Ocena brak

Czym jest parlament? Wymień i scharakteryzuj jego funkcje

Autor /Tolislaw Dodano /26.04.2012

 

Parlament jest jednym z najważniejszych organów państwa. Wybierany jest w wyborach powszechnych na czas określony, czyli kadencję ( najczęściej cztery lub pięć lat). Parlament nazywany jest zgromadzeniem przedstawicielskim, gdyż tworzą go wybrani w wyborach przedstawiciele ludu. Jako całość uważany jest za reprezentację narodu i dlatego, posiadając niezwykle silną legitymację demokratyczną, to on właśnie zostaje upoważniony do ustanowienia i modyfikacji ustroju danego państwa.

Podstawową funkcją parlamentu reprezentującego we współczesnych państwach demokratycznych władzę ustawodawczą, jest tworzenie prawa. Parlament spełnia także wiele innych funkcji:

  • nadanie ustroju ( funkcja ustrojodawcza), parlament nadaje państwu ustrój przez uchwalenie nowej konstytucji albo wprowadzenie poprawek do konstytucji już istniejącej.

  • Stanowienie prawa (funkcja ustawodawcza), parlament w ramach swych konstytucyjnych uprawnień przygotowuje projekty ustaw i uchwala je.

  • Funkcja legitymizacyjna, parlament jako organ państwowy posiadający najsilniejsze uprawomocnienie demokratyczne w sposób pośredni lub bezpośredni autoryzuje decyzje innych organów państwa, czasem przejmując także odpowiedzialność za ich decyzje.

  • Zarządzanie finansami państwa, parlamenty często powstawały gdy władca chciał uzyskać zgodę na nowe podatki i do dziś strzegą one swego uprawnienia do podejmowania najważniejszych decyzji dotyczących finansów publicznych. Obecnie swoje uprawnienie realizują przede wszystkim poprzez uchwalenie ustawy budżetowej, tzn rocznego planu dochodów i wydatków państwa. Budżet najczęściej przygotowuje rząd, ale to od parlamentu zależy ostatecznie czy zostanie on przyjęty.

  • Powoływanie i odwoływanie rządu, nie każdy parlament ma to uprawnienie, jednak w większości państw europejskich to parlament decyduje o powołaniu rządu i może doprowadzić do jego upadku.

  • Funkcja kontrolna parlamenty mają zwykle prawo do nadzorowania pracy rządu przez prawo posłów do zgłaszania interpelacji ( pytanie na piśmie, a odpowiedź członka rządu może stać się podstawą debaty parlamentarnej) i zapytań z żądaniem uzyskania wyjaśnień co do planów bądź działań rządu w danej sprawie. Oznaką silnej kontroli parlamentu nad rządem jest możliwość formułowania np. przez komisje parlamentarne, dezyderatów zalecających podjęcie bądź wstrzymanie przez rząd konkretnych działań. (w Polsce nie są one dla rządu zobowiązujące).

  • Funkcja sądownicza. Niekiedy parlament ( a właściwie jedna z jego izb) spełnia też funkcję sądu wobec osób piastujących najwyższe stanowiska państwowe np. prezydenta czy członków rządu. W Polsce Trybunał Stanu sądzi wyżej wymienionych, jest on osobnym organem, niezależnym od parlamentu, ale to parlament powołuje jego sędziów, oraz decyduje o skierowaniu sprawy do Trybunału Stanu.

  • Funkcja kreacyjna. Powoływanie nowych instytucji a także dokonywanie wyboru kandydatów na najważniejsze stanowiska w państwie. W Polsce np. Sejm wybiera członków Trybunału Konstytucyjnego oraz powołuje za zgodą Senatu prezesa Najwyższej Izby Kontroli i Rzecznika Praw Obywatelskich.

Podobne prace

Do góry