Ocena brak

Czym jest leasing

Autor /mocher Dodano /24.03.2011

Jest szczególną formą finansowania inwestycji, umożliwiającą inwestorowi dostęp do dóbr inwestycyjnych bez konieczności angażowania dużych środków na ich zakup. Umowa leasingu oparta jest na konstrukcji odpłatnego użytkowania lub używania rzeczy przez leasingobiorcę bez tytułu własności. Przez cały czas trwania umowy leasingu przedmiot pozostaje własnością leasingodawcy, natomiast leasingobiorca płacąc opłaty leasingowe i nie dokonując zakupu użytkowanej rzeczy wykorzystuje ją dla swoich celów gospodarczych.

Prawidłowa konstrukcja umowy leasingowej korzystna jest zarówno dla leasingobiorcy jak i dla leasingodawcy, jednakże nie tylko różnice w stopach opodatkowania jaki i innych czynnikach związanych z opodatkowaniem zachęcają potencjalne przedsiębiorstwa do korzystania z tej metody finansowania. Taki rodzaj finansowania korzystny jest np. w przypadku gdy przedsiębiorstwo bierze w leasing sprzęt zaawansowany technologicznie, którego okres starzenia jest bardzo krótki.

Gdyby przedsiębiorstwo ten sam sprzęt zakupiło za własne środki finansowe naraziłoby się na problem iż po krótkim czasie urządzenie to stanie się bezużytecznym, a duże wydatki środków finansowych na jego zakup mogą zachwiać równowagą finansowa danego przedsiębiorstwa. Firmy często skłaniają się również do transakcji leasingowych gdyż po prostu nie są one w stanie sfinansować zakupu urządzeń i sprzętów z własnych środków. Pierwsza umowa, która wykorzystywała konstrukcję prawną nazwaną leasingiem zawarta została w Stanach Zjednoczonych w 1877 r., spółka Bell Tełephon Company z Nowego Yorku oprócz sprzedaży aparatów telefonicznych, zaczęła udostępniać je klientom za okresową opłatę. Pomysł ten wykorzystała w 1952 r.

Spółka United States Leasing Corporation z siedzibą w San Francisco, która jako pierwsza założyła przedsiębiorstwo, gdzie przedmiotem działalności były transakcje leasingowe. Do korzyści przemawiających za leasingiem zaliczyć można: stworzenie dodatkowego źródła finansowania zewnętrznego firmy, uzyskanie możliwości korzystania z prawa własności przedmiotów bez konieczności ich nabywania, dobre zabezpieczenie finansującego poprzez prawo własności do przedmiotów leasingu, zwolnienie części środków kapitałowych leasingobiorcy przeznaczonych w razie nie korzystania z leasingu na zakup innych środków, możliwość osiągania dużych zysków i korzystnych lokat kapitałowych poprzez firmy leasingowe oraz oszczędności podatkowe.

Natomiast czynnikami niekorzystnymi w transakcjach leasingowych są: koszty leasingu związane z oprocentowaniem kredytów bankowych, od których zazwyczaj są wyższe, utrata wartości rynkowej przedmiotu leasingu i problem z ich upłynnieniem w połączeniu z korzystną ceną. Zazwyczaj jednak obydwie strony transakcji starają się maksymalnie ograniczyć ryzyko i maksymalizować korzyści wynikające z leasingu. Pojęcie leasingu pochodzi od anglo - amerykańskiego słowa „to lease" co oznacza wynajmować, wydzierżawiać. W obrocie gospodarczym umowa leasingu w najszerszym znaczeniu oznacza transakcje polegającą na oddaniu poprzez leasingodawcę, leasingobiorcy rzeczy do korzystania za opłatą na różnych warunkach.

Wszystkie typy umów leasingu stanowią o odpłatnym użytkowaniu rzeczy, co oznacza, że leasingodawca oddaje do użytku wraz z przeniesieniem odpowiedzialności za korzystanie poprzez leasnigobiorcę pewne dobra majątkowe. Leasingobiorca w zamian zobowiązuje się uiszczać opłaty za korzystanie z przedmiotu leasingu. Dokładne określenie praw i obowiązków stron zależy od konkretnej umowy leasingowej. Leasing może występować w różnych formach do najbardziej znanych zaliczyć można: leasing operacyjny, leasing finansowy lub kapitałowy, umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego tzw. Sale and leaseback, oraz leasnig kombinowany. Konstrukcję transakcji natomiast podzielić możemy na leasing bezpośredni i pośredni. Leasing bezpośredni obejmuje umowy, w których sam producent oddaje wytworzone przez siebie środki produkcji do korzystania w zamian za zapłatę czynszu.

Dla leasingobiorcy ta forma jest korzystna w przypadku gdy bierze on środki w leasingu na korzystniejszych warunkach niż w transakcji leasingowej z udziałem pośrednika (firmy leasingowej). Leasingodawca tym sposobem zapewnia sobie większy zbyt na swoje produkty. Producenta w transakcji reprezentować może firma handlowa będąca jego przedstawicielem. Inną formą jest leasing pośredni, który charakteryzuje się uczestnictwem podmiotu pośredniczącego (w transakcji występują co najmniej trzy podmioty). Pośrednikiem jest firma leasingowa, która wynajmuje maszyny i urządzenia nie będąc ich producentem. Funkcję przedsiębiorstwa leasingowego może pełnić oprócz firm leasingowych: bank, firmy ubezpieczeniowe i fundusze. Jedną z głównych cech w aspekcie ekonomicznym owej transakcji jest finansowanie działalności inwestycyjnej.

Przedsiębiorstwa często nie posiadają środków finansowych na pokrycie danego przedsięwzięcia dlatego też często korzystają z kredytu rzeczowego w formie leasingu. Przedsiębiorstwo leasingowe zakupuje od producenta maszyny, którymi jest zainteresowany klient, następnie przekazuje ją jemu w używanie zachowując przy tym prawo własności i pobierając za to opłaty. Konstrukcja leasingu pośredniego umożliwia pojawianie się dodatkowych instytucji jak banki i instytucje kredytowe refinansujące działalność leasingodawcy, prawie konieczna ich obecność staje się w przypadku transakcji na znaczne kwoty tzw. Leveraged lease (leasing popierany lub lewarowy).

Przy kalkulowaniu opłacalności transakcji dla użytkownika, w leasingu pośrednim zawsze należy uwzględnić prowizję pośrednika transakcji. Jest to forma stosunkowo droga w kredytowaniu. Jednak niekiedy jest to jedyny sposób wejścia w posiadanie kosztownych dóbr. W obrocie gospodarczym w wyniku skomplikowanych cech i obowiązków stron trudno jest podporządkować umowę leasingu jako umowę kodeksową. Z prawnego punktu widzenia można wyróżnić odrębne rodzaje umów jak leasing operacyjny, finansowy oraz kombinowany. Leasing operacyjny często nazywany zwykłym lub usługowym. Leasingodawca czyli właściciel sprzętu ma obowiązek utrzymywania w sprawności i naprawiania sprzętu oraz jego ubezpieczenia będącego przedmiotem leasingu tzw. fuli service and maintenance lease (leasing z pełną obsługą), a koszt tego pokrywany jest z opłat leasingowych.

Świadczenia leasingodawcy uwzględnione są w ratach leasingowych lub na zasadzie umowy równolegle zawieranej z umową leasingowa. Jedną z podstawowych cech leasingu operacyjnego jest możliwość wypowiedzenia umowy przez strony przed upływem terminu poprzez zawarcie w umowie tzw. klauzuli unieważniającej, która ma zastosowanie w przypadku szybkiego starzenia technologicznego przedmiotu leasingu, gdy po krótkim czasie staje się on bezużyteczny lub jeśli profil działalności przedsiębiorstwa zostaje zmieniony. Zazwyczaj również ustala się dodatkowo minimalny okres używania danego przedmiotu leasingu. Poza tym jeśli klauzula nie stanowi inaczej strony mogą odstąpić od umowy w dowolnym terminie. Z tego udogodnienia często korzysta się w przypadku leasingu komputerów, urządzeń telekomunikacyjnych, wyposażenia biurowego i sprzętu medycznego. Umowy tego typu zawierane są na bardzo krótkie okresy: kilka miesięcy lub nawet tygodni maksymalnie do trzech lat (shotr-term lease). Inną ważną cechą tego rodzaju leasingu jest fakt, iż nie jest on całkowicie amortyzowany.

Płatności wymagane umową leasingowa nie wystarczają do pokrycia pełnego kosztu sprzętu. Jednak po zakończeniu okresu eksploatacyjnego przedmiot charakteryzuje się ciągle dużą wartością użytkową tym samym leasingodawca stara się przekazać go innym leasingobiorcom lub po prostu sprzedać. Leasing operacyjny w większości przypadków jest leasingiem bezpośrednim (direct lease), charakterem prawnym jest on zbliżony do umowy najmu lub dzierżawy.

Innym rodzajem umowy leasingowej jest leasing finansowy zwany też kapitałowym, podstawową cechą tego leasingu jest chęć dążenia leasingobiorcy do uzyskania środków inwestycyjnych, bez zaangażowania własnego kapitału na zakup dóbr. Z drugiej strony leasingodawca dąży do osiągnięcia zysku poprzez odpłatne udostępnianie nowoczesnych maszyn i urządzeń. Rodzaj tej umowy opiera się on na zasadzie, że leasingobiorca nie ma możliwości wypowiedzenia umowy najmu w okresie jej obowiązywania bez konsekwencji finansowych.

Jednak jeśli najemca chce rozwiązać umowę przed terminem musi zapłacić wszystkie raty czynszu. Charakter tej umowy jest długookresowy i dotyczy dóbr nietypowych i o dużej wartości. Leasingobiorca może stać się właścicielem dzierżawionego obiektu lecz wymaga to zapisu w umowie, jest to tak zwana opcja zakupu, w której przenosi się prawo własności przedmiotu leasingu na leasingobiorcę po upływie obowiązywania umowy. Inną ważną cechą tego leasingu jest fakt iż jest on w pełni amortyzowany tzn. leasingodawca otrzymuje płatności równe pełnej cenie przedmiotu leasingu powiększonej o zysk z tej transakcji, umowa z pełnym zwrotem kosztów zwana jest „Full Payout lease". Przy częściowym zwrocie kosztów takiego leasingu mówi się o Non full payout lease".

Stopa dochodu leasingodawcy przybliżona jest do oprocentowania jakie leasingobiorca musiałby zapłacić za zabezpieczenie kredytu terminowego. Okres trwania takiego rodzaju umów zazwyczaj uzależniony jest od okresu amortyzacji leasingowanego dobra. Z reguły wynosi on 75 do 90% okresu użytkowania danego dobra, czasowo umowy zawierane te są na okres 3-10 lat. Leasingodawca ma zazwyczaj możliwość odnowienia umowy leasingowej po zmniejszonej cenie po zakończeniu okresu obowiązywania umowy podstawowej. Leasingobiorca zazwyczaj przy tym rodzaju umowy ponosi koszty płacenia podatku majątkowego oraz koszty ubezpieczenia przedmiotu leasingu. Charakter tej umowy stawia leasingodawcę w wysoce korzystnej sytuacji, gdyż poprzez zastosowanie szeregu klauzul zastrzega sobie prawo, iż w przypadku odstąpienia od umowy strony wynajmującej poniesie ona koszty związane z wcześniejszym wygaśnięciem umowy.

Innym celem takiej umowy jest włączenie przedmiotu leasingu poprzez okres trwania umowy w skład przedsiębiorstwa leasingobiorcy. Po tym okresie umowa nie przewiduje dalszego wykorzystania przedmiotu gdyż traktuje się go jako zużytego ekonomicznie, który nie przedstawia żadnej wartości z ekonomicznego punktu widzenia. W leasingu finansowym konstrukcja transakcji zazwyczaj występuje w formie leasingu pośredniego czyli z udziałem firmy leasingowej. Umowy w leasingu finansowym zazwyczaj kończą się sprzedażą środka leasingu leasingobiorcy za minimalną wartość danej rzeczy. Użytkownik ponosi wtedy ryzyko dopłaty do przedmiotu leasingu lub otrzymuje nadwyżkę jeśli rzecz sprzedana jest powyżej wartości końcowej danej rzeczy. Przedmiotem umów leasingu finansowego są głównie specjalistyczne maszyny i urządzenia, ciągi produkcyjne, elementy wyposażenia, a umowy zawierane są na znaczne kwoty.

Tym samym nieodłącznym elementem zawierania umów w leasingu finansowym są długie negocjacje stron transakcji. Jeszcze innym rodzajem umowy leasingowej jest tzw. umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego (sale and leaseback). Istotą tej transakcji jest powiązanie umowy leasingu z poprzedzeniem jej umową sprzedaży. Leasingobiorca sprzedaje nabyte przez siebie środki firmie leasingowej, przy jednoczesnym zastrzeżeniu w umowie warunków i praw do dalszego użytkowania obiektów. Sprzedaż połączona z leasingiem zwrotnym jest podobna do leasingu finansowego z tą różnicą, że aktywa będące przedmiotem leasingu są zazwyczaj używane, a nie nowe, leasingodawca kupuje je natomiast od przyszłego leasingobiorcy. Rodzaj takiej umowy może być postrzegany jako szczególny przypadek leasingu finansowego.

Bardzo często przedmiotem tego leasingu stają się budynki i grunty. Sale and leaseback spełnia dużą rolę kredytową, firmy będące w sytuacjach zachwiania płynności finansowej mogą sprzedawać własne aktywa zwiększając przy tym jednocześnie swoją płynność płatniczą. Leasingobiorca zwiększa swoje środki obrotowe, dzięki którym może osiągać szybszy dochód przy jednoczesnym korzystaniu ze zbytych środków trwałych. Leasingodawca w wyniku zakupu środków staje się ich właścicielem, a udostępniając je pobiera opłaty leasingowe. W dzisiejszych czasach przedmiotem leasingu stają się coraz to nowe rzeczy, a forma umów leasingowych trudna jest do przyporządkowania konkretnie jednej, dlatego coraz częściej mówi się o leasingu kombinowanym. Jest to łączenie elementów np.: leasingu operacyjnego z elementami leasingu finansowego.

To jaki rodzaj leasingu wybierze dane przedsiębiorstwo, będzie miało znaczący wpływ na rozmiary jego przyszłej działalności gdyż coraz częściej leasingi zawierane są na znaczne kwoty, i coraz więcej przedsiębiorstw przekonuje się do tej formy finansowania zewnętrznego działalności przedsiębiorstwa. W normach prawa handlowego niektórych państw można znaleźć regulacje prawne umów leasingowych dotyczących głównie: zasad działalności kredytowej w umowach leasingu, prawa podatkowego, prawa celnego, ochrony interesów leasingodawców i leasingobiorców oraz zasad odpowiedzialności. Za najbardziej reprezentatywne kraje pod względem transakcji leasingowych uznaje się: Niemcy, Wielką Brytanię, USA, Francję oraz Belgię i Włochy. W Polsce leasing jest umową nienazwaną (sui generis) w świetle polskiego prawa zobowiązań.

Podobne prace

Do góry