Ocena brak

Ćwiczenia ortofoniczne w przedszkolu

Autor /weronika Dodano /16.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt Ćwiczenia ortofoniczne w przedszkolu

Transkrypt

mgr Małgorzata Żywicka
nauczyciel dyplomowany
Przedszkole nr 2 w Bytowie

Ćwiczenia ortofoniczne w przedszkolu

"Mowa otwiera drzwi,
które wcześniej były przed dzieckiem zamknięte"
Barry J. Wadsworth

Wstęp
Współczesna rzeczywistość to najczęściej ciągła pogoń – za pracą, pieniędzmi,
karierą. Rodzice mają coraz mniej czasu na rozmowy z własnymi dziećmi i tym sposobem
pojawiają się kolejne pokolenia osób nie potrafiących komunikować się z drugim
człowiekiem. Niewiele jest dziś rodzin, które razem spędzają czas
wycieczkach, spacerach, grach czy najzwyklejszych rozmowach.
gości w domach gdy

na wspólnych

Rozmowa najczęściej

prowadzona jest w .... telewizji. Telewizja zastępuje rodziców,

komputer zastępuje kolegów, a nasze dzieci mówią coraz gorzej.
Od jakiegoś czasu prowadzona jest na skalę krajową piękna akcja „Cała Polska czyta
dzieciom”. Bardzo chciałabym, aby kiedyś przeprowadzono akcję „Każdy rodzic rozmawia
ze swoim dzieckiem”. Może efekt byłby zdumiewający – mniej zestresowanych dorosłych,
mniej zdesperowanych nastolatków, mniej dzieci z wadami wymowy? Przecież „prawidłowe
kształtowanie się i rozwój mowy dziecka stanowi podstawę kształtowania się i rozwoju jego
osobowości w ogóle. Dzięki rozumieniu mowy poznaje ono otaczający go świat; dzięki
umiejętności mówienia jest w stanie wyrazić swoje uczucia i spostrzeżenia.”1
W trosce więc o ogólny rozwój dziecka musimy poświęcić wiele uwagi rozwojowi
jego mowy i wymowy. Ponieważ, jak wcześniej wspomniałam, rodzice
zapracowani lub

są zabiegani i

nie zainteresowani, dużą rolę w rozwoju dziecka odgrywać powinni

nauczyciele. Zwłaszcza w okresie przedszkolnym nauczyciel może uczynić wiele dobrego
dla rozwoju mowy dziecka.
1

Sachajska E., Uczymy poprawnej wymowy, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1981, s.5

W niniejszym artykule pragnę przybliżyć ćwiczenia ortofoniczne, które stosowałam
w prowadzonych przeze mnie

grupach dzieci sześcioletnich, a które

pomagały mi w

prowadzeniu dzieci ku prawidłowej, wyraźnej wymowie.
1. Ortofonia i ćwiczenia ortofoniczne
Zajmując się zagadnieniem ćwiczeń ortofonicznych trzeba najpierw wyjaśnić pojęcie
ortofonii. Co to takiego ortofonia? Według definicji podanej przez B. Toczyską ortofonia – to
dział językoznawstwa i logopedii artystycznej, zajmujący się ustalaniem zasad poprawnej
wymowy”.2

E.M. Skorek podaje definicję trochę bardziej rozbudowaną, a mianowicie

„ortofonia to dział ortoepii zajmujący się ustalaniem zasad poprawnej wymowy i poprawnego
brzmienia wyrazów i połączeń wyrazowych danego języka”3. Ortoepia zaś to dział
językoznawstwa normatywnego. W skład ortoepii, oprócz ortofonii wchodzi również
ortografia. Jak więc, wnioskować możemy na podstawie tych, jak i definicji podawanych
prze innych autorów, ćwiczenia

ortofoniczne będą miały za zadanie doskonalenie i

usprawnianie wymowy tak, aby była ona zgodna z ustalonymi zasadami. W przypadku
dzieci przedszkolnych ćwiczenia te mają na celu prawidłowe kształtowanie wymowy oraz
zapobieganie powstawaniu zaburzeń artykulacyjnych.
Współczesna literatura wyróżnia dwa rodzaje ćwiczeń ortofonicznych. Pierwszy z
nich to ćwiczenia wstępne, nazywane również przygotowującymi, do których zaliczamy:
ćwiczenia oddechowe, fonacyjne, logorytmiczne, słuchowe oraz ćwiczenia usprawniające
narządy mowy. Drugi rodzaj ćwiczeń ortofonicznych to ćwiczenia bezpośrednio związane z
procesem mówienia, czyli ćwiczenia artykulacyjne. Wspomnieć tu można, iż I. Styczek
wyróżniała ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia głosowe oraz ćwiczenia dykcji, zaliczając je
wszystkie do techniki wymowy, która jest jednym z elementów kultury żywego słowa4. W
ćwiczeniach dykcji umieściła autorka „Logopedii” ćwiczenia narządów mowy, ćwiczenia
wyrazistej artykulacji samogłosek, spółgłosek, tempo mowy, frazę i ćwiczenia mówienia
frazami.
Pozwolę sobie w tym miejscu opisać poszczególne rodzaje ćwiczeń ortofonicznych,
oraz cele, które dzięki nim mają zostać osiągnięte. Terminologia przedstawionych przeze
mnie rodzaje ćwiczeń stosowana jest między innymi przez E. Sachajską5.
2

Toczyska B., Elementarne ćwiczenia dykcji, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 2003,s. 355
Skorek E.M., Z logopedią na Ty. Podręczny słownik logopedyczny, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2002,
s. 121
4
Styczek I., Logopedia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979, s. 180 - 200
5
Sachajska E., Uczymy poprawnej wymowy, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1981
3

2

I.

Ćwiczenia wstępne:

a.

Ćwiczenia oddechowe – są one bardzo istotne, gdyż czynność mowy

jest przecież nieodłącznie związana z oddychaniem. Podstawowym celem tych ćwiczeń jest
nauczenie

różnicowania fazy wdechowej i wydechowej, jak również przedłużania fazy

wydechowej. U większości dzieci przedszkolnych oddychanie jest funkcją już wykształconą,
zdarza się jednak niekiedy, że jest ono nieprawidłowe. Często też dzieci mają trudności z
oddychaniem podczas mówienia, co szczególnie wyraźnie słychać podczas recytacji
wierszyków. Dlatego też podczas zabaw, w których prowadzone są ćwiczenia oddechowe,
dziecko powinno nauczyć się prawidłowego sposobu operowania oddechem. Innym celem
ćwiczeń oddechowych jest ich działanie uspokajające, co jest szczególnie przydatne w pracy z
dziećmi.
Ćwiczenia te powinny przeprowadzane być

oczywiście w dobrze wietrzonych

pomieszczeniach.
Wśród ćwiczeń oddechowych wyróżniamy ćwiczenia: - mobilizujące aparat oddechowy;
- kształtujące

oddychanie brzuszno-przeponowe; - łączące

oddychanie z ruchem oraz

ćwiczenia oddechowo-fonacyjne.
b.

Ćwiczenia fonacyjne - mają na celu ustawianie prawidłowej emisji głosu, dziecko

ma nauczyć się właściwego posługiwania się głosem. Prowadzenie ćwiczeń fonacyjnych
pozwala na zlikwidowanie u dzieci głosów zbyt piskliwych, krzykliwych. Również wśród
tych ćwiczeń wyróżniono kilka ich rodzajów – ze względu na ich cele. I tak: -ćwiczenia
wstępne – stosowane w celu zniesienia napięcia mięśni krtani i gardła; - ćwiczenia w
wymawianiu głosek oraz ćwiczenia w wymawianiu samogłosek i spółgłosek. Ćwiczenia
fonacyjne powinny być prowadzone po podstawowych ćwiczeniach oddechowych, a potem
łącznie z tymi ćwiczeniami oddechowymi, które wydłużają fazę wydechową.
c.

Ćwiczenia logorytmiczne – są to ćwiczenia muzyczno- ruchowe i słowno-ruchowe,

a ich składnikiem wiodącym jest rytm. Ćwiczenia logorytmiczne kształcą ruchy całego ciała,
co ma pośredni wpływ na

ruchy narządów mowy oraz kształcenie poczucia rytmu

umożliwiającego prawidłowe stosowanie prozodii mowy, tj. melodii, akcentu, rytmu.
Ćwiczenia logorytmiczne są szczególnie polecane dla dzieci, które mają trudności w
sprawnym poruszaniu się czy w orientacji przestrzennej, dla dzieci nieśmiałych, jak również
nadruchliwych. Logorytmika, bowiem uczy płynności ruchów, otwiera na muzykę, jej rytm,
3

pozwala w celowy sposób wyładować nagromadzoną energię, jak również zwolnić napięcie
mięśniowe.
W zabawach logorytmicznych wykorzystuje się umiejętności zdobyte przez dziecko
podczas wstępnych ćwiczeń oddechowych i fonacyjnych.
d.

Ćwiczenia słuchowe –

odgrywają bardzo ważną rolę, gdyż w procesie

komunikowania się odbiór mowy jest równie istotny jak przekazywanie informacji. Celem
ćwiczeń słuchowych, nazywanych też ćwiczeniami słuchu fonematycznego, jest zdolność
różnicowania głosek oraz umiejętność ich wyodrębniania i scalania w wyrazy.
Ogromną rolę odgrywa tu również słuch fizyczny oraz muzyczny. Słuch fizyczny
pozwala nam słyszeć, odbierać określone fale dźwiękowe, zaś słuch muzyczny daje nam
wrażliwość na wysokości dźwięków i ich różnice.
Ćwiczenia słuchowe rozpoczynamy od zabaw, których podstawą jest słych fizyczny
i muzyczny, dopiero później przechodzimy do ćwiczeń słuchu fonetycznego, odpowiednio
stopniując trudności. Rozpoczynamy od ćwiczeń w różnicowaniu głosek opozycyjnych,
przechodząc następnie do ćwiczeń analizy i syntezy słuchowej.
e.

Ćwiczenia usprawniające narządy mowy – są to ćwiczenia, których

celem jest podniesienie sprawności ruchomych narządów mowy. Warunkiem prawidłowego
wymawiania wszystkich głosek jest między innymi właśnie sprawne działanie narządów
mowy. Realizując daną głoskę wykonujemy określone ruchy, określony układ artykulatorów,
wykonywana jest odpowiednia praca mięśni. Inna głoska potrzebuje innych ruchów. Dlatego
tak ważne są ćwiczenia, które usprawniają narządy mowy, pozwalają wyrobić świadomość i
celowość określonych ruchów.
Ćwiczenia
usprawniających

usprawniające motorykę narządów mowy są kontynuacją ćwiczeń
ruchy

całego

ciała,

które

prowadzone

były

podczas

ćwiczeń

logorytmicznych. Do ćwiczeń narządów mowy zaliczamy: ćwiczenia żuchwy, języka, warg
oraz podniebienia miękkiego. Początkowo przeprowadza się ćwiczenia pojedynczych
narządów, a dopiero, gdy dzieci opanują te umiejętności, można przejść do ćwiczeń
koordynujących ruchy dwóch narządów.
Ćwiczenia z tej grupy łączyć należy z ćwiczeniami oddechowymi, fonacyjnymi oraz
logorytmicznymi.

4

II.

Ćwiczenia artykulacyjne – ich zadaniem jest doskonalenie poprawnej

artykulacji głosek. Do wykonywania ćwiczeń artykulacyjnych można przystąpić dopiero
wtedy, gdy dziecko jest do nich odpowiednio przygotowane. Właśnie temu służyły opisane
wyżej ćwiczenia wstępne. Ćwiczenia artykulacyjne zawsze powinny być prowadzone w taki
sposób, by były częścią zabawy, a nie trudnym do wykonania zadaniem. Należy je również
przeprowadzać równolegle z ćwiczeniami wstępnymi - uwzględniając ich stopień nasilenia
od umiejętności dzieci oraz ich faktycznego stanu wymowy.
Ćwiczenia artykulacyjne związane są już bardzo ściśle z procesem mówienia i dzielą
się na ćwiczenia w artykulacji głosek, ćwiczenia utrwalające i automatyzujące artykulację
głosek oraz ćwiczenia w różnicowaniu głosek opozycyjnych.
Programy wychowania przedszkolnego a ćwiczenia ortofoniczne
Potrzebę prowadzenia w przedszkolach ćwiczeń ortofonicznych dostrzeżono już
dawno. Problem rozwijania mowy dziecka poruszany jest w każdym programie wychowania
w przedszkolu, czy to weźmiemy

Program wychowania w przedszkolu” z roku 1973

wprowadzony przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania czy program z 1992 roku
wprowadzony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. W chwili obecnej, gdy nauczyciel
przedszkolny może wybierać w wielu programach,

również w nich znajdzie

treści

programowe dotyczące rozwijania mowy i wymowy dziecka.
Stosowanie ćwiczeń ortofonicznych jest szczególnie zalecane w pracy przedszkola.
Oddziałujemy tu, bowiem już na małe dziecko w czasie, gdy zaczynają pojawiać się kolejne
głoski. Nie w każdej placówce są wprawdzie idealne warunki do pracy indywidualnej, ale
również praca z całą grupą pozwala

na usprawnianie narządów mowy, kształtowanie

prawidłowych nawyków.
Ćwiczenia ortofoniczne przeprowadza się ze wszystkimi dziećmi. Gdy rozwój mowy
jest prawidłowy, ćwiczenia te będą utrwalały prawidłową artykulację, jeśli opóźniony – będą
zapobiegać powstawaniu wad wymowy. W przypadku

zaburzeń mowy ćwiczenia są

kontynuacją terapii prowadzonej przez logopedę, w tej sytuacji najkorzystniejsza jest praca
indywidualna z dzieckiem.
Podstawową formą nauki dzieci w wielu przedszkolnym jest zabawa, która jest też,
niezależnie od wieku, jedną z form kontaktów społecznych. Dlatego też w pracy z dziećmi

5

przedszkolnymi ćwiczenia ortofoniczne prowadzone są w formie zabawy. Zabawa stanowi
„najdoskonalszy sposób uczenia się, rozwijania i doskonalenia mowy”6.
W zabawach można

zastosować wszelkiego rodzaju ćwiczenia ortofoniczne.

Inspiracją może być otaczająca nas przyroda, przedmioty codziennego użytku, czynności,
które dziecko potrafi wykonywać lub naśladować. Zawsze jednak pamiętamy, aby zaczynać
od ćwiczeń łatwiejszych i stopniowo zwiększać wymagania wraz ze wzrostem dziecięcych
możliwości.
Programy wychowania w przedszkolu w

treściach kształcenia przewidują

prowadzenie ćwiczeń ortofonicznych od najmłodszych już grup, tzn. od 3-latków i ich
kontynuację przez cały czas uczęszczania dziecka do przedszkola. W najmłodszej grupie
wiekowej prowadzone są proste ćwiczenia oddechowe polegające na wprawianiu w ruch za
pomocą dmuchania lekkich przedmiotów - bibułek, piórek, wiatraczków. U dzieci starszych
dochodzi regulowanie oddechu podczas wypowiedzi, recytowania, śpiewu. Ćwiczenia zawsze
powinny być dostosowane do możliwości rozwojowych dziecka. Bardzo wyraźnie widać to
na przykładzie ćwiczeń usprawniających narządy artykulacyjne. Dla dzieci 3-letnich
przewidziane są ćwiczenia artykulacyjne wyrabiające mięsnie narządów mowy na
samogłoskach

oraz sylabach. Dzieci 4-letnie wykonywać powinny ćwiczenia

ze

szczególnym uwzględnieniem trudniejszych spółgłosek występujących w tekstach; 5-latki
ćwiczenia artykulacyjne na wszystkich głoskach z uwzględnieniem

trudnych spółgłosek

przedniojęzykowo-dziąsłowych. Dla 6-latków programy przewidują ćwiczenia na głoskach,
wyrazach; wyróżnianie grup spółgłoskowych w sylabach i krótkich tekstach.
Przykładowe treści programowe, które ukazują stopniowy wzrost trudności w
prowadzeniu ćwiczeń ortofonicznych

w poszczególnych grupach wiekowych dzieci

przedszkolnych przedstawiam w załączonej tabeli. Tabelę

przygotowałam w oparciu o

najbardziej znany nauczycielom przedszkolnym „Program wychowania w przedszkolu”
wydany w roku 1992 przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Program ten wprowadzony
został rozporządzeniem Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 maja 1973 roku. Zmian i
korekt w programie dokonywano w roku 1987 oraz 1992.
2. Ćwiczenia ortofoniczne w mojej praktyce przedszkolnej

6

Sachajska E., Z metodyki pracy nad wymową, [w]: Logopedia, tom 31, Polskie Towarzystwo Logopedyczne,
Lublin 2002, s. 232

6

Przedszkolne nr 2 w Bytowie to placówka, w skład której wchodzą przede wszystkim
grupy dzieci sześcioletnich, objętych jednorocznym oddziaływaniem przedszkolnym. Jako
typowe 5-godzinne „zerówki” mamy za zadanie w ciągu 10 miesięcy przygotować dzieci do
podjęcia nauki szkolnej. Jest to zadanie bardzo trudne, gdyż dzieci, które nam się powierza do
tej pory wychowywały się jedynie w gronie rodzinnym. Pochodzą one z różnych środowisk
społecznych, z rodzin o różnym poziomie świadomości pedagogicznej rodziców.
Częstym zjawiskiem w naszej pracy są więc dzieci, które nie potrafią trzymać
narzędzia pisarskiego, nie wiedzą jak malować farbami, do czego służy plastelina, a ich
kontakt z nożyczkami kończył się na pierwszym samodzielnym obcięciu sobie włosów w
wieku około 2-3 lat. Rodzice, a najczęściej matki, nie pozwoliły na malowanie farbami
starszego rodzeństwa – z obawy o dywan, z tego samego powodu nie miało dziecko kontaktu
z plasteliną.
Tak jak różny jest poziom umiejętności manualnych tych dzieci, zasobu wiedzy i
słownictwa, tak samo różnie prezentuje się ich wymowa i mowa. Wiele z błędów wymowy i
mowy dzieci jest wynikiem zaniedbań ze strony rodziców, którzy np.: swoją błędną wymową
dostarczają nieodpowiednich wzorców, w odpowiednim czasie nie wybrali się z dzieckiem do
logopedy, czy też uporczywie mówią do dziecka sześcioletniego językiem trzy-czterolatków,
sepleniąc i spieszczając każde słowo.
Każdego roku stoją więc przed nami, nauczycielami „zerówek”, wielkie wyzwania –
nauczyć kolorów, rysowania, malowania, lepienia, wycinania. Pokazać otaczający nas świat
przyrody, przybliżyć środowisko społeczne. A jeszcze śpiewać, muzykować, liczyć i czytać
oraz, bardzo często, nauczyć poprawnie mówić, nie tylko pod względem logicznym
wypowiedzi, ale i artykulacyjnym. To wszystko w ciągu jedynych dziesięciu miesięcy.
Wobec takiej sytuacji praca z „naszymi” dziećmi to praca od podstaw we wszystkich
prawie dziedzinach przedszkolnej edukacji. Szczególną zaś uwagę poświęcić należy
kształtowaniu prawidłowej wymowy i mowy przedszkolaków, by stworzyć każdemu dziecku
możliwości pozwalające na sprawną komunikację z otaczającymi go ludźmi.
Ćwiczenia ortofoniczne, które są podstawą zdobywania umiejętności potrzebnych w
prawidłowym komunikowaniu się, są przez dzieci bardzo lubiane, gdyż zawsze prowadzone
są w formie zabawy. Najczęściej zabawy te są częścią składową innych zajęć, a ich zadaniem
jest nie tylko usprawnianie narządów mowy, czy ćwiczenia artykulacji, często pełnią one
rolę łącznika między różnymi zadaniami, przerywnika, w czasie którego można rozładować
gromadzącą się energię. W swojej pracy staram się jak najczęściej prowadzić ćwiczenia
ortofoniczne, włączając je również

do porannych ćwiczeń gimnastycznych
7

oraz

popołudniowych zabaw ruchowych. Przebywając w przedszkolu dziecko ma możliwość brać
udział w ćwiczeniach oddechowych – gdy wyciszamy się przed słuchaniem

bajki, na

spacerze po lesie. Rozpoznaje dźwięki przyrody i najbliższego otoczenia, rozwiązuje zagadki
słuchowe nie zdając sobie sprawy, iż są to ćwiczenia tak bardzo istotne dla prawidłowego
rozwoju mowy. W czasie ulubionych zabaw naśladowczych, gdy dzieci ruchem i dźwiękiem
naśladują zwierzęta, przedmioty, czynności, prowadzone są

ćwiczenia fonacyjne i

artykulacyjne. Gdy bawimy się przy muzyce, przy bębenku, kołatce lub tamburinie – są to
właśnie ćwiczenia logorytmiczne. Jak widać okazji w przedszkolu do prowadzenia ćwiczeń
ortofonicznych nie brakuje. Wielką pomocą w prowadzeniu tych ćwiczeń jest z pewnością
dla każdego

przedszkolnego wychowawcy „Minimum logopedyczne nauczyciela

przedszkola” autorstwa Genowefy Demel oraz mniej może znana, jednak bardzo bogata w
treści, propozycja Elżbiety Sachajskiej „Uczymy poprawnej wymowy”. Ciekawe propozycje
zabaw wspomagających kształcenie słuchu oraz zabaw rytmicznych, przydatnych w
ćwiczeniach logorytmicznych, znaleźć można w literaturze dotyczącej wychowania
muzycznego w edukacji przedszkolnej. Przykładem jest książka autorstwa Krystyny
Przybylskiej „Wychowanie muzyczne w przedszkolu”. W swojej pracy z grupą korzystam
również z

pozycji Elżbiety Chmielewskiej „Zabawy logopedyczne i nie tylko”. W

przytoczonej przez mnie literaturze znajduje się wiele ćwiczeń i zabaw, które stanowią
źródło inspiracji w prowadzeniu ćwiczeń ortofonicznych oraz tworzeniu własnych pomysłów
zabaw doskonalących wymowę dzieci.

3. Przykłady wykorzystania ćwiczeń ortofonicznych w pracy z grupą
przedszkolną

Zabawa ruchowa z elementami ćwiczeń ortofonicznych - „Pszczoły
Dzieci – pszczoły stoją w umówionych miejscach pod ścianami – tu są ule. W trakcie muzyki
pszczoły wylatują z uli i latają w różne strony zbierając pyłek z kwiatów. Na przerwę w
muzyce z głośnym brzęczeniem (zzzzzzz) wracają do ula. W ulu brzęczą bardzo cichutko
(mmmm).

8

Zabawa ruchowa z elementem rytmicznym - „W lesie”
Dzieci zostają podzielone na trzy grupy zwierząt leśnych – zające, wiewiórki i ptaki. Każdą
grupę zwierząt wywołuje inny akompaniament rytmiczny. Dzieci, które usłyszą swój rytm
biegają po sali naśladując wybrane zwierze, następuje zmiana rytmu i kolejna grupa
naśladuje zwierzęta.

Przykład porannych ćwiczeń gimnastycznych z elementami ćwiczeń ortofonicznych
1.

Zabawa bieżna i orientacyjno- porządkowa „Jastrząb i

kurczęta”. Dzieci ruchem i dźwiękiem naśladują kurczęta chodzące po podwórku, na
sygnał tamburyna uciekają przed „jastrzębiem” w wyznaczone na sali miejsce.
2.

Ćwiczenia tułowia: dzieci naśladują zbieranie szyszek oraz

rzuty prawą i lewą ręką na zmianę.
3.

Podskoki: Wróble – podskoki obunóż w miejscu i po całej sali,

z jednoczesnym dźwiękowym naśladowaniem ćwierkania.
4.

Ćwiczenie uspokajające: marsz na palcach.

5.

Marsz z piosenką „Ćwierkają wróbelki”

Scenariusz zajęcia z grupą VIII „Kubusie Puchatki” (2003/2004)
z Przedszkola nr 2 w Bytowie
Temat: „Zuzia – lalka nieduża” - zabawy z samogłoskami
Cele:
-

Przedłużanie fazy wydechowej.

-

Uświadomienie dziecku położenia narządów mowy przy realizacji samogłosek.

-

Usprawnianie narządów mowy.

-

Wyrazista wymowa samogłosek.

Środki wspomagające: słomki, styropian, paski papieru, lusterka, zabawa „Śpij laleczko” – E.
Sachajska „Uczymy poprawnej wymowy” str.40, schemat ust podczas przesadnego
wymawiania samogłosek, płyta CD Klanza „Tańce integracyjne w pracy z grupą” cz I.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
9

1. „Zuzia –lalka nieduża” – zapoznanie dzieci z piosenką, swobodne wypowiedzi na
temat jej treści, dzielenie się przez dzieci spostrzeżeniami i doświadczeniami na temat
zabaw lalkami
2. Zabawa „Śpij laleczko” – wysłuchanie przez dzieci opowiadania, następnie
obrazowanie dźwiękiem zachowań kolejnych postaci z opowiadania.
3. Zabawy oddechowe - zabawy ze słomką
-przenoszenie słomką kulek styropianu
-jak najdłuższe utrzymanie styropianu wdychając powietrze przez słomkę
-dmuchanie przez słomkę na kulki styropianu umieszczone w kubeczku
4. Ćwiczenia głosowe
Dzieci wypowiadają po kolei samogłoski: u o a e i y, obserwują w lusterku układ warg i
języka. Swobodne wypowiedzi dzieci na temat tego, co zaobserwowały (które samogłoski
powodują zaokrąglenie warg, jak zachowuje się język).
5. Śpiewanie ciągu samogłosek :
- raz wysoko,
- raz nisko,
6. Układanie przez dzieci dowolnej melodii do podanego ciągu samogłosek,
śpiewanie go.
7. „Marsz muzyków”- zabawa rytmiczna kończąca zajęcia: rytmiczny marsz,
naśladowanie gry na instrumentach rozpoznanych w trakcie słuchania utworu.
Zakończenie

Praca z przedszkolakami dostarcza wiele satysfakcji. Jest to okres w życiu człowieka,
gdy jest on otwarty na wszelkie cuda naszego świata. Gdy jesteśmy dzieckiem cieszy nas
śnieg i kałuża, motyl i dżdżownica, kretowisko i samolot kreślący smugi na niebie. Wraz z
upływem czasu dorastamy zapominając o tęczach, biedronkach i bajkach. Zapominamy, że
warto zawsze mieć w sobie odrobinę dziecka.
Jako nauczyciel pragnę tak pokierować małym człowiekiem, by potrafił on wyrazić
słowami jak bardzo fascynuje go otaczający świat. By opowiedział – nam dorosłym – jak
pięknie jest być dzieckiem

mimo upływających lat. Mam nadzieję, że ćwiczenia

ortofoniczne, które prowadziłam z przedszkolakami jako wychowawca grupy, a które

10

starałam się w tej pracy opisać, pomogą moim wychowankom w „otwieraniu drzwi” ku
poznawaniu i wyrażaniu siebie i świata.

Bibliografia
1. Antos D., Demel G., Styczek I., Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy,
Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1967
2. Chmielewska E., Zabawy logopedyczne i nie tylko. Poradnik dla nauczycieli i
rodziców, Kielecka Oficyna Wydawnicza MAC, Kielce 1995
3. Cyrański Cz., Kwaśniewska M, Moje przedszkole. Program wychowania
przedszkolnego, MAC Edukacja S.A., Kielce 2002
4. Demel G., Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, Wydawnictwa
Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1983
5. Demel G., Elementy logopedii, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa
1987
6. Logopedia, tom 31, Polskie Towarzystwo Logopedyczne, Lublin 2002
7. Łojewska B., W świecie przedszkolaka. Program wychowania przedszkolnego,
Wydawnictwo Koba, Kraków 2001
8. Ministerstwo Oświaty i Wychowania. Instytut Programów Szkolnych, Program
wychowania w przedszkolu, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych,
Warszawa 1973
9. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Program pracy wychowawczo-dydaktycznej z
dziećmi sześcioletnimi objętymi jednorocznym oddziaływaniem przedszkolnym,
Wydawnictwo Oświata, Warszawa 1992
10. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Program wychowania w przedszkolu,
Wydawnictwo Oświata, Warszawa 1992
11. Przybylska K., Wychowanie muzyczne w przedszkolu, Wydawnictwa Szkolne i
Pedagogiczne, Warszawa 1977
11

12. Sachajska

E.,

Uczymy

poprawnej

wymowy,

Wydawnictwa

Szkolne

i

Pedagogiczne, Warszawa 1981
13. Skorek E.M., Z logopedią na Ty. Podręczny słownik logopedyczny, Oficyna
Wydawnicza IMPULS, Kraków 2002
14. Styczek I., Logopedia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979
15. Toczyska B., Elementarne ćwiczenia dykcji, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe,
Gdańsk, 2003
16. Wlaźnik K., Wychowanie fizyczne w przedszkolu, Państwowe Zakłady
Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1972

12

Podobne prace

Do góry