Ocena brak

CZYN

Autor /Majeczka Dodano /12.12.2012

CZYN (gr. energeia, łac. actus, ang. act, fr. acte, niem. Tat)

Świadomie podjęte działanie lub zachowanie się człowieka, zmierzające do wywoła­nia, wytworzenia lub przekształcenia jakiegoś stanu rzeczy, stosownie do wcześniej powziętego zamiaru, pla­nu, celu lub intencji. Jego pojęciowy­mi odpowiednikami są najczęściej: uczynek, postępek, akt, działanie, czynność. Cz., najszerzej pojęty, sta­nowi przedmiot rozważań tzw. filo­zofii cz., zapoczątkowanej przez J.G-Fichtego, a rozwijanej m.in. przez: Schellinga, Euckena, Wundta. W pol­skiej myśli romantycznej był on cen­tralną kategorią filozofii: Cieszkowskiego, Libelta, Trentowskiego, Dem­bowskiego, Kamieńskiego. Teorię cz-
(ocenianego z punktu widzenia jego sprawności lub skuteczności) stanowi także -> prakseologia. Niezależnie od tego, każdy cz. ludzki - przy założe­niu, że jego sprawca działał w sposób świadomy i nieskrępowany (wolny) -może być przedmiotem wartościowa­nia moralnego. Cz. jest moralnie do­bry, gdy jest zgodny z odpowiednią normą moralną (stanowi spełnienie powinności lub obowiązku). Cz. jest moralnie naganny (niegodny, zły), gdy narusza prawo moralne, łamie pewną normę moralną, sprzeniewie­rza się moralnym powinnościom lub obowiązkom. Jeśli jakiś cz. ani nie na­rusza żadnego prawa moralnego (nie stoi z nim w sprzeczności), ani zeń nie wynika, wówczas jest cz. moral­nie obojętnym i, jako taki, nie stano­wi przedmiotu etyki, ale przedmiot in­nej teorii czynu, np. prakseologu.

Podobne prace

Do góry