Ocena brak

CYWIŃSKI STANISŁAW

Autor /Titus Dodano /02.08.2012

ur. 29 VIII 1887 w Mohylowie, zm. 29 III 1941 w Kirowie (ZSRR), Historyk literatury.

Po studiach na wydziale filoz. UJ, gdzie z T. Strumiłło i J. Gordyńskim odznaczył się jako pionier skautingu pol.; 1910-19 był nauczycielem języka pol. w gimnazjach wil., a 1919-21 warsz.; 1924 doktoryzował się na Uniw. Wileńskim, a 1928 habilitował rozprawą o Samuelu Zborowskim J. Słowackiego pt. Misterium genezyjskie o Polsce (w: J. Słowacki, Samuel Zborowski, Wl, 1928, s. V-CCXXXVIII) ; był członkiem -> Eleusis, Tow. Przyjaciół Nauk w Wilnie i współpracownikiem Komisji Historii Literatury PAU.

W badaniach interesował się szczególnie warstwą ideową dzieła lit., jego znaczeniem dla kultury nar. i aspektem ogólnoludzkim; był bardziej ideologiem i filozofem kultury niż historykiem literatury.

Zdecydowany przeciwnik pozytywizmu, skłaniał się ku filozofii H. Bergsona; ustosunkowując się krytycznie do romantyzmu, przeciwstawiał mu mesjanizm (Romantyzm a mesja-nizm. Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie 5 (1911-14) 238-315), w którym widział istotne wartości ideowe aktualne dla współczesności.

Poza studiami nad Słowackim, H. Sienkiewiczem (Sienkiewicz, Wl 1916), W. Berentem (Żywe kamienie, Wwa 1919), W. Syrokomla (Syrokomla. Człowiek i twórczość, Wl 1923), A. Mickiewiczem (Sto lat walki z Konradem Wallenrodem, Wl 1928), S. Wyspiańskim (Symbolika „Wesela", Wwa 1931) szczególne miejsce zajmuje w jego badaniach C.K. Norwid, któremu poświęcił 5 rozpraw i 60 artykułów (m.in. o gwiaździsty diament Norwida, Wl 1935); Norwid był dla niego poetą przezwyciężającym ujemne strony romantyzmu, jego twórczość zaś — reprezentantką najwyższych wartości mor., niezbędnych dla sprostania zadaniom stawianym przez współczesność. Katolicyzm pociągał C. swoim uniwersalizmem; bolał on nad dechrystianizacją kultury eur., zawsze stał na nar.-chrześc. stanowisku.

C. wydał W. Syrokomli Wybór poezji (I-III, Wl 1923), Norwida Wybór poezji (Kr 1924) i Słowackiego Samuel Zborowski (Wl 1928) oraz Kartki z pamiętnika 1914-1928 (Wl 1931).

 

Wilnianin, Stanislaw C, w: Straty kultury polskiej 1939-1944, GI 1945
1 38-46; K. Górski, Stanislaw C, PaL 36(1946) 90-95.

Podobne prace

Do góry