wszystkim skut­kiem zmian wysokości Słońca nad horyzontem. Podobnie jak w przypadku dobowych zmian temperatury, okresy występowania najwyższych i najniż­szych temperatur w ciągu roku są przesunięte w czasie w stosunku do momentów przesileń letniego i zimowego. Przesunięcie to jest większe nad obszarami morskimi (ok. 1,5 do 2 miesięcy) niż nad lądowymi (ok. l mie­siąca), co wynika z różnic w szybkości nagrzewania się i oddawania ciepła przez ląd i wodę. Różnicę między najwyższą i najniższą średnią miesięczną temperaturą powietrza nazywamy roczną amplitudą temperatury. Zróż­nicowanie wysokości rocznych amplitud temperatury zależy głównie od:

szerokości geograficznej - ogólnie biorąc, amplitudy wzrastają wraz z szerokością geograficzną,

odległości od wybrzeży morskich - na tej samej szerokości geograficz­nej amplitudy roczne wzrastają w miarę oddalania się od wybrzeży mor­skich,

wysokości nad poziom morza - zmniejszają się wraz ze wzrostem wysokości.

W rocznym rozkładzie temperatur na Ziemi obserwuje się:

strefowość termiczną odpowiadającą strefom oświetlenia Ziemi wy­rażającą się spadkiem temperatury wraz ze wzrostem szerokości geograficznej,

wyższe temperatury nad obszarami lądowymi niż nad morzami w okresie letnim,

niższe temperatury nad obszarami lądowymi niż nad morzami w okresie zimowym,

największe różnice zmian temperatury w ciągu roku w umiarkowanych szerokościach geograficznych,

najmniejsze roczne zmiany temperatury w szerokościach międzyzwrotnikowych i okołobiegunowych,

niższe temperatury w ciągu całego roku na obszarach górskich,

wpływ prądów morskich - zimnych obniżających i ciepłych podwyż­szających temperaturę w stosunku do średniej temperatury powietrza na danej szerokości geograficznej. W skali świata zanotowano następujące skrajne wartości temperatur:

maksymalnych w: - Dżibuti +63 °C

- Al - Azizija (Libia) +58°C

- Death Yalley (Dolina Śmierci w USA) +57°C

minimalnych w: - stacjaWostok" (Antarktyda)-89,2° C

- Ojmiakon (Rosja) -71°C

Northice (Grenlandia) -6°C

Podobne prace

Do góry