Ocena brak

Czy można skutecznie pomagać osobom z dysleksją rozwojową?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Dysleksja rozwojowa nie jesl chorobą, która się rozwija - jak to błędnic interpretują niektórzy. Pomoc, której należy udzielić w dysleksji rozwojowej, ma charakter pedagogiczny i psychologiczny. Całość oddziaływań pedagogicznych stosowanych wobec dzicci ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu obejmuje się nazwą terapii pedagogicznej. Nauczyciel terapeuta to pedagog o specjalistycznym przygotowaniu zdobytym na kursach kwalifikacyjnych (w wojewódzkich ośrodkach metodycznych) i na studiach podyplomowych.

Oddziaływania terapeutyczne mają charakter zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, co oznacza, że są one ukierunkowane na usprawnianie zaburzonych funkcji (korekcja) i na wspomaganie funkcji dobrze rozwijających się (kompensacja), aby te właśnie mogły stać się wsparciem dla funkcji zaburzonych lub mogły je zastąpić. Ten rodzaj oddziaływań można w niektórych przypadkach wspierać farmakologicznie, o czym indywidualnie decyduje lekarz - neurolog, psychiatra dziecięcy, pediatra (np. podając nootropil). Przede wszystkim konieczna jest praca rodziców z dzieckiem, kierowana przez nauczyciela terapeutę. W wielu wypadkach dziecko wymaga również pomocy psychologicznej w formie psychoterapii, która ma mu ułatwić radzenie sobie z problemami emocjonalnymi, podniesienie samooceny, samopoczucia i wiary we własne siły.

System pomocy terapeutycznej w Polsce nie funkcjonuje dobrze z powodu braku dostępności wszystkich form pomocy, które się nań składają. Przedstawiono go jako system pięciopoziomowy, odpowiadający potrzebom dzieci o różnym stopniu nasilenia trudności w czytaniu i pisaniu. Oto jego charakterystyka:

•    Pierwszy poziom: pomoc rodziców pod kierunkiem nauczyciela. Dzieciom o stosunkowo niewielkich trudnościach w nauce wystarcza pomoc nauczyciela szkolnego. Nauczyciel, na podstawie opinii psychologa i pedagoga z paradni psychologiczno-pedagogicznej oraz zawartych w niej wskazań, realizuje postulat indywidualizacji nauczania, budując zindywidualizowany program wymagań wobec ucznia z dyslcksją. Zleca dodatkowe ćwiczenia korckcyjno--kompensacyjne wykonywane w szkole - podczas lekcji i w domu pod opieką rodziców, z którymi pozostaje on w ścisłej współpracy. Pomocne w ustaleniu programu pracy z uczniem są liczne podręczniki z zakresu terapii pedagogicznej, z których pierwszy, autorstwa B Zakrzewskiej, wydano już w 1976 r W wypadku trudności nauczyciel zasięga rady metodyka w wojewódzkim ośrodku metodycznym.

•    Drugi poziom: zespól korekcyjno-kompensacyjny. W przypadku bardziej nasilonych trudności proponuje się uczniom dyslektycznym udział w zajęciach w zespole korekcyjno-kompensacyjnym w szkole. Zajęcia te powinny być prowadzone w gabinecie terapii pedagogicznej przez nauczyciela terapeutę o specjalistycznym przygotowaniu na kursach terapii pedagogicznej.

•    Trzeci poziom: terapia indywidualna. Dzieci, które wymagają indywidualnej i bardziej pogłębionej pomocy terapeutycznej uczęszczają na zajęcia do poradni psychologiczno-pedagogicznych.

•    C zwarty poziom: klasy terapeutyczne. Klasy te funkcjonują w tzw. szkołach masowych od lal osiemdziesiątych, początkowo jako klasy eksperymentalne. Na mocy zarządzenia nr 15 z 25 maja 1993 r. (DzU 1993, nr 6, poz 19) ministra edukacji narodowej, które dotyczy zasad udzielania uczniom pomocy psychologicznej i pedagogicznej, klasy te mogą powstawać w szkołach na wniosek zainteresowanych osób (nauczyciel, psycholog, rodzice). Realizowane są w nich autorskie programy dydaktyczne, które obok obowiązującego programu nauczania (co najmniej tzw. programu minimum) zawierają oddziaływania z zakresu terapii pedagogicznej. W Toruniu klasy te funkcjonują w ramach szkoły podstawowej, która ma charakter szkoły terapeutycznej (dyrektor i opiekun naukowy dr J. Jastrząb).

•    Piąty poziom: stacjonarne oddziały terapeutyczne. Dzieci wymagające intensywnej i długotrwałej lerapii przebywają w takich oddziałach od kilku miesięcy do roku (weekendy spędzają w domu), Oddziały działają w Hele-nowie i Józefowie pod Warszawą, W Lodzi islnieje Oddział Dzienny dla Dzieci Nerwicowych i Dyslektycznych, funkcjonujący w ramach służby zdrowia. W Przytoku kolo Zielonej Góry całoroczną opieką objęte są dzieci z trudnościami w uczeniu się o różnym podłożu, zaniedbane wychowawczo.

Pomocy terapeutycznej należy poszukiwać:

- w poradni logopedycznej, jeśli dziecko w wieku ponicmowlęcym i przedszkolnym wykazuje opóźnienia rozwoju mowy,

u nauczyciela przedszkola i klasy zerowej, który powinien wskazać, jak wspierać rozwój dziecka z objawami tzw. ryzyka dysleksji,

u nauczyciela, wychowawcy i pedagoga szkolnego w szkole, w poradni psychologiczno-pedagogicznej,

w oddziale Polskiego Towarzystwa Dyslcksji (w Polsce działa 60 oddziałów, we współpracy z Zarządem Głównym PTD, który ma swą siedzibę w 80-343 Gdańsku, ul. Pomorska 68).

Przedstawiony system pomocy terapeutycznej obejmuje opieką głównie dzieci z klas od pierwszej do trzeciej. Ze względu na problem pomocy uczniom starszym powstała Poradnia Diagnostyczno-Terapeutyczna Polskiego Towarzystwa Dysleksji w Gdańsku, która podjęła terapię indywidualną i grupową nie tylko uczniów poziomu nauczania początkowego, ale również uczniów klas starszych, uczniów szkól ponadpodstawowych, a nawet studentów. W ostatnich latach zaczęły również pojawiać się terapeutyczne klasy i szkoły na poziomic ponadpodstawowym. Pierwszą tego typu placówkąjcsl Ogólnokształcące Liceum Programów Indywidualnych w Gdańsku, które działa od 1992 r Umożliwia ono młodzieży o nicharmonijnym rozwoju i jednostronnych uzdolnieniach naukę według indywidualnego programu, uwzględniającego ich zainteresowania, ich tzw. mocne strony oraz trudności, zapewniając jednocześnie terapię pedagogiczną.

Nadal otwartym problemem jest pomoc edukacyjno-tcrapcutyczna dla dzicci tzw, ryzyka dysleksji, czyli dzicci o dysharmonijnym rozwoju psychoruchowym w przedszkolach oraz dla uczniów klas zerowych, gdzie uczy się czytania. Podstawy prawne prowadzenia zajęć korekcyjno-kompensacyjnych w przedszkolu zawiera cytowane już zarządzenie nr 15 z 1993 r. ministra edukacji narodowej ponowione w 2001 r., brak jesl jednak środków finansowych na realizację tych postulatów i brak pomysłowości samych placówek. Dzicci, które nie otrzymują specjalistycznej pomocy mogą przeżywać niepowodzenia szkolne już w wieku przedszkolnym.

Uzupełniające formy pomocy w dysleksji to kolonie letnie i lurnusy terapeutyczne dla dzicci oraz obozy terapcutyczno-rckreacyjne dla młodzieży, organizowane głównie przez oddziały Polskiego Towarzystwa Dysleksji.

Do góry