Ocena brak

DLACZEGO WARTO STOSOWAĆ DIALEKTYCZNĄ TERAPIĘ BEHAWIORALNĄ U NASTOLATKÓW MAJĄCYCH TENDENCJE SAMOBÓJCZE I INNE PROBLEMY PSYCHICZNE

Autor /jolka Dodano /27.05.2014

Większość pozostałych, opracowanych dla nastolatków, rodzajów leczenia o udokumentowanej skuteczności (np. inne formy terapii poznawczo-behawioralnej, terapia interpersonalna) zajmuje się w danym momencie tylko jednym poważnym problemem (np. depresją, wagarowaniem, problemami interpersonalnymi). Tak naprawdę najczęściej wyklucza się z tych rodzajów terapii nastolatków, którzy zgłaszają się z zachowaniami samobójczymi lub wieloma problemami psychicznymi (Miller i in., 1997). Dialektyczna terapia behawioralna skupia się na tych nastolatkach, u których współwystępują różne zaburzenia psychiczne (i którzy są dlatego nieuwzględniani w pracach badawczych) i którzy aktualnie mają tendencje samobójcze (i dlatego są wykluczani z ambulatoryjnych programów leczenia). Dialektyczna terapia behawioralna jest stosowana w leczeniu nastolatków w wielu formach: jako równoległa terapia indywidualna, w rozwijaniu umiejętności w grupach wielorodzinnych, w razie potrzeby w terapii rodzinnej, w formie konsultacji telefonicznych (z nastolatkiem i z rodzicami) pomiędzy sesjami, w formie konsultacji z terapeutami - wszystko po to, aby mogła spełniać swoje rozliczne funkcje. Należą do nich m.in.: podnoszenie motywacji pacjenta, nabieranie nowych umiejętności, przenoszenie umiejętności z terapii na sytuacje życiowe, zapewnianie wsparcia oraz podnoszenie umiejętności terapeuty. Dialektyczna terapia behawioralna opiera się też na hierarchii celów, to znaczy leczenie ma taką strukturę, by pozwalać z jednej strony na zajmowanie się problemami zgodnie z ich hierarchią ważności w obrębie każdej formy leczenia, przy czym z drugiej strony dopuszcza się elastyczność w trakcie każdej sesji. Na przykład terapeuta może rozpocząć sesję, zajmując się poważnymi groźbami samobójczymi pacjenta, wyrażanymi przez niego w ciągu minionego tygodnia, a jednocześnie podjąć temat związanego z groźbami epizodu ciężkiego pijaństwa. O ile czas pozwoli, w ciągu tej samej sesji terapeuta i pacjent mogą omówić również labilność nastroju oraz okresowe poczucie beznadziejności. Widać więc, że ten rodzaj terapii może zająć się wieloma czynnikami ryzyka popełnienia samobójstwa występującymi u nastolatków.

Dialektyczna terapia behawioralna podejmuje także problem braku współpracy w leczeniu - jakże istotny w przypadku nastolatków z tendencjami samobójczymi. W swojej pracy Trautman (1993) donosi, że 77% nastolatków, którzy dokonali próby samobójczej i zostali przyjęci na oddziale ratunkowym, nie ukończyło lub w ogóle nie podjęło zwykłego leczenia ambulatoryjnego. Inni badacze podają, że średnia liczba wizyt ambulatoryjnych odbytych przez nastolatków, którzy mają za sobą próbę samobójczą, wynosi około 5 (Spirito i in., 1989). Poza dużą liczbą pacjentów, którzy nie kończą leczenia, istnieją inne, powszechne problemy braku współpracy w leczeniu. Niektórzy młodzi ludzie spóźniają się na sesje, inni nie zawsze realizują zadania domowe zlecone przez terapeutę, jeszcze inni nie chcą współdziałać podczas sesji, odpowiadając na wszystkie pytania „Nie wiem”, „Nie obchodzi mnie to”. Dialektyczna terapia behawioralna jest wyjątkowa, dlatego że skupia się na takich zachowaniach kolidujących z terapią i sprawia, że ani terapeuta, ani pacjent nie mogą ignorować ich pojawiania się.

W dalszych rozdziałach omówimy ponadto, jak można adaptować dialektyczną terapię behawioralną dla nastolatków, pracując nad dysfunkcjami rodziny, nie tylko nad indywidualnymi trudnościami nastolatka. Wielu członków rodzin nastolatków o tendencjach samobójczych ma swoje własne problemy psychiczne. Pojawiają się problemy komunikacji między rodzicami a dzieckiem. Dialektyczna terapia behawioralna nastolatków w trybie ambulatoryjnym szkoli członków rodziny w ramach wielorodzinnych grup podejmujących naukę umiejętności lub rodzinnych sesji rozwijania umiejętności. Sesje terapii rodzinnej mogą zostać wplecione w całość leczenia. Często obejmują one behawioralną analizę rodzinną, zajmują się unieważnianiem, nieskutecznym zarządzaniem kontyngencjami oraz deficytami umiejętności, szczególnie w sferze interpersonalnej (Miller, Gliński, Woodber-ry, Mitchell i Indik, 2002; Woodberry, Miller, Gliński, Indik i Mitchell, 2002).

Dialektyczna terapia behawioralna jest korzystnym ze względu na koszty rodzajem leczenia, ponieważ objęci nią pacjenci zwykle rzadziej wymagają hospitalizacji psychiatrycznej bądź pomocy na oddziale ratunkowym (H. Fellows, wiadomość przekazana osobiście 11 grudnia 1998 roku; Linehan i Heard, 1999; Miller i in., 2002; Potenza, 1998). Wcześniej w warunkach opield całodobowej tracono ogromne środld, przyjmując pacjentów z tendencjami samobójczymi i z diagnozą zaburzenia osobowości z pogranicza, ponieważ było niewiele, lub też nie było wcale, wytycznych dotyczących filozofii ich leczenia. W tej chwili okazuje się, że dialektyczna terapia behawioralna jest praktyczna i przydatna oraz zapewnia potrzebną strukturę leczenia opartego na określonych zasadach (Katz i in., 2004).

Dialektyczna terapia behawioralna, w porównaniu z innymi terapiami, pomaga zachować osobom prowadzącym terapię postawę pełną współczucia wobec nastoletniego pacjenta i jego rodziny. Opiera się bowiem na teorii biospołecznej, wyjaśniając etiologię i mechanizmy rozwoju zaburzenia osobowości z pogranicza. Takie ramy teoretyczne mają dalekosiężne konsekwencje zarówno dla pacjenta, jak i dla personelu. Po pierwsze, personel oddziałów całodobowych, mający na względzie takie podejście teoretyczne, w praktyce mniej surowo ocenia nastolatków, co bez wątpienia stwarza lepszy kontekst terapeutyczny dla leczenia. Po drugie, relacje pomiędzy personelem stają się bardziej pozytywne, co stwarza lepsze środowisko pracy. Z danych dotyczących niektórych programów dla nastolatków wynika, że po wdrożeniu dialektycznej terapii behawioralnej odnotowano mniej przypadków wypalenia zawodowego wśród pracowników (Katz i in., 2004).

Podsumowując, stosowanie dialektycznej terapii behawioralnej w leczeniu nastolatków jest korzystne, tym bardzie że nie udowodniono skuteczności jakiegokolwiek innego rodzaju terapii dla tej populacji. W następnym rozdziale i kolejnych będziemy wyjaśniać zasady dialektycznej terapii behawioralnej oraz omawiać jej stosowanie w rozmaitych kontekstach i warunkach pracy z nastolatkami cierpiącymi z powodu wielu problemów psychicznych i przejawiającymi tendencje samobójcze.

 

Podobne prace

Do góry