Ocena brak

Czym jest układ krwionośny?

Autor /Stan Dodano /31.01.2012

Nasze główne źródło energii, tlen, jest transportowane do najdalszych części organizmu przez krew za pośrednictwem bardzo wydajnego systemu transportu - układu krwionośnego.

Poza dostarczaniem świeżego tlenu, krew krążąca w ludzkich żyłach dostarcza komórkom podstawowych składników odżywczych, a zabiera potencjalnie szkodliwe produkty przemiany materii, łącznie z dwutlenkiem węgla. Ten proces dostawczo-odbiorczy musi trwać nieprzerwanie: średnich rozmiarów dorosły człowiek ma 5 litrów krwi, która w najlepszym razie może zawierać litr tlenu, co wystarcza na przeżycie zaledwie czterech minut w czasie odpoczynku, a jednej minuty w okresie dużej aktywności. Zresztą krew nie może pozostawić całego tlenu w tkance, zatem - tuż po dotarciu na miejsce przeznaczenia i zabraniu produktów przeznaczonych do wydalenia - musi kontynuować podróż po świeże dostawy.
W celu dotarcia do wszystkich części organizmu krew potrzebuje bardzo sprawnego systemu transportu. Na szczęście ma taki system do dyspozycji - jest nim układ krwionośny. Jego najważniejszym elementem jest ludzkie serce.

Serce składa się z dwóch oddzielnych mięśniowych pomp, prawej i lewej. Prawa pompa wtłacza krew do płuc, gdzie zostaje utlenowana. Następnie powraca do lewej strony serca, skąd wyrusza w podróż wokół reszty organizmu.

Utlenowana krew płynie przez grubościenne naczynia krwionośne zwane tętnicami. Tętnice dzielą się na mniejsze odgałęzienia - tętniczki, posiadające mocne ściany mięśniowe, rozszerzające się i kurczące zgodnie z rytmem przepływu krwi. Tętniczki rozgałęziają się jeszcze bardziej, a najmniejsze z nich noszą nazwę naczyń włosowatych, o przekroju zaledwie jednej setnej milimetra, lecz będących jedynymi miejscami, w których krew może wykonać swoje zadanie.

Naczynia włosowate, w przeciwieństwie do reszty układu krwionośnego, przepuszczają płyny, więc wymiana tlenu i składników odżywczych na uboczne produkty przemiany materii może odbywać się przez ich ścianki. Całkowita powierzchnia ścianek naczyń włosowatych w organizmie ludzkim wynosi ponad 6000 metrów kwadratowych - jest to zbyt wiele, by wszystkie jednocześnie można było napełnić krwią. Naczynia włosowate otwierają się i zamykają w zależności od tego, czy jest to w danym momencie potrzebne.

Po oddaniu tlenu krew nabiera ciemniejszego koloru i musi powrócić do płuc, w których pozbędzie się niepotrzebnych produktów przemiany materii i otrzyma kolejną porcję tlenu. Z naczyń włosowatych przepływa do trochę większych naczyń krwionośnych, zwanych żyłkami, które z kolei przechodzą w żyły, prowadzące krew do samego serca.

Ściany żył mają specjalną wyściółkę, która cyklicznie się fałduje, tworząc jednostronne zastawki. Zastawki zmuszają krew do płynięcia w kierunku serca i uniemożliwiają jej cofanie się do tkanek. Po dotarciu do serca odtlenowana krew zostaje przepompowana przez tętnice płucne do naczyń krwionośnych' znajdujących się w płucach. Dwutlenek węgla zostaje usunięty z organizmu przy wydechu, a tlen wciągnęty z wdechem. Nowo utlenowana krew wraca gęstą siecią żył płucnych do serca i ponownie rozpoczyna swą wędrówkę.

Podobne prace

Do góry