Ocena brak

CZERWONY SZTANDAR

Autor /Agasi Dodano /15.02.2012

CZERWONY SZTANDAR (inc. „Krew naszą długo leją kąty...")
pieśń B. Czerwieńskiego, jedna z najpopularniejszych
pol. i międzynar. pieśni rewol. proletariatu (zw. polską Międzynarodówką),
ułożona 1881 do melodii pieśni komunardów
paryskich z 1871 Le drapea u rouge, którą przywiózł z Paryża E.
Przewóski; h y m n PPS. W Polsce przypisywano melodię autorowi
aranżacji, J. Kozakiewiczowi. Prwdr. tekstu ukazał się
w zbiorku wierszy rewol. —> Czegóż chcą? (Genewa 1882);
w tymże roku rozpowszechnianie Cz.sz. zostało zakazane
w Galicji i Królestwie Polskim. Utwór, nawiązujący do motyw
ó w wcześniejszej poezji rewol., głosi ideę przewrotu społ.
i wyraża socjalist. przekonanie o jego hist. konieczności.
Zawiera też aluzje do Ody do młodości A. Mickiewicza i Daremnych
żalów A. Asnyka. Cz.sz. uformował poetykę pol.
pieśni robotniczej. W strukturze utworu funkcję podmiotu
lirycznego pełni zbiorowość klasowa proletariatu. Obraz poet.
oparty jest na antytezie: walącemu się w gruzy „staremu
podłemu światu" przeciwstawia „nowy ład" zbudowanej
wspólną pracą przyszłości. Dynamicznym symbolem idei walki
i jej motywacji etycznej jest sztandar płynący „ponad
trony", znaczony krwią robotniczą. Ukazująca się w licznych
drukach ulotnych PPS, pieśń śpiewana była w czasie demonstracji
polit., strajków robotn., pogrzebów, a nawet przez skazańców
polit. przed egzekucją (M. Kasprzak, B. Kaliszewski,
W. Jabłkowski); większość przekładów powstała do 1905.
Liczne uzupełnienia i parafrazy Cz.sz. były nieraz polemiką
ideową z wierszem Czerwieńskiego (np. Biały sztandar W.
Gomulickiego, Czerwony marsz K.H. Rostworowskiego).
Świadectwem popularności i nośności ideowej utworu są częste
cytaty i aluzje w literaturze (m. in. A. Lange Pogrobowcom,
A. Niemojewski Polonia irredenta, S. Żeromski Nagi bruk
i Róża, bezim. wiersz Fort Aleksieja - wrażenia z Cytadeli, K.
Tetmajer Barykada, A. Strug Ludzie podziemni, Nekrolog,
Z ręki przyjaciela, S. Brzozowski Warszawa - jednoaktówka,
E. Szelburg-Zarembina Ludzie z wosku, J. Tuwim Kwiaty
polskie, M. Dąbrowska Noce i dnie, W. Broniewski Pieśń
0 wojnie domowej i in.). Przekłady: czes., bułg., ros., niem.
(1900 przypisywany R. Luksemburg), łotew., ukr., rum., słowac.,
franc. (z polskiego, wersja odmienna od Le drapeau
rouge), węg., ang., jidysz.

Cz.sz. Album ku uczczeniu pamięci Bolesława Czerwieńskiego (tu
także tekst i nuty), Kr. 1900; Czegóż chcą? wyd. fototyp., posłowie B.
Zakrzewski, Wr. 1975.
E. AJNENKIEL Piosenki i wiersze robotniczej Lodzi w latach
1882-1939, „Prace Polonist." 14 (1958); J. KOZŁOWSKI Pieśń Bolesława
Czerwieńskiego, W. 1966; I. ZIĘBA,,Cz. sz." w liryce, dramacie
i epice, Prace Nauk. UŚ1. Prace Hist. lit. 2 (1971); T. BUJNICKI Poezja
rewolucyjna wśród neoromantycznych i modernistycznych wzorów, w:
O poezji rewolucyjnej (zbiór.), Wr. 1978.
Józefa Bartnicka

Podobne prace

Do góry