Ocena brak

DO OBYWATELA JOHNA BROWN (Z listu pisanego do Ameryki 1859, listopada)

Autor /DroidZ Dodano /16.02.2012

DO OBYWATELA JOHNA BROWN (Z listu pisanego do
Ameryki 1859, listopada) (inc. „Przez Oceanu ruchome płaszczyzny")
i JOHN BROWN (inc. „Jak orły w klatce"), wiersze C.
Norwida, powst. w związku ze sprawą amer. farmera, który
chcąc wywołać powstanie niewolników murzyńskich, dokonał
na czele kilkunastoosobowego oddziałku napadu na arsenał
w Harpers-Ferry (Wirginia); skazanie 2 XI 1859 Browna na
śmierć (wyrok wykonano 2 XII) wywołało w Europie oburzenie
(słynny apel V. Hugo do Stanów Zjedn.).
Wiersz pierwszy, zapewne wcześniejszy od odezwy Hugo)
ogł. pośm. przez B. Erzepkiego 1910 w „Literaturze i Sztuce"
(dod. do „Dzień. Pozn.") i 1912 przez Z. Przesmyckiego w t.
A Pism zebranych, ujął poeta w formę apostrofy czy listu poet.,
wyrażającego hołd dla Browna oraz protest, oskarżenie i przestrogę
wobec męczeńskiej śmierci bojownika o wolność Mu -
rzynów w kraju Waszyngtona i Kościuszki. Utwór kończy się
akcentem wiary w możliwość odrodzenia moralnego narodu,
splamionego zabójstwem jednego z najlepszych swych synów.
Motywy te rozwija wiersz drugi (prwdr. w Poezjach, Lipsk
1863), poprzedzony mottem z listu Browna; wyraża on ogólną
refleksję nad losem „orłów wolności", którego ilustracją jest
męczeństwo „Mojżesza Murzynów", i podkreśla szczególnie
problem odpowiedzialności za jego śmierć, która okrywa hańbą
Amerykę i ludzkość.
Wiersze o Johnie Brownie należą do najwybitniejszych
osiągnięć Norwida-liryka; łączą „wielki i czysty patos" z oryginalną
i przejmującą wizją poetycką.

Wyd. kryt. J.W. Gomulicki w: Dzieła zebrane, t. 1, W. 1966 (komentarz
w t. 2), i Pisma wszystkie, t. 1, W. 1971 (komentarz w t. 2).
Z. LIBERA Norwid o Johnie Brownie, w: Nowe studia o Norwidzie
(zbiór.), W. 1961. .
Zdzisław Libera

Do góry