Ocena brak

DEMBIEŃSKI JÓZEF ks.

Autor /Porfirion Dodano /07.08.2012

ur. 25 III 1879 w Radomnie (k. Nowego Miasta Lubawskiego), zm. 11 I 1962 w Chojnicach, Działacz nar.-społ., redaktor.

W gimnazjum w Chełmnie wstąpił 1897 do Tow. Polskich Filomatów, a podczas studiów teol. w seminarium duch. w Pelplinie został ukarany w toruńskim procesie filomatów więzieniem i pozbawiony praw do sprawowania urzędów pubi, w Prusach;

po przyjęciu 1904 święceń kapł. otaczał w Jeżewie (k. Świecia) duszpast. opieką pol. emigrantów sezonowych; w czasie strajku szkolnego 1906-07 zbierał petycje o przywrócenie języka pol. w nauczaniu religii; 1907 założył Bank Lud. oraz pol. spółdzielnię Konsum; 1908 w Łężynie, a nast. w Oksywiu, gdzie usiłował zapobiec germanizacji Kaszubów, założył Tow. Ludowe;

1916-20 jako wik. w Legbądzie (k. Czerska), czynny w ruchu niepodległościowym, bronił ludność przed represjami Grenzschutzu; 1920-31 był prefektem progimnazjum w Nowym Mieście Lubawskim, sprawując też kierownicze funkcje w Tow. Czytelni Lud. i w Banku Lud.; polit, przeciwnik sanacji, odsunięty został 1931 od nauczania;

1926-39 red. gazetyDrwęca"; w czasie okupacji, ukrywając się w Krakowskiem, brał udział w tajnym nauczaniu; po wojnie pracował w duszpasterstwie, m.in. od 1949 jako prob, w Topólnie (k. Świecia). Napisał Moje wspomnienia z czasów największego nasilenia germaniza-cyjnego na Pomorzu (Chojnice 1960; mpsBUTo).

 

Z dziejów polskich bojów o polskość Pomorza. Cichy a nieugięty bojownik. Dziennik Bydgoski 20(1929) nr 60,61,62; W. Łukaszewicz, Rady Robotnicze, Żołnierskie i Chłopskie w Wielkopolsce i na Pomorzu w latach 1918-1920, RGd 17-18 (1958-59) 32; Śp. ksiądz jubilat Józef D., ODC 13 (1962) 182-187; K. Dąbrowski, Rola duchowieństwa polskiego diecezji chełmińskiej w watce z zaborcą o niezależność gospodarczą ludu polskiego w drugiej połowie XIX w., SPelp 1 (1969) 57-58; K. Śląski, Przyczynki do toruńskiego procesu Towarzystwa Filomatów z roku 1901, Rocznik Grudziądzki 5-6(1970) 311-331; J. Danielewicz, Zapomniany bojownik. Wspomnienia o księdzu Józefie D., Kierunki 22 (1977) nr 35; W. Jacewicz, J. Woś, Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945, Wwa 1977, U 40.

Podobne prace

Do góry