Ocena brak

Czarna Afryka kolonialna i rozwój zależny (1945 - 1992) - Afryka pod kolonialnym panowaniem

Autor /Dytrych Dodano /09.05.2012

 

W chwili zakończenia II wojny światowej mapa Afryki przedstawiała się następująco: kraje Maghrebu były francuskimi protektoratami (Tunezja i Maro­ko), bądź częścią metropolii (Algieria). Libia okupowana była przez W. Brytanię (Cyrenajka i Trypolitania) oraz Francję (Fezzan). Egipt, Etiopia i Liberia były niepodległe, podobnie jak dominium brytyjskie Unia Południowoafrykańska (od 1961 r. RPA). Sudan był (do 1954 r.) kondominium brytyjsko-egipskim.

W Af­ryce Zachodniej do Francji należała Francuska Afryka Zachodnia, w składzie: Mauretania, Senegal, Gwinea Francuska, Wybrzeże Kości Słoniowej, Sudan Francuski (czyli dzisiejsze Mali), Górna Wolta (dzisiejsza Burkina Faso), Nigeria Francuska (dzisiejszy Niger). Togo Francuskie było terytorium powierniczym z ramienia ONZ, podobnie jak Togo Brytyjskie (które weszło potem w skład Ghany), Kamerun Francuski oraz Kamerun Brytyjski (podzielony później po­między Nigerię i Kamerun), Tanganika (połączona później z Zanzibarem w Tan­zanię), Ruanda-Urundi (dzisiejsze państwa Rwanda i Burundi) oraz Afryka Południowo-Zachodnia (dzisiejsza Namibia). W Afryce Zachodniej do W. Bry­tanii należały: Nigeria Brytyjska, Złote Wybrzeże (dzisiejsza Ghana), Sierra Leone i Gambia (tworzące razem Brytyjską Afrykę Zachodnią).

Do Portugalii należały: Gwinea Portugalska (dzisiejsza Gwinea Bissau), Wyspy Zielonego Przylądka, W. Św. Tomasza i Książęca, a do Hiszpanii - Sahara Hiszpańska i Gwinea Hiszpańska (dzisiejsza Gwinea Równikowa). Hiszpania sprawowała też protektorat nad częścią Maroka i kontrolowała Ifhi, Ceutę, Melillę, wysepkę Penón de Velez de la Gomera, Villa Sanjurjo (dzisiejszy Pehón de Aihucemas) i Wyspy Chafarinas. Pięć ostatnich enklaw na północnym wybrzeżu Maroka to tzw. Presidios. W Afryce Równikowej ogromne terytorium Francuskiej Afryki Równikowej obejmowało kolonie: Czad, Ubangi-Szari (dzisiejsza Republika Środkowoafrykańska), Kongo Średnie (dzisiejsze Kongo) i Gabon.

Kongo Bel­gijskie (wraz z Ruandą-Urundi) pozostawało pod panowaniem Belgii. We wschodniej części Afryki Somali Francuskie (później zwane Francuskim Tery­torium Afarów i Issów, obecnie Dżibuti) należało do Francji. Erytrea pozosta­wała pod zarządem brytyjskim, a w 1950 r. przekazana została Etiopii. Do Francji należały też Komory, Madagaskar i Reunion na Oc. Indyjskim, do W. Brytanii:

Somali Brytyjskie, Tanganika, Zanzibar, Kenia, Uganda, a na Oceanie Indyjskim Mauritius i Seszele (z których później wykrojono małą kolonię Brytyjskie Tery­torium Oceanu Indyjskiego). Kenia, Uganda i Tanganika tworzyły Brytyjską Afrykę Wschodnią. Somali Włoskie pozostawało terytorium powierniczym.

W południowej części kontynentu Angola (Portugalska Afryka Zachodnia) i Mo­zambik (Portugalska Afryka Wschodnia) należały do Portugalii, Rodezja Północ­na (dzisiejsza Zambia), Rodezja Południowa (dzisiejsze Zimbabwe) i Niasa (dzisiejsze Malawi) tworzyły Brytyjską Afrykę Centralną, a od 1957 roku Fede­rację Rodezji i Niasy, zaś Beczuana (dziś Botswana), Suazi i Basuto (dziś Lesotho) - Brytyjską Afrykę Południową. Do W. Brytanii należała też Św. Helena (wraz z Wyspą Wniebowstąpienia i Wyspami Tristan da Cunha). Afryka Pd.-Zach. była terytorium powierniczym Unii Południowoafrykańskiej, które w latach 60-tych ONZ usiłowała odebrać Południowej Afryce, bez skutku jednak.

Ten niezwykle skomplikowany podział był wynikiem XIX-wiecznego „wyści­gu" o zdobycie afrykańskich kolonii, nie miał niczego wspólnego z granicami etnicznymi. Nawet duże narody zostały podzielone pomiędzy kilka (czasem nawet kilkanaście) kolonii. Polityka kolonizatorów wobec podbitych ludów wykazywała znaczne różnice. Pominiemy tu sprawy Afryki Północnej, omówio­ne wcześniej.

W Afryce Zachodniej ekspansja kolonialna trwała od połowy XV wieku (pierwsze faktorie portugalskie) aż do I wojny światowej (podbój niemieckiego Togo przez Francję i Wielką Brytanię).

Aż do ostatnich dziesięcioleci XIX wieku kolonizatorzy ograniczali się do zakładania faktorii oraz kontroli nad wybrzeżem. W latach 80-90-tych XIX wieku Francuzi, łamiąc opór tubylczych władców, podbili większą część Afryki Zachodniej. To, czego nie zdążyli zająć, opanowali w tym samym czasie Bry­tyjczycy. Kolonie hiszpańskie, portugalskie i niemieckie w tej części kontynentu miały niewielkie znaczenie.

Podobne prace

Do góry