Ocena brak

CRELL, Spinowski SAMUEL

Autor /Prochor Dodano /01.08.2012

ur. 1660 w Kluczborku, zm. 1747 w Amsterdamie, Syn Krzysztofa, teolog -» braci polskich.

Kształcił się w Anglii, dokąd 1668 wyjechał z ojcem; po powrocie do kraju prowadził ożywioną działalność wśród braci pol. na Mazurach i Ziemi Lubuskiej; 1718 był ministrem gminy w Lubniewicach (k. Sulęcina); opowiadał się za tolerancją rei., głosił hasła współpracy z kalwinistami, utrzymywał kontakty z ruchem reformacyjnym w całej Europie (m.in. przyjaźnił się z P. Baylem, A. Shaftesburym, J. Lockiem, I. Newtonem); do 1725 wykładał na uniw. we Frankfurcie n. Odrą, gdzie był protektorem młodzieży, i stąd wyjechał do Anglii;

napisał m.in. Fides primorum christianorum (Lo 1697), Cogitationum novarum de primo et secundo Adamo [...] compendium (A 1700), Christlicher Glaubenskenntnis von einigen Unltarii aus Licht gegeben (B 1716), a ponadto wyd. anonimowo Kurze und einfältige Untersuchung, ob und warum die reformierte evangelische Kirche die also genannte Soclnlaner mit guten Gewissen dulden oder auch in ihre Gemeinschaft aufnehmen könne und solle (bmrw), znane ze streszczeń F.S. Bocka i T. Wotschkego, które zostało skonfiskowane przez władze niem.;

z bratem Pawłem opracował kilka dodatków do Bayle'a Dictionnaire historique et critique (I-II, Ro 1695-97). Zdobył popularność w Europie Zach. jako ostatni teolog braci pol. ; jego poglądy szerzyli w Stanach Zjedn. synowie Stefan i Józef.

 

J. Sembrzycki, Die polnischen Reformierten und Unitarier in Preussen, Altpreussische Monatsschrift 30(1895) 1-100; M. Wajsblum, PSB IV 105; E. Sukertowa-Biedrawina, Karty z dziejów Mazur, O 1961, I 42-43; T. Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla, Wwa 1963, 47; J. Tazbir, Krzysztof Nlemlrycz, ORP 11 (1966) 128-131; tenże, Arianie i katolicy, Wwa 1971, 70-71.

Podobne prace

Do góry