Ocena brak

Czosnek pospolity

Autor /florida Dodano /21.02.2013

Czosnek jest powszechnie znaną rośliną cebulową, należącą do rodziny Liliowatych (Liliaceae).Pochodzi ze stepów środkowoazjatyckich. Znany był już od czasów przedhistorycznych.Stopniowo rozpowszechnił się i stał się uniwersalną niemal przyprawą. W starożytnym Egipciebył jednym z głównych składników pożywienia ludności. Obecnie jest uprawiany w licznychkrajach, także w Polsce, jako roślina przyprawowa i lecznicza.

Czosnek pospolity jest rośliną wieloletnią, wykształcającą organ podziemny - kulistą cebulęzłożoną, średnicy około 4 cm, z nielicznymi nitkowatymi korzeniami przybyszowymi. Z cebuliwyrasta prosta łodyga z obejmującymi ją pochwiastymi liśćmi, równowąskimi, płaskimi, około1 cm szerokimi. Na szczycie wykształca się kwiatostan w postaci pozornego baldacha, otulonegoprzed kwitnieniem błoniastą okrywą. Zawiera on drobne, różowo-białe kwiaty oraz małecebulki do 1 cm długie. Owocem jest torebka. Czosnek nie wydaje nasion i rozmnaża sięwegetatywnie z cebulek tworzących się w kwiatostanie lub przez dzielenie cebuli podziemnej.Cała roślina wydziela po uszkodzeniu charakterystyczny przenikliwy zapach. Kwitnie od lipcado sierpnia.

Surowiec. Surowcem są zebrane jesienią świeże cebule czosnku pospolitego -Bulbus Allii sativirecens, zwane popularnie główkami, złożone z 5-15 małych cebul nazywanych ząbkami, otoczonychłuskowatymi, białawymi okrywami. Zapach ma nikły, dopiero po rozkrojeniu silny, przenikliwy,smak ostro palący. Poszczególne cebule wiąże się w wianki i przechowuje zawieszone w miejscuchłodnym i suchym. Czosnek wysycha bardzo wolno, jeśli ma dostatecznie dużo łusek zewnętrznych,nie jest uszkodzony i właściwie się go przechowuje. Na wiosnę jego wartość lecznicza jest nieconiższa niż jesienią. Dlatego korzystne jest przygotowywanie wyciągów z czosnku świeżego bezpośredniopo zbiorze.

Podstawowe związki czynne. Czosnek zawiera mieszaninę pochodnych siarkowych, wśródnich tioglikozydowe skordyniny i alliinę, która pod wpływem enzymu allinazy, uwalniającego się zuszkodzonych komórek, rozpada się m.in. na silnie zapachowy i bakteriobójczy związek zwany allicyną,czyli na sulfotlenek dwusiarczku dwuallilowego. Ze zmiażdżonego czosnku otrzymuje się, przezdestylację z parą wodną, do 0,36% mieszaniny kilkunastu lotnych związków siarkowych o przenikliwymi nieprzyjemnym zapachu. Ponadto w czosnku wykryto cukry, fitosterole, flawonoidy, śluzy ipektyny, szereg witamin, sole mineralne, kwas nikotynowy i jego amid. Prof. B. Tokin (ZSRR) nazwałmieszaninę lotnych bakteriobójczych związków fitoncydami. Działają one wielokrotnie silniejod fenolu, sublimatu i penicyliny.

Działanie. Czosnek i jego przetwory mają udowodnione wynikami wielu badań wszechstronnei skuteczne działanie. Przede wszystkim działają bakteriobójczo, niszczą liczne drobnoustroje,drożdże, grzyby i wirusy. Przed erą antybiotyków czosnek był w powszechnym użyciujako chroniący przed chorobami zakaźnymi, mającymi charakter epidemii - cholerą, dżumą,durem brzusznym, durem plamistym, grypą i innymi. Obecnie stosuje się surowice, szczepionkioraz antybiotyki, które oprócz objawów niepożądanych powodują uodpornienie wieluszczepów bakterii, czego nigdy nie ma po zastosowaniu czosnku. Ważne znaczenie w nowoczesnymlecznictwie ma współdziałanie nowoczesnych chemioterapeutyków z preparatamizawierającymi związki czynne czosnku.Czosnek wywiera również znaczące działanie na przewód pokarmowy, gdyż zwiększa wydzielaniesoków trawiennych, pobudza wytwarzanie żółci i ułatwia jej przepływ, wzmagaprzyswajanie składników pokarmowych, hamuje nadmierną fermentację, umożliwia swobodneodchodzenie gazów. Zabija również pasożyty jelitowe, zwłaszcza owsiki, glisty a nawet obezwładniatasiemce, co ma szczególne znaczenie dla ludów Bliskiego i Dalekiego Wschodu.Już Dioskurides (I w.n.e.) pisał, że „czosnek jedzony wypędza tasiemca i pędzi mocz”.Trzeba dodać, że czosnek jest środkiem bezpiecznym, gdyż dopiero spożycie w ciągu dnia 600g świeżych główek może spowodować wystąpienie objawów toksycznych. Dla zabicia pasożytówjelitowych wystarcza ilość wielokrotnie mniejsza.

Działa również skutecznie na drogi oddechowe, gdyż zmniejsza skurcze i stan zapalny,niszczy bakterie, pobudza wydzielanie śluzu, ułatwia odkrztuszanie, a także łagodzi uczucie duszności. Najskuteczniejsze pod tym względem są świeżo utarte lub pokrojonekawałki ząbków lub świeżo wyciśnięty sok. Natomiast różne preparaty gotowe im są bardziejbezwonne, tym z reguły są mniej skuteczne, a to dlatego, że lotne bakteriobójcze związkiczosnku muszą najpierw zostać wchłonięte w jelitach, następnie przeniknąć do płuc, aby wrazz wydychanym powietrzem mogły działać na oskrzela, gardło i jamę ustną przez odpowiedniodługi okres.Czosnek wywiera korzystne działanie na układ krążenia przez obniżanie ciśnienia krwi i wpewnym zakresie na normalizację czynności dynamicznych serca, nieznaczne zwiększenie siłyskurczu i zwolnienie pulsu do poziomu fizjologicznie uzasadnionego. Duże znaczenie ma działanieprzeciwmiażdżycowe czosnku, wskutek obniżania poziomu cholesterolu i kwasów tłuszczowychwe krwi.Należy też mieć na uwadze działanie przeciwcukrzycowe czosnku, obserwowane u osób zniewielką ilością cukru w moczu, przeciwreumatyczne - przez zmniejszenie bólu, stanu zapalnegoi obrzęku stawów i mięśni, a nawet w pewnym sensie przeciwnowotworowe wskutekwłaściwości wirusobójczych, zwiększających ogólną odporność organizmu i moczopędnych.

Działania niepożądane. Jak już wspomniano, czosnek jest bardzo mało toksyczny dlaczłowieka. Nie jest wskazany jednak dla osób z niskim ciśnieniem krwi, w ostrym nieżycie żołądkai jelit oraz dla matek karmiących. Wadą czosnku jest przykry zapach, jaki występujeprzez pewien czas po jego spożyciu, dokuczliwy dla otoczenia. Można go w pewnym stopniuzmienić, ale nie usunąć, jedząc jednocześnie świeże liście pietruszki, selera lub estragonu.

Zastosowanie. Niepodobna wymienić wszystkich schorzeń, w których czosnek i jego preparatymogą być pomocne, dlatego podajemy ważniejsze. Doustnie zaleca się go w nieżycie jelitpodostrym i przewlekłym, biegunce, zwłaszcza u dzieci, spowodowanej zakażeniem na tlepokarmowym, kurczach jelit, atonii jelit, robaczycy, wzdęciach, bezsoczności oraz w stanachpo leczeniu czerwonki bakteryjnej i czerwonki pełzakowej. Również w nadciśnieniu, reumatoidalnymzapaleniu stawów, miażdżycy, nieżycie oskrzeli, rozszerzeniu oskrzeli, rozedmie płuci w stanach ropnych, pomocniczo w gruźlicy płuc. Zewnętrznie w ropnych zapaleniach gardła,dziąseł i migdałków, anginie, różnych uszkodzeniach skóry, odleżynach, ropnych i zapalnychstanach skóry, zwłaszcza spowodowanych przez gronkowiec złocisty, ponadto w żylakach odbytu,rzęsistkowicy, drożdżycy i grzybicy pochwy oraz innych.

Przetwory. Czosnek w plasterkach: pokroić 1 -2 ząbki czosnku na plasterki i nie rozgryzającw ustach połknąć, popić 1/4 szklanki wody i wkrótce zjeść posiłek. Zapewnia to bezwonnyoddech, natomiast nie zmniejsza skuteczności wymienionych działań. Jeśli jednak czosnek madziałać w jamie ustnej, wówczas najlepiej jest plasterki lub miazgę położyć na cienki chleb posmarowanymasłem i powoli żuć. Nie uniknie się przykrego zapachu, ale zwiększa to skuteczność,zwłaszcza w stanach ropnych.Nalewkaczosnkowa:125g oczyszczonych ząbków czosnku utrzeć na tarce, zalać 500 ml alkoholu40-procentowego i pozostawić w zamkniętym naczyniu w temperaturze pokojowej na 5dni, często wstrząsając. Odcedzić na gęstym sitku i przesączony przechowywać w lodówce.Stosować dawki 5-20 kropli w 1/4 szklanki mleka lub kefiru 2-3 razy dziennie. Osoby wrażliwena zapach czosnku powinny się powoli do niego przyzwyczajać i rozpoczynać od dawki 1-2 krople, stopniowo ją zwiększając i w dziesiątym dniu brać po 20 kropli. Przyjmować tak wciągu miesiąca, po czym zmniejszać dawkę i wreszcie przerwać na 2-3 tygodnie. Sposób tenjest szczególnie zalecany w reumatyzmie stawowym i mięśniowym, choć nalewka jest skutecznai w innych schorzeniach.

Wyciąg z czosnku bezwonny: 30 ząbków czosnku obrać z łusek, posiekać bardzo drobnolub utrzeć na miazgę, ewentualnie zmiksować w 1 l przegotowanej chłodnej wody, dodać sok z500 g cytryn, wymieszać, rozlać do małych słoików z przykrywkami i przechowywać w lodówce.Pić po 1 łyżeczce do herbaty lub 1 łyżce stołowej 1-3 razy dziennie na 1 godz. przedposiłkami. Przy dłuższym stosowaniu kontrolować ciśnienie krwi - dotyczy to zwłaszcza osóbo niskim ciśnieniu. Wyciąg ma wszystkie działania czosnku.Wyciąg olejowy z czosnku: do 50 g obranych z łusek i startych na miazgę ząbków dodać200 ml oliwy lub innego oleju roślinnego i pozostawić w zamkniętym słoiku na 2 tygodnie wtemperaturze pokojowej, często wstrząsając. Chronić od światła. Następnie dodać zawartość 5kapsułek witaminy E i wymieszać. Stosować zewnętrznie do smarowania i okładów w różnychuszkodzeniach i zakażeniach skóry. W przypadku żylaków odbytu przykładać na noc waciknasycony wyciągiem - regularnie przez tydzień. Przed zabiegiem umyć odbyt w wodzie lubwziąć ziołową nasiadówkę.Wyciąg glicerynowy z czosnku: do 100 ml gliceryny dodać miazgę z 50 g czosnku, ewentualnieoba składniki zmiksować i pozostawić na tydzień w zamkniętym słoiku. Następnie odcedzićmiazgę i płyn użyć do nasycania tamponów z waty, umieszczanych w pochwie 1-2 razydziennie w zakażeniu rzęsistkiem, drożdżami lub grzybami patogennymi.Lewatywa przeciw owsikom: 2-3 ząbki czosnku utrzeć lub zmiksować z 1 szklanką wodyletniej, wprowadzić powoli do odbytnicy i utrzymać przez kilka minut. Powtórzyć zabieg 2-4razy. Sposób jest bardzo skuteczny, zupełnie nietoksyczny i może być zalecany także małymdzieciom. Dorośli mogą stosować w zapaleniu odbytnicy.

Mieszanka o działaniu bakteriobójczym z czosnkiem: zmieszać równe ilości ziela dziurawca,liści mięty pieprzowej, liści szałwii i kłączy tataraku. Zalać 1/2 łyżki ziół 1 szklanką wodygorącej i pozostawić pod przykryciem na parze na 20 min. Odstawić do ostygnięcia, przecedzići dodać utarty ząbek czosnku oraz 5 kropli Propolanu. Pić 1/2 szklanki rano i wieczorem przedsnem. Stosować przez 2-3 tygodnie, po czym kurację przerwać na tydzień. Działa w wielu dolegliwościachżołądkowo-jelitowych i dróg oddechowych, zarówno bakteryjnych, jak i wirusowych.Alliofil (Herbapol), Allisatin (ZSRR), drażetki zawierające wyciąg z czosnku. Dawki: 1-2drażetki do połknięcia 2-3 razy dziennie bez rozgryzania. Ma wszystkie własności leczniczeczosnku.

Podobne prace

Do góry