Ocena brak

Czym jest demokracja?

Autor /Norbert999 Dodano /04.01.2012

Czym jest demokracja? Jakie musi spełniać kryteria ustrój polityczny, żeby nazwać go demokratycznym? Kwestią istotną z punktu widzenia społeczeństwa, jest pytanie o to: gdzie i w jaki sposób znajduje się jakiś ideał demokracji. Jeżeli weźmiemy pod uwagę kraje demokratyczne, kraje które są kolebką demokracji – Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, systemy polityczne tych państw są zupełnie różne. Zatem demokracja nie jest to system polityczny. Okazuje się, że zarówno demokracją może być monarchia, jak i system prezydencki, kanclerski, gabinetowo-parlamentarny albo system mieszany. Jeśli chodzi o wybory, czy demokracja oznacza, że wszyscy mają prawo do głosowania. Słowo demokracja oznacza rządy ludu – demos.

Demokracja w swych korzeniach w starożytnej Grecji była demokracją zupełnie inną niż dzisiaj. Była to demokracja bezpośrednia – z możliwością głosowania, zabierania głosu w każdej sprawie przez każdego uprawnionego obywatela. Dzisiaj okazuje się, że demokracja ateńska, która jest kolebką naszego systemu, nie spełnia ona żadnych standardów demokracji. Demokracja ateńska, w dzisiejszych czasach byłaby dyktaturą większości pewnej grupy – prawa głosu nie miały kobiety, ani nieobywatele Aten, czy niewolnicy.

Demokracja ateńska – rządy większości, czyli wystarczyłoby 51% głosów w danej sprawie, nie uwzględniając opinii pozostałych 49%, czyli większość dyktowała warunki. Okazuje się zatem, że demokracja to wcale nie są rządy większości. Pojęcie demokracji jest dużo bardziej skomplikowane. Obecna demokracja jest demokracją liberalną, nie było by demokracji, gdyby nie myśl liberalna. To liberałowie powiedzieli, że demokracja to rządy większości, ale z poszanowaniem praw mniejszości. W przeciwnym przypadku mamy do czynienia z dyktaturą większości. Ta koncepcja powstała w Wielkiej Brytanii, ale zrealizowana została w Stanach Zjednoczonych. Koncepcja liberalna demokracji mówiła: większość może wszystko ustalać, z wyjątkiem tego, że nie może łamać praw naturalnych – prawa wolności, własności i prawa do życia.

Z drugiej strony demokracja nie może być niestabilna – zawsze będą łamane prawa jakiejś mniejszości. Zatem trzeba problem wypośrodkować.

W latach 70 i 80 na kanwie społeczeństwa obywatelskiego zaczęto głosić hasło powrotu do korzeni greckich, czyli powrotu do demokracji bezpośredniej. Powstała teoria, że trzeba tworzyć demokrację partycypacyjną, która rozumiana była jako powrót do korzeni greckich. Jak tworzyć taką demokrację, gdzie społeczeństwo przykładowo ma kilkadziesiąt milionów ludzi? Na pocz. lat 90 powstała myśl w Stanach Zjednoczonych, że obecnie mamy możliwość tworzenia demokracji partycypacyjnej, biorąc pod uwagę rozwój technologiczny. Zostaje przełamana najważniejsza bariera. Zaczęto się zastanawiać, czy jest możliwa demokracja partycypacyjna elektroniczna. Zakładając, że każdy ma dostęp do internetu, istnieje możliwość bieżącego aktywnego uczestniczenia poprzez referenda w życiu politycznym. Technologicznie takie rozwiązanie jest możliwe. Jest to powrót do partycypacji, a więc do demokracji bezpośredniej. Jednak partycypacjoniści sami zaczęli krytykować taką formę demokracji: zarzucano, że była by to dyktatura większości; znaleziono wartość w demokracji pośredniej – demokracja pośrednia rozwiązuje problem kompetencji.

Parlament powinien być odzwierciedleniem społeczeństwa. Okazuje się, że demokracja pośrednia nie jest ograniczeniem demokracji, ograniczeniem naszego faktycznego wpływu na rządy, a wręcz podwyższa jakość tej demokracji – w przeciwnym razie brak kompetencji byłby wyznacznikiem prawa. O prawie nie decydowałoby jego faktyczna adekwatność. Nastąpiłoby spiętrzenie niekompetencji. Niezwykle istotnym elementem demokracji, który ma miejsce w czasie debat parlamentarnych, jest wypracowanie konsensusu. W demokracji sednem jest konsensualny charakter demokracji. To dochodzenie do konsensusu jest na dwóch płaszczyznach: medialnej i parlamentarnej, gdzie zawsze musi dojść, do jakiegoś kompromisu. Innymi słowy demokracją jest ciągłe wypracowywanie kompromisu w debacie publicznej, na poziomie parlamentarnym i medialnym.

Hasło demokracji partycypacyjnej (uczestniczącej) cały czas istnieje, lecz na poziomie aktywnego uczestnictwa w życiu samorządowym, lokalnym, w życiu publicznym – w debacie publicznej, gdzie aktywny obywatel to obywatel, który daje wyraz swoim poglądom. Powinny istnieć stowarzyszenia, które „forsują” dany problem. Brak aktywnego uczestniczenia jest problemem niedojrzałej demokracji.

Demokracja to nie jest tylko i wyłącznie trójpodział władzy, to nie jest tylko wybór jakiegoś systemu politycznego; demokracja nie istnieje, gdy tylko zapewnione są uczciwe wybory, tzn. nie ma manipulacji. Manipulacja może odbywać się poprzez zmonopolizowanie mediów, poprzez zmanipulowanie opinią publiczną. Prawdziwa demokracja polega się na istnieniu wolnej opinii publicznej. Np. demokracja sterowana istniej w Rosji. Walka o demokrację to jest walka o wolną opinię publiczną. Obecnie na świecie istnieje problem globalizacji mediów. Poprzez monopolizacje mediów dochodzi do zafałszowania przekazów informacyjnych. Opinia publiczna to jest pewien dynamiczny proces, składający się na scalanie różnych, pojedynczych opinii, które poprzez ścieranie się, powodują, że są wypracowane jakieś opinie w społeczeństwie.

Opinie publiczną definiuje się jako opinie w sprawach interesujących społeczeństwo, ważnych dla społeczeństwa. Wg. Deutscha opinia publiczna tworzy się poprzez spływanie opinii z góry do dołu, tworzy model kaskadowy, gdzie opinia spływa od elit społeczno-ekonomicznych, są to elity najbardziej opiniotwórcze, ta opinia spływa na elity polityczne, następnie jest wysyłana do mediów, które przekazują opinię niżej do przywódców opinii – to osoby zaangażowane w życie społeczno-polityczne. Osoby te kreują pewne opinie, które przekazywane są do niższych warstw. Jednak wg Deutscha nie jest to jedyny kierunek. Na każdy z tych poziomów może daną informację przyjąć i przekazać dalej, ale może też ją przyjąć i przetworzyć, lub niezgodzie się z daną opinią. W ten sposób opinia może przejść z dołu do góry, Deutsch określa to jako wrzenie, ścieranie się opinii.

Reasumując – czym jest demokracja?

demokracja współczesna to rządy większości przy poszanowaniu praw mniejszości

demokracja to rządy przy zachowaniu trójpodziału władzy, przy zachowaniu uczciwej

kampanii wyborczej;

w konwencję uczciwej kampanii wyborczej wchodzi wolna opinia publiczna.

Podobne prace

Do góry