Ocena brak

Czarny bez

Autor /florida Dodano /21.02.2013

Jest to duży krzew lub niewielkie drzewo z rodziny Przewiertniowatych (Caprifoliaceae),występujący w Europie oraz zachodniej i środkowej części Azji. W Polsce bardzo pospolity naniżu i w górach po regiel dolny. Rośnie w lasach, zaroślach, parkach i w pobliżu domostw.Bez czarny osiąga wysokość do 5 m. Młode gałęzie mają gruby biały rdzeń. Liście nieparzystopierzastosieczne,o 5-7 listkach eliptycznych lub podłużnych, długo zaostrzonych, nierównopiłkowanych. Kwiaty promieniste białe, średnicy 6-9 mm, o silnym nieprzyjemnym zapachusą zebrane w duże pozorne baldachy. Owoc kulisty, 3-6-nasienny pestkowiec, ciemnofioletowy,prawie czarny, średnicy 4-6 mm, bardzo podobny do jagody.Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się w czerwcu rozkwitające kwiatostany i suszyrozłożone cienką warstwą na półkach lub rozwieszone na drutach w miejscach zacienionych iprzewiewnych. Po wysuszeniu ociera się kwiatostany przez sita i odrzuca szypułki; otrzymujesię kwiat bzu czarnego - Flos Sambuci. Zbiera się również dojrzałe owoce, gdy w sierpniu nabiorąlśniącej czarnej barwy. Ścina się całe owocostany i suszy najczęściej w suszarni ogrzewanej,następnie ociera na sitach, podobnie jak kwiaty, i odrzuca szypułki. Uzyskuje się w tensposób owoc bzu czarnego - Fructus Sambuci. Czasem zbiera się również korę z korzeni - CortexSambuci oraz same korzenie tej rośliny - Radix Sambuci. Znaczenie w lecznictwie mają teżliście bzu czarnego - Folium Sambuci.

Podstawowe związki czynne. W kwiatach bzu występują flawonoidy (np. rutyna, kwercetyna,astragalina i izokwercetyna), kwasy wielofenolowe (np. kawowy i chloro-genowy), kwasyorganiczne (np. walerianowy i ferulowy), garbniki, ślady olejku eterycznego, nieznany bliżejzwiązek zwiększający wydzielanie potu, produkty rozpadu glikozydu sambunigryny i solemineralne (do 9%).W owocach znaleziono około 20% cukrów redukujących i 3,5% pektyn, około 3% garbników,zespół 3 barwników antocyjanowych, kwasy wielofenolowe, kwasy organiczne, jak jabłkowy,askorbowy (witamina C), witaminy z grupy B, karotenoidy oraz sole mineralne.Działanie. Kwiaty bzu czarnego działają napotnie, na skutek pobudzenia ośrodków regulującychwydzielanie potu. Wykazują także słabe działanie moczopędne, które przypisuje się obecności flawonoidów. Związki te uszczelniają ściany naczyń włosowatych ijednocześnie zwiększają ich elastyczność. Jest to charakterystyczne dla obecnych w surowcuzwiązków o własnościach witaminy P (rutyna). Dzięki temu flawonoidy zapobiegają przenikaniuosocza i krwinek czerwonych na zewnątrz włośniczek.Owoce bzu czarnego wykazują łagodne działanie napotne, moczopędne i przeczyszczające.Należą do wartościowych leków usuwających z organizmu wraz z potem, moczem i kałemszkodliwe produkty przemiany materii oraz egzogenne toksyny. Godne uwagi jest również ichdziałanie przeciwbólowe, polegające na opóźnianiu reakcji bólowej pochodzenia ośrodkowego.Jest ono wprawdzie około 160 razy słabsze od morfiny, ale nie wywołuje zależności i dlategoowoc bzu czarnego może mieć szersze zastosowanie jako pomocniczy lek przeciwbólowy.Ostatnio odkryto w liściach bzu czarnego substancje zwiększające odporność na chorobyzakaźne.Działania niepożądane. W dawkach terapeutycznych surowiec nie wywołuje działaniaszkodliwego.Zastosowanie. Odwary z kwiatów bzu czarnego stosuje się wewnętrznie jako środek napotnyw chorobach z podwyższoną temperaturą, także jako uzupełniający lek moczopędny oraz wchorobach przebiegających ze zwiększeniem przepuszczalności włosowatych naczyń krwionośnych.Zewnętrznie służą do płukania w anginie oraz zapaleniu jamy ustnej i gardła, a także dookładów w zapaleniu spojówek i brzegów powiek. Czasem wykorzystuje się je do kąpieli kosmetycznych.Kwiaty bzu czarnego są składnikiem mieszanki ziołowej Pyrosan (Herbapol),stosowanej pomocniczo jako lek napotny i przeciwgorączkowy.

Odwary z owoców bzu podaje się doustnie jako środek odtruwający i ułatwiający usuwaniez organizmu szkodliwych produktów przemiany materii, zwłaszcza w chorobie gośćcowej,chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych, również jako nieswoisty wspomagającyśrodek przeciwbólowy w rwie kulszowej, zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach newralgicznych.W połączeniu z innymi surowcami zielarskimi owoc bzu stanowi łagodny środekprzeczyszczający.Owoce bzu czarnego są składnikiem granulatu ziołowego Betagran (Herbapol) i płynu Betasol(Herbapol), stosowanych jako środki pomocnicze w łuszczycy. Są również składnikiemmieszanek ziołowych Normosan (Herbapol) i Neonormosan (Herbapol), używanych w zaparciach.Przetwory. Odwar z kwiatów bzu: 1-11/2 łyżki kwiatów zalać 1 szklanką wody zimnej iogrzewać do wrzenia. Gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. Odstawić na 15 min i przecedzić.Pić 1/3-1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami jako środek moczopędny. Jakośrodek napotny i przeciwgorączkowy wypić wieczorem po posiłku szklankę odwaru z dodatkiem1-2 łyżek syropu malinowego. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem 1/2 łyżeczki Azulanumożna stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej.

Zioła moczopędne z kwiatem b z u: zmieszać po 20 g kwiatów bzu czarnego, kwiatów wiązówkibłotnej, liści brzozy, ziela nawłoci i ziela połonicznika. Zalać 3 łyżki mieszanki 31/2szklanki wody gorącej i ogrzewać do wrzenia. Gotować łagodnie pod przykryciem 3-5 min.Odstawić na 10-15 min i przecedzić. Pić 3-4 razy dziennie między posiłkami po 3/4-1 szklankijako środek moczopędny.Zioła Pyrosan (Herbapol): 2-21/2 łyżki mieszanki zalać 2-3 szklankami wody gorącej.Ogrzewać do wrzenia i gotować 2 min pod przykryciem. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić możliwie gorący odwar 2-3 razy dziennie 1 szklankę po jedzeniu jako pomocniczyśrodek przeciwgorączkowy i napotny. Wieczorem wskazane jest wypicie w łóżku do2 szklanek gorącego odwaru o dodatkiem 2-3 łyżek syropu malinowego.Odwar z owoców bzu czarnego: 1-2 łyżki owoców zalać 1 szklanką wody zimnej. Ogrzewaćdo wrzenia i gotować powoli pod przykryciem 5 min. Odstawić na 15 min i przecedzić.Pić 1/3 szklanki 2-4 razy dziennie między posiłkami jako środek moczopędny lub 1/2 - 2/3szklanki po jedzeniu jako środek przeciwbólowy i ułatwiający wypróżnienie. Działanie przeciwbólowemożna zwiększyć, dodając 1-2 łyżki soku z owoców bzu czarnego.W przypadku nerwobólu lub migreny sporządzić odwar z 4 łyżek owoców w 11/2 szklankiwody i wypić w ciągu dnia w 2-3 porcjach.Sok z owoców bzu: dojrzałe, umyte i przebrane owoce bzu czarnego ogrzewać w naczyniu,stale mieszając, aż popękają i puszczą sok. Wówczas rozetrzeć je na miazgę i małymi porcjamiwyciskać w płóciennym woreczku. Otrzymany sok pozostawić do odstania, przecedzić, dodaćcukru w proporcji 1:1, gotować kilka minut i rozlać do butelek lub słoików. Pozostały miąższwłożyć do naczynia, dodać cukru, gotować powoli kilka minut i gotowe powidła przełożyć dosłoików. Sok pić 2-3 razy dziennie po 1-2 łyżek jako środek pomocniczy w nerwobólach, zapaleniu korzonków nerwowych, równieżw grypie, przeziębieniach i lekkich zaburzeniach trawiennych. Powidła spożywać w tym samymcelu 1-4 razy dziennie po 1 łyżeczce. Również jako dodatek do konfitur, przecierów ikompotów.

Podobne prace

Do góry