Ocena brak

DEI GRATIA

Autor /Porfirion Dodano /07.08.2012

(łac. z łaski Bożej), Formuła dewocyjna używana w intytulacji dokumentów wystawianych przez bpów oraz chrześcijańskich władców; wyraża przekonanie wystawcy dokumentu o pochodzeniu jego władzy od Boga.

Genezę formuły D.g., którą posługiwali się początkowo bpi, a nast. także monarchowie chrzęść, upatruje się w wypowiedzi Pawła Apostoła w 1 Kor 15,10 oraz w incipitach jego Listów (por. 1 Kor 1,1; 2 Kor 1,1; Ga 1,1); w intytulacji dokumentów biskupich zaczęto jej używać najpierw w Kościele wsch. na przemian z formułami pokrewnymi (Dei misericordia, divina gratia, iuvante Deo, favente Deo) i przyjęto za oficjalny sposób tytułowania się bpów (-> Apostolicae Sedis gratia).

Począwszy od poł. IX w. posługiwali się nią także władcy chrzęść, zwł. królowie — po raz pierwszy Pepin Mały (752-768), za nim Karolingowie, a nast. późniejsi władcy eur.; podstawę teol. stanowiła średniow. teoria o źródle władzy król. i książęcej, zawarta m.in. w Dekrecie Burcharda z Wormacji, stwierdzającego za Pawłem Apostołem, że „nie ma władzy, która by nie pochodziła od Boga" (Rz 13,1); świadomość, że władza panującego posiada charakter sakr. zadecydowała o formie liturg. obrzędu namaszczania króla, który stawał się mandatariuszem Boga na wzór dawnych królów Izraela (por. Smaragd w Via regia — PL 102,933);

podtrzymując dawną tradycję nawet monarchowie w państwach konstytucyjnych używali jeszcze formuły D.g. (np. ces. Napoleon III w dokumentach po 1852 mówił o sobie, że panuje „par la grâce de Dieu et la volonté de la nation").

 

J. Fijałek, O tytułowaniu się biskupów w wiekach średnich przez wyrazy „Dei et Apostolicae Sedis gratia", PNL 21 (1893) 414-421 ; K. Schmitz, Ursprung und Geschichte der Devotionsformeln, St 1913; W. Sawicki, Studia nad wpływem praw obcych w dawnej Polsce, Wwa 1971 (passim).

Podobne prace

Do góry