Ocena brak

DIONIZY WIELKI, Dionizy Aleksandryjski Św. bp.

Autor /Siestrzemil Dodano /09.08.2012

zm. ok. 265 w Aleksandrii, Od ok. 232 kierownik szkoły katechet. ( aleksandryjska szkoła egzegetyczna); święto 17 XI.

Uczeń Orygenesa, pochodzący z zamożnej rodziny pogańskiej ; pod wpływem dążeń do umiłowania prawdy przyjął chrześcijaństwo ; reprezentował w filozofii -» neoplatonizm, a w teologii był zwolennikiem poglądów Orygenesa; zwalczając błędy -» sabelianizmu i modalizmu nieopatrznie głosił idee -» tryteizmu i -» subordynacjanizmu, które sprostował w Biblia elenchu kai apologias skierowanej do pap. -> Dionizego, dając ortodoksyjny wykład nauki o Trójcy Świętej (Feltoe 165-198). Ok. 247 został bpem Aleksandrii; podczas prześladowania chrześcijan za ces. Decjusza schronił się na pustyni (251), a za ces. Waleriana został zesłany do Kefro (k. Aleksandrii), potem do pobliskiej Mareotis (258-262).

W Perifyseos, napisanym w formie listu do syna Tymoteusza, występował przeciw epikurejskiemu materializmowi bazującemu na atomizmie Demokryta (fragmenty w Euzebiusza z Cezarei De praeparatione evangelica 14,23-27), a w Peri euángelton zwalczał wulgarny chiliazm Neposa, bpa Arsinoe, oraz podważał m.in. autorstwo Apokalipsy św. Jana (EuzebHist VII 25).

Listy D. stanowią źródło hist, dla Euzebiusza z Cezarei, który zaznaczył, że VII księgę Historii kościelnej będzie tworzył razem z nim D. (własnymi słowami); list do Hermammona zawiera relację o prześladowaniu chrześcijan za ces. Gallusa, Waleriana i Decjusza, do pap. Stefana I i Sykstusa II — o chrzcie heretyków i sabelianach, do rzym. kapłana Filomena — o przyjmowaniu do Kościoła nawracających się heretyków, do pap. Dionizego — o schizmie Nowacjana, do Sykstusa II (z prośbą o radę) — o praktykach rel. byłego heretyka Serapiona, do bpa Germana — o własnych cierpieniach podczas prześladowań za ces. Waleriana, do Bazylidesa z Pentapolis — o długości trwania wielkiego postu i warunkach przyjmowania komunii, do Fabiusza, bpa Antiochii — o przyjmowaniu apostatów oraz o pokucie i eucharystii.

Listami paschalnymi (Eptstolai heortastikai) adresowanymi do Flawiusza, Domicjusza i Dydyma Ślepego zapoczątkował D. tradycję wysyłania przez bpów aleks. co roku na początku wielkiego postu listów pasterskich do wszystkich Kościołów egip. (zwyczaj ten zachował się do końca IX w.). Z lit. dorobku. D. zachowały się jedynie fragmenty wyd. przez CL. Feltoego (D. leipsanta. The Letters and Romains of D., C 1904).

 

P. Morize, D. d'Alexandrie, P 1881; T. Panaitescu, Das Leben und die literarische Tätigkeit des helligen D., Bc 1905 ; J. Burel, D.. sa vie, son temps, ses oeuvres, P 1910; C. Papadopoulos, Ho hagios D. ho megas, Aleksandria 1918; F.H. Colson, Two Examples of Literary and Rhetorical Criticism in the Fathers, JTS 25 (1924) 364-377; W. Till, Osterbrief und Predigt in achmimischen Dialekt, L 1931; G. del Ton, L'episodio eucaristico di Serapione narrato da D., SC 70 (1942) 37-47; H. Strathmann, Was soll die Offenbarung des Johannes im NT? D. über die Offenbarung des Johannes, Gü 1947; M.F.A. Brok, A propos des lettres festoies, VigCh 5 (1951) 101-110; M. Sordi, D„ Commodiano ed alcuni problemi della storia del IH secolo. Rendiconti della Pontifìcia Accademia di Archeologia 35 (1962-63) 123-146; A. Aubry, Faut-il rebaptiser?, NRTh 99 (1967) 183-201 ; H.J. Vogt, Atheteo im Brief des D. Uber Novatianus (Euzeb, 7.8), StPatr 10 (1967) 195-199.

Podobne prace

Do góry