Ocena brak

Czynniki polityki zagranicznej

Autor /spidigonzalez Dodano /27.03.2011

Obserwacje i badania dowodzą, że różne elementy środowiska geograficznego, wielkość i struktura ludności, potencjał gospodarczy, narodowe zdobycze kulturowo - cywilizacyjne, cechy ustrojowe, wszystko to oddziaływuje na kształt polityki zagranicznej, jej cele, zasady, metody i skuteczność. Obecnie zjawisko, które możnaby określić mianem wzmożonej ruchliwości państw w międzynarodowym porządku ich ważności. Dotyczy to czynnika gospodarczego, a przykładem są lata 60 i 70, które przyniosły m.in. rozwój RFN, Japonii.

Równocześnie nastąpił regres gospodarki brytyjskiej. Środowisko geograficzne jest tym czynnikiem, który wpływa na politykę zagraniczną państw , w kilku f. o zmiennym hist. znaczeniu. Jedną z nich jest powierzchnia terytoriów państwowych. Czynnik rozciągłości nie był i nie jest bez znaczenia. W dalszym ciągu zachowuje swą wartość. Czynnik przestrzeni b. istotny z milit. punktu widzenia, szczególnie w regionach słabo rozwiniętych.

Warto jednak dodać, że wady i zalety rozciągłości terytorialnej słabną, natomiast zdecydowanie istotnego znaczenia nabierają zagospodarowanie terenu, gęstość i koncentracja zaludnienia oraz sieć komunikacyjna. Podobne ewolucji uległ czynnik terytorialny w sferze gospodarczej. W państwach o niewielkim odsetku ludności wiejskiej, rozległość terytorialna może stać się przeszkodą czy też przesłanką wzrostu gospodarczego. Zbliżoną analizę uzyskamy rozpatrując rzeźbę terenu, uwarunkowania klimatyczne, kształt terytorium i bonitację granic. Wzrasta jednak rola i znaczenie posiadanych zasobów naturalnych jako kryterium aktualnej, potencjalnej siły państwa. Stwarzają one możliwość oddziaływania na stosunki międzynarodowe i umożliwiają wykazanie skuteczności polityki zagranicznej państwa. Istotną rolę odgrywa też położenie geopolityczne. Na jego zmianę może wpłynąć tylko konflikt zbrojny.

Ma ono ch. względny. Zjawisko to nabrało nowych treści. Przykładem mogą być kraje neutralne i niesprzymierzone, odnoszące korzyści zarówno w sferze bezpieczeństwa i rozwoju współpracy międzynarodowej. Państwa buforowe zaś posiadają większą swobodę, także w p. zagranicznej. Ewolucja technik wojennych państw i strategii mocarstw wpływają na zmiany geopolitycznych uwarunkowań państw. Kolejnym czynnikiem polityki zagranicznej jest integralność terytorialna państw. Oznacza ona określony obszar powierzchni znajdujący się pod władzą wyłącznie jedynego państwa. Jest to podstawowy atrybut suwerenności państwowej. Kolejnym czynnikiem jest cz. ludnościowy Dawniej, gdy przemysł opierał się na sile roboczej, liczba ludzi w danym państwie była wskaźnikiem jego kondycji gospodarczej.

Wpływała ona na określenie potęgi państwa na arenie międzynarodowej oraz stanowiła o potędze militarnej. Rewolucje przemysłowe, sytuację tę diametralnie odmieniły. Podstawą siły państwa stał się globalny dochód narodowy. Np. Szwajcaria, przy liczbie ludności 6,9 mln mieszkańców osiągnęła w 1992 r. dochód nar. na 1 mieszkańca w wysokości 36 230$. W odniesieniu do większości krajów uprzemysłowionych związek między liczbą ludności a potencjałem ekonomicznym jest zachowany. Odwrotnie jest w większości krajów rozwijających się. Innym aspektem tego czynnika jest stopień zdolności do koncentracji wysiłków. Nie bez znaczenia jest także dla polityki zagranicznej kwestia przypływu i odpływu siły roboczej. Jej niedobór może doprowadzić do znacznych migracji, natomiast konsekwencją masowego napływu siły roboczej z innego obszaru może być starcie się odmiennych kultur, tradycji, co może prowadzić do niepotrzebnych niepokojów społecznych. Przedmiotem polityki zagranicznej jest także problem narodowościowy.

Zatarcia powstają tam, gdzie podłożem jest dyskryminacja określonych grup narodowościowych, etnicznych i religijnych. Sytuacje takie osłabiają zawartość polityczna i siłę państwa, ale stanowią tez prowokację dla różnego rodzaju napięć w stosunkach z niektórymi państwami obcymi. Wymieniając czynniki mające wpływ na politykę zagraniczną należy wymienić też siłę militarną państwa. Jej klasyfikacja powinna mieć ch. swoisty i dwupoziomowy: jakość wojskowa - stopień potęgi państwa oraz miejsce zajmowane przez państwo w strukturze stosunków międzynarodowych. Zależność polityki zagranicznej od siły wojskowej jest wprost proporcjonalna do rozmiarów tej siły. Koncepcje milit.- strategiczne w najznaczniejszym stopniu kreują politykę potęg nuklearnych.

Wytworzyło to stan tzw. odstraszania, linii polityki zagranicznej przyjętej przez St. Zjedn. w dobie konfrontacji w ówczesnym Zw. Radzieckim. Są też państwa, które w zależności od uwarunkowań wewnątrzpaństwowych lub w przypadku zagrożenia zwiększają swoje siły zbrojne. Siła militarna ma priorytetowe znaczenie, przez co warunkuje politykę zagraniczną, dla państw walczących o prawa do samostanowienia. Następny czynnik związany jest z ekonomią. Zasobność i duże rozmiary gospodarki narodowej mogą decydować o zakresie i skali pomocy udzielanej partnerom zagranicznym. Znamienną rolę odgrywa tutaj nowoczesność struktury gospodarki narodowej. Utrzymuje się pogląd, że im wyższy jest poziom rozwoju ekonomicznego danego państwa, tym większe możliwości skutecznego działania na międzynarodowej arenie gospodarczej.

Innym czynnikiem jest tożsamość narodowa - jest to czynnik wywierający wpływa na kształt polityki zagranicznej danego kraju. Jest to b. ważne z punktu widzenia obecności w środowisku międzynarodowym państw, bowiem kwestie zasadnicze, tj.: stosunek do pokoju, zbrojeń, rozbrojenia, wychowania społeczeństw to także kwestie kulturowe. Polityka powinna być realizacją dążeń narodowych. Tożsamość kulturowa każdego kraju ulega ewolucji. Ważne jest to, jak dorobek kulturowy danego państwa postrzegany jest przez inne podmioty stosunków międzynarodowych. Jeżeli jest on powszechnie akceptowany i szanowany, to odpowiednie koncepcje i strategie pozwalają wykorzystać ten fakt w polityce zagranicznej.

Ustrój, jako sposób zorganizowania społeczeństwa decyduje znacząco o obiektywnej sile narodu oraz państwa, o jego pozycji na arenie międzynarodowej, a także o skuteczności polityki zagranicznej. Obejmuje swym zasięgiem wszystkie strefy życia narodowego. Państwa o podobnych ustrojach i ideologiach funkcjonują w stosunku do siebie w silnych powiązaniach. Na polu polityki zagranicznej skłaniają się do wzajemnej, intensywnej współpracy. Zauważalne jest też preferencyjne traktowanie się przez partnerów o zbliżonych cechach systemowych. Wyjątkami są np. konflikty radz. – chiński czy chińsko – wietnamski.

Poszczególne czynniki warunkujące politykę zagraniczną państwa możemy również sklasyfikować ze względu na ich charakter na czynniki wewn. np. ustrój polityczny danego państwa i czynniki zewn. np. oddziaływanie innych państw i instytucji o ch. międzynarodowym. Inną klasyfikacją może być podział na cz. subiektywne np. realizowanie założenia doktrynalne elity rządzącej i czynniki obiektywne np. położenie państwa i jego granic.

Podobne prace

Do góry