Ocena brak

DETTLOFF SZCZĘSNY ks.

Autor /Efrem Dodano /08.08.2012

ur. 5 X 1878 w Nakle n. Notecią, zm. 4 XI 1961 w Poznaniu, Historyk sztuki, działacz społeczny.

W gimnazjum w Nakle kierował 1896-98 tajną organizacją młodzieżową im. T. Zana, a podczas studiów 1898-1901 w seminarium duch. w Poznaniu i Gnieźnie prowadził prace społ.; po święceniach kapł. został 1901 wik. w Poznaniu, a 1904 także prokuratorem seminarium duch. i wykładowcą liturgiki; jednocześnie działał w Miejskiej Komisji Opieki Społ. (jako przewodniczący) i w Związku Katolickich Tow. Robotniczych (zastępca naczelnego red. „Robotnika"), 1910-12 studiował historię sztuki i muzykologię w Monachium, a 1912-14w Wiedniu, gdzie uzyskał doktorat na podstawie pracy Der Entwurf von 1488 zum Sebaldusgrab (W 1914); w Monachium pracował społecznie wśród studentów pol. i zorganizował pierwszy klub alpinistyczny.

Po powrocie został kierownikiem Galerii im. Mielżyńskich w Pozn. Towarzystwie Przyjaciół Nauk, gdzie od 1915 prowadził też wykłady z historii sztuki; pod koniec I wojny świat, brał udział w podziemnych pracach przygotowawczych do utworzenia Uniw. Pozn., na którym 1919 rozpoczął wykłady z historii sztuki, a 1924 został kierownikiem zakładu i prof, zwyczajnym; 1919 wraz z J. Kostrzewskim objął kierownictwo Muzeum Wlkp. oraz zorganizował Szkołę Zdobniczą (obecnie Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych) i Konserwatorium Muz. (obecnie Wyższa Szkoła Muz.);

wszedł też do Komisji Historii Sztuki PAU; podczas II wojny świat, po krótkim pobycie w areszcie (jako zakładnik), wysiedlony do Generalnej Guberni działał w podziemnym uniw. w Częstochowie; 1952 został członkiem PAN, a 1956 honor, członkiem Stow. Historyków Sztuki, które ustanowiło doroczną nagrodę nauk. jego imienia.

D. stworzył żywotne środowisko nauk.; do studiów wprowadził obowiązkowe wycieczki nauk. (krajowe i zagr.) dla słuchaczy, których zobowiązywał do uprzedniego opracowania zabytków leżących na trasie; w genetycznych badaniach nad dziełami sztuki uwzględniał uwarunkowania nie tylko psychol., ale także zewn., przyjmując, że dzieła są społeczno-kulturowym wyrazem środowiska i epoki ; troszczył się o podniesienie ogólnego poziomu wychowania artyst. w społeczeństwie, tępiąc dyletanctwo i amatorszczyznę; wykształcił ponad 60 historyków sztuki.

Prace badawcze poświęcił późnogot. malarstwu oraz architekturze Europy Środk. i Włoch ; systematyczne studia nad dziełami W. Stosza uwieńczył oryginalną monografią Wit Stosz (I-II, Wr 1961), w której ustalił i wyjaśnił genealogię rodziny rzeźbiarza, pochodzenie i pisownię nazwiska (Stosz a nie Stwosz), chronologię jego krak. dzieł i autorstwo niektórych dzieł wątpliwych, ukazując jednocześnie genezę jego sztuki, a przede wszystkim walory stylowe Ołtarza mariackiego; prowadził również badania nad sakr. sztuką regionu wielkopolskiego. Bibliografia prac D. liczy 162 pozycje drukowane.

 

Akta personalne D 69, ArPz; E. Iwanoyko, Wspomnienia pośmiertne o profesorze Szczęsnym D„ Kronika Miasta Poznania 30 (1962) z. 1,100-103; A. Karłowska, Profesor doktor Szczęsny D., w: Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza, Pz 1962, VII 1, 427-428; S. Lorentz, Szczęsny D. 1878-1961, Nauka Polska 10 (1962) 219-220; B. Sikorski, Śp. ksiądz doktor profesor Szczęsny D„ MKAP 13 (1962) 177-180; M. Walicki, Z. Świechowski, P. Skubiszewski, Wspomnienia pośmiertne. Ksiądz profesor doktor Szczęsny D., BHS 25 (1963) 302-311 (bibliogr.).

Podobne prace

Do góry