Ocena brak

Czynniki psychologiczne jako determinanty sposobu żywienia

Autor /niebieska Dodano /13.02.2014

Głód i pragnienie są fizjologicznymi sygnałami zapotrzebowania organizmu na żywność i płyny, podczas gdy apetyt związany jest głównie z przyjemnościowymi aspektami wyboru pokarmu i jego spożywania. Pożywienie może też być dla człowieka środkiem do kompensacji dyskomfortu, braku satysfakcji lub napięcia.

Rodzaj żywności wybieranej i spożywanej przez określonego człowieka zależy zarówno od jej ceny. opakow ania. wyglądu, smaku, aromatu itp., jak i od indywidualnych doświadczeń z tą żywnością w przeszłości i przekonań dotyczących jej w artości odżywczej. O tym, co i ile jada człowiek decyduje też otoczenie, rodzina i przyjaciele, moda i reklama, warunki konsumpcji itp. W procesie socjalizacji wszystkie te elementy środowiska zewnętrznego oraz wewnętrznego wpływają na formowanie się struktury i stanu potrzeb, wzorów zachowań i motywacji ukierunkowującej działanie. Ze względu na mnogość czynników determinujących dobór przez człowieka pokarmów, spożywaną ich ilość, indywidualne preferencje smakowe oraz cmocje i uczucia towarzyszące jedzeniu, problematyka dotycząca uwarunkowań ludzkich zachowań żywieniowych znajduje się w obszarze badań różnych nauk. w tym wielu nurtów psychologii, m.in. eksperymentalnej, rozwojowej, społecznej, osobowości, zdrowia i innych. Poznanie roli czynników psychologicznych, takich jak motywacja, emocje, uczenie się. osobowość, czy wpływ społeczny, pozwala na zrozumienie różnorodności i rozwoju zachowań żywieniowych człowieka oraz trudności napotykanych przy konieczności ich zmiany.

Paradoksalnie, wraz ze wzrostem dostępności żywności, coraz więcej osób ujawnia rozmaite problemy z jedzeniem, obejmujące zarówno skłonność do przejadania się, jak i głodzenia. Problemy związane z przyjmowaniem pokarmów ujawniają się najjaskrawiej u osób cierpiących na anoreksję, bulimię, ortoreksję czy zespół nocnego jedzenia oraz u ludzi z nadwagą lub otyłością. Należ)' jednak pamiętać o tym, iż pod powierzchnią manifestowanego stosunku do jedzenia kryje się s/c i cg problenww natury psychologicznej. Zatem to. ile je człowiek, w jaki sposób i kiedy są to wskaźniki zarówno jego kondycji fizycznej, jak i psychicznej.

Aby zrozumieć subtelności formowania się indywidualnego stosunku człowieka do pokarmu, należy' cofnąć się do doświadczeń, które były jego udziałem zaraz po urodzeniu. Noworodek, tuż po opuszczeniu ciepłego, bezpiecznego św iata po raz pierwszy odczuwa głód. Ów stan. nieznany wcześniej, jesl dla niego przypuszczalnie przykry. Wiąże się on z odczuciem nieprzyjemnego bólu w okolicy żołądka, wywołuje punikę oraz przerażenie. Silne negatywne emocje, utrzymujące się przez dłuższy czas, mogą prowadzić do zachwiania, a następnie rozregulowania równowagi biologicznej organizmu.

Najczęściej dzieje się tak, że niemowlę odczuwające głód fakt ten manifestuje płaczem - jedynym dostępnym sposobem komunikowania dyskomfortu. Jest wówczas podnoszone najczęściej przez mamę, przytulane i karmione. Tym samym karmienie to nic tylko koniec nieprzyjemnego odczuwania głodu, ale przede wszystkim kontakt fizyczny i emocjonalny z bliską osobą. W akcie karmienia spotykają się dwric podstawowe potrzeby wpisane w ludzką naturę - potrzeba biologiczna, czyli jedzenie, i potrzeba p.sychologierna, czyli relacjo z drugim człowiekiem. Owe doświadczenia niemowlęctwa i dzieciństwa przyczyniają się do tego, że w sytuacji braku czułości czy zainteresowania ze strony innych osób oraz w warunkach stresu psychologicznego sięgamy po jedzenie, jak po pociechę.

 

Podobne prace

Do góry