Ocena brak

Czym są warzywa?

Autor /Roque Dodano /31.01.2012

Siedemdziesiąt procent masy większości świe­żych warzyw stanowi woda. Poza tym warzy­wa nie są bogate w białka i tłuszcze. Mimo to ich znaczenie w odżywianiu jest ogromne. Zawie­rają bowiem duże ilości witamin, zwłaszcza A i C. Niedobory witaminy A mogą prowadzić do tak zwanej kurzej ślepoty, czyli kłopotów z widzeniem po zmroku, w skrajnych przypadkach nawet do całkowitej utraty wzroku, czego dowodem są tysią­ce niewidomych dzieci w krajach rozwijających się. Niedobór witaminy C powoduje szkorbut, nie­bezpieczną chorobę objawiającą się głównie owrzo­dzeniem dziąseł, wypadaniem zębów i krwawie­niem błon śluzowych.
Warzywa są również źródłem niezbędnych dla życia substancji, takich jak wapń, podstawowy składnik kości i zębów, oraz żelazo, którego nie­dobór prowadzi do anemii. Warzywa dostarczają także koniecznego dla prawidłowej pracy jelit błon­nika. Są nie tylko składnikiem diety ludzi, dodaje się je też do pożywienia zwierząt oraz przetwarza na takie produkty jak krochmal, cukier, oraz inne dodatki i barwniki do artykułów spożywczych.

Warzywa dzieli się ze względu na to, które części roślin są jadalne. Najczęściej jadamy: liście (tak zwane warzywa zielone), kwiatostany, owoce, skrócone pędy, czyli cebule, łodygi i korzenie. Oddzielną grupę warzyw stanowią bulwy - do któ­rych należą ziemniaki i tropikalne ignamy.

Warzywa zielone.

Do warzyw zielonych należą m.in. kapusta, sałata, brukselka, endywia i szpinak. Niektóre warzywa z tej grupy spożywa się po ugotowaniu, inne zaś jada się na surowo w postaci sałatek. Brukselka i kapusta są ze sobą spokrewnione - obie pocho­dzą od pierwotnej dzikiej kapusty. Zawierają dużo witaminy A, B i C oraz wiele składników mine­ralnych. Tak zwana kapusta pekińska pochodzi z Chin i w rzeczywistości nie jest kapustą. Endywia pochodzi z południowo-wschodniej Azji i jest bli­sko spokrewniona z cykorią, której liście często wchodzą w skład sałatek, a z korzeni przyrządza się substytut kawy. Jednym z najpopularniejszych warzyw sałatkowych jest sałata. Pochodzi ona z Bliskiego Wschodu, gdzie uprawiano ją już 2500 lat temu. Z tego samego rejonu pochodzi również szpinak, który można jeść zarówno na surowo, jak i po ugotowaniu. Szpinak spokrewniony jest z kolei z burakiem i boćwiną.

Kwiatostany.

Do roślin warzywnych, w których jadalną częścią są kwiatostany należą między innymi kalafiory, brokuły, których główki są koloru zielonego lub czerwonego. Obie rośliny spokrewnione są z kapu­stą i uprawia się je w chłodnym, wilgotnym kli­macie. Innym warzywem z tej grupy są karczochy zwyczajne, należące do rodziny roślin złożonych, do której należą także osty. Pączki kwiatów karczo­cha zawierają jadalne łuski i rdzeń. Karczochy zwy­czajne nie powinny być mylone z kardami (tak zwane karczochy hiszpańskie), których jadalną czę­ścią są bulwy. Największym producentem karczo­chówWłochy, a kolejne miejsca zajmują Francja i Stany Zjednoczone.

Warzywa - owoce.

Do najpopularniejszych warzyw należą te, których jadalną częścią są owoce. Zaliczamy do nich mię­dzy innymi pomidory, ogórki, paprykę, bakłaża­ny, dynie i uprawiany w krajach tropikalnych piż-mian jadalny.
Bakłażany są roślinami wymagającymi dużo słońca - dopiero dojrzałe owoce są zdatne do spo­życia. Stanowią one istotny składnik diety miesz­kańców basenu Morza Śródziemnego, zwłaszcza Greków - z bakłażanów przyrządza się tradycyjną grecką potrawę, tak zwaną musakę.
Ojczyzną ogórków, tak jak wielu innych wa­rzyw, jest południowa Azja, chociaż obecnie upra­wia się je na całym świecie. To popularne warzy­wo należy do roślin dyniowatych. Ogórki jada się w stanie surowym, kiszone i konserwowe.
Piżmian jadalny, warzywo mało znane w Polsce, pochodzi z Afryki. Obecnie najbardziej popularny jest na Karaibach, gdzie wchodzi w skład trady­cyjnego lokalnego menu.
Papryka przywędrowała do Europy z Ameryki Południowej. Już w XVI wieku znana była w Hisz­panii, obecnie uprawia się ją wszędzie tam, gdzie panuje łagodny, słoneczny klimat. Na świecie popularne są dwie odmiany papryki - słodka, więk­sza, o mięsistych owocach, i chili - mniejsza i znacznie ostrzejsza w smaku, bardzo często uży­wana w kuchni meksykańskiej.
Spokrewniony z wieloma trującymi roślinami pomidor jest jednym z najpopularniejszych wa­rzyw. Podobnie jak papryka pochodzi z Ameryki Południowej i tak samo jak ona przywędrował do Europy w XVI stuleciu. Obecnie pomidory upra­wia się na całym świecie. Największymi produ­centami pomidorów są: Stany Zjednoczone, Chiny, Turcja, Egipt, Hiszpania i Włochy. Pomidory jada się na surowo oraz w przetworach (soki i koncen­traty). Wielką popularnością cieszą się sporządza­ne na bazie przecieru pomidorowego keczupy, w wielu krajach znany jest też drink alkoholowy z przyprawionego soku pomidorowego i wódki -tak zwana Krwawa Mary.

Cebulowe.

Do roślin cebulowych zaliczamy czosnek, por i ce­bulę zwyczajną. Pochodzący prawdopodobnie ze środkowej Azji czosnek ma charakterystyczny ostry smak i intensywny zapach. Najczęściej uży­wany jest jako przyprawa, choć przez długie lata w medycynie ludowej stanowił odpowiednik an­tybiotyków. Wianek czosnku zawieszony nad drzwiami miał też chronić dom przed wizytami wampirów. Obecnie bada się możliwości zastoso­wania czosnku w profilaktyce chorób serca. Znacz­nie łagodniejszy w smaku od czosnku i cebuli jest por. To warzywo z kolei najprawdopodobniej pier­wotnie uprawiano we wschodnich rejonach base­nu Morza Śródziemnego.
Do grona najpopularniejszych obecnie na świe­cie warzyw należy również cebula. Pochodzi ona z rejonów centralnej Azji, choć znaleziono ślady jej uprawy w starożytnym Egipcie. Obecnie cebulę stosuje się głównie jako dodatek do dań gorących, natomiast jej łagodniejsze odmiany dodaje się do różnego rodzaju surówek. Sok z cebuli ma właś­ciwości antyseptyczne.
Jadalne łodygi mają szparagi (młode pędy) i ka­larepa (spożywa się nadziemne zgrubienie łody­gowe, tak zwaną główkę).

Korzenie i bulwy.

Do roślin warzywnych, których jadalną częścią są zgrubione korzenie zaliczamy: buraki ćwikłowe, marchewkę, pasternak, rzodkiewkę i rzepę. Buraki ćwikłowe są jedną z odmian buraka zwyczajnego. Jednak największe znaczenie w gospodarce ma odmiana cukrowa.
Ojczyzną bogatej w karoten marchewkikraje śródziemnomorskie. Blisko spokrewniony z mar­chewką jest pasternak, który ma długie, białe jadal­ne korzenie. Z kolei intensywnie czerwony korzeń rzodkiewki chętnie używany jest przez kucharzy do ozdabiania sałatek. Rzodkiewkę można upra­wiać nawet w chłodnym klimacie, gdyż stosunko­wo dobrze znosi ona przy gruntowe przymrozki. Jest ona bardzo popularna w Japonii i Korei. Powodzeniem cieszą się tam również odmiany chińskie, które są większe i białe, a także mają ostrzejszy smak.
Najbardziej znaną bulwą na świecie jest pocho­dzący z Ameryki Południowej ziemniak. Uprawia się go obecnie w wielu rejonach świata, w niektó­rych krajach, zwłaszcza tych biedniejszych, sta­nowi on podstawę wyżywienia. Do jadalnych bulw zalicza się też ignamy i kardany.

Podobne prace

Do góry